موضوع هدایت ،چنان عظیم است که خداوند خود را هادى(هدایتگر) خوانده است:”براى تو همین بس که پروردگارت هدایت کننده و یاور است”(کفى بربّک هادیاً و نصیراً)۵ و هدایت جهانیان را وظیفه خویش معین فرموده:”بر ماست هدایت نمودن”(إنّ علینا للهدىٰ)۶. امام باقر(ع) فرمود:”خداوند، مخلوقى را گرامى تر از انسان با ایمان در پیشگاهش نیافرید، زیرا فرشتگان خدمت گذاران مؤمنان هستند”٧.هدایت، حیات معنوى است یعنى زندگى معنوى انسان را به هدایت وابسته است،اگر هدایت یافت،زنده است و اگر هدایت نیافت و گمراه ماند،مرده است. امام صادق(ع)در مورد این آیه قرآن که “هر کس انسانى را بدون ارتکاب قتل یا فساد در روى زمین، بکشد چنان است که گویى همه انسان ها را کشته است، و هر کس انسانى را از مرگ رهایى بخشد، چنان است که گویى همه مردم را زنده کرده است”٨، فرمود:”هرگاه موجب گمراهى انسانى شود، او را کشته است و اگر او را از گمراهى به سوى هدایت بکشاند، گویى همه مردم را زنده نموده است”؛و در نقل دیگر فرمود:”این تفسیر، تأویل اعظم این آیه است”٩.
امام باقر(ع) نیز در همین زمینه فرمود:”اگر شخصى را از غرق و یا سوختن نجات داد، و یا از اینها بزرگتر، او را از گمراهى به سوى هدایت، زنده کرد، گویى همه مردم را زنده نموده یعنى کسى که انسان را از کفر به سوى ایمان هدایت کند١٠.امام صادق(ع)نیز فرمود:چون روز قیامت فرا رسد، خداوند عز و جل، عالم و عابد را برانگیزاند. وقتى آن دو نزد خداوند عزوجل حاضر مى شوند، به عابد گفته شود: «به بهشت برو!»، اما به عالم مقام شفاعت مى دهند و به او گفته شود:همینجا بایست و مردم را به خاطر تربیت کردن نیکویشان، شفاعت کن!”١١ تفاوت عابد و عالم از همین جا مشخص مى شود.عالم کسى است که بکوشد دیگرى را از ضلالت و گمراهى نجات دهد و عابد کسى است که فقط خود را با عبادت ارتقا مى دهد؛ لذا امام کاظم(ع) فرمود:”عالمى که رهایی دهد یتیمی از ایتام آل محمد(ص) را و برای مردم احکام و روایات را بیان کند، مساوی است با هزار عابدی که جز عبادت کاری ندارد”١٢.
یتیم حقیقی آن کسی نیست که پدرش مرده باشد، ممکن است همین شخص یکی از بزرگان بشود. یتیم حقیقی آن کسی است که از علم و ادب محروم مانده باشد.فاصله عابد و عالم در همین نکته دقیق است:همت عابد، نجات خویش است و همت عالم، نجات دیگران.عابد میخواهد خودش را رهایی بدهد اما عالم می خواهد به بندگان خدا آگاهی بدهد. شغل عالم، شغل انبیاء است. عالم تلاش میکند که بندگان خدا را از دست ابلیس و کارگزاران او خارج کند.حال کسى که چون عالم، به فکر نجات دیگران است، کار انبیا و رسولان را دنبال مى کند.در زمانه پرآشوب ما که عوامل گمراه کننده از طریق تبلیغات گسترده گمراهان و انواع رسانه های متنوع آنها در فضای حقیقی و مجازى دائماً در کار است نباید گوشه گیرى کرد و اقدامى ننمود. روایت شده که روزى حضرت داود(ع) تنها از شهر به سوى کوه ها و بیابان ها خارج شد، خداوند به او وحى کرد چرا از خلق بریده اى و تنها سر به بیابان ها نهاده اى؟ عرض کرد اشتیاق و علاقه شدید به تو مرا به این کار وا داشت، تا بیشتر با تو رابطه برقرار سازم. خداوند به او وحى کرد به سوى شهر و مردم باز گرد، که اگر در میان مردم با هدایت هایت، یک نفر منحرف را به سوى راه راست هدایت کنى، نام تو را در لوح محفوظ به عنوان «حمید» (پسندیده و ستوده) ثبت مى کنم١٣.
—————-
