نخواست اجر رسالت ولی دو گوهر پاک
میان ما دو امانت به یادگار گذاشت
سقیفه گشته به پا و غدیر رفته زِ یاد
چه خوب اجر نبی داده شد، زهی بیداد!
مگر نگفت نبی، فاطمه است بضعه ی من؟
مگر نگفت پس از من علی است رهبرتان؟
هزار حیف که امت ره وفا بستند
پس از رسول خدا عهد خویش بشکستند…
قرآن کریم اجر رسالت پیامبر(ص) را محبت اهل بیت (ع) قرار داده و می فرماید: ﴿قُل لاَ أَسْأَلُکُمْ عَلَیهِ أَجْراً إِلاّ الْمَوَدَّهَ فِی الْقُرْبَی﴾
یعنی: “بگو من از شما بر این (رسالت خود) هیچ مزدى جز مودّت نزدیکانم را نمىخواهم”. [1]
اما تنها دوست داشتن اهل بیت (ع)، اجر رسالت نیست! چراکه شما کسی را روی کره زمین نخواهید یافت که علی (ع) و اولاد علی (ع) را بشناسد و به آنها علاقه پیدا نکند! دوستی این خاندان برای کسی که اینها را بشناسد مسلّم است؛ بلکه معنای این آیه آن است که باید تمام مهر و محبت ما وقف دودمان پیغمبر (ص) و اولاد پیغمبر (ص) باشد. آن وقت انسان به غیر این ذوات قدسی به کسی دل نمیبندد و اگر به چیزی یا کاری یا شخصی دلبسته شد آن نیز در مسیر همین ولایت است. مزد رسالت دوستی همه جانبه و مستقر و دائم و همگانی و همیشگی به اهل بیت (ع) و اطاعت از آنان است و این اجر رسالت که محبت قُربی را به همراه دارد، در دنیا و آخرت انسان را حفظ میکند.
درخواست مودت از سوى پیامبر (ص) برای اهل بیت علیهم السلام، هدفدار است؛ چرا که از این رهگذر پس از انقطاع وحى، پیوندى میان رسالت و اهل بیت برقرار خواهد شد که ضامن تداوم نبوت است. بنابراین منظور از «قربى» در آیه شریفه باید کسانى باشند که صلاحیت مرجع قرارگرفتن برای مردم را داشته باشند و بتوانند خلأ عدم وجود پیامبر را پر کرده و پاسخگوى نیاز مردم در زمینه مسایل دین اسلام باشند. افزون بر آن از کج رویها و انحرافات جلوگیرى کرده و اسلام واقعى را براى بشر نمایان سازند و لازمه آن مصون بودن از خطا و اشتباه و اتصال علمى و معنوى به رسول خداست. با مراجعه به روایات اهل سنت و شیعه مصادیق واقعى قربى به وضوح روشن مى شود.
امام باقر(ع)علیه السلام درباره آیه «قل لا اسألکم علیه اجراً إلا الموده فى القربى» مى فرماید:«هم الائمه» یعنى مراد از قربى، ائمه اطهارعلیهم السلام مى باشند». [2]
در زیارت جامعه کبیره هم مى خوانیم:« و لکم الموده الواجبه» یعنی «و مودتى که واجب شده از آن شماست.» در منابع اهل سنت نیز روایات زیادى در این موضوع نقل شده که مراد از «قربى» را «آل محمد» معرفى مى کند. مانند روایت سعید بن جبیر که در ذیل آیه از ابن عباس نقل مى کند : «قربى آل محمد علیهم السلام اند». [3]
همچنین روایت دیگرى از ابن عباس است که می گوید وقتی آیه قربی نازل شد از پیامبر (ص) پرسیدند:« منظور از آن نزدیکان شما که مودت شان بر ما واجب شده، کیانند؟» فرمود:«علی و فاطمه و دو پسر آنان (یعنی امام حسن و امام حسین) علیهم السلام». [4]
روایات بسیارى در موضوع حب اهل بیت (ع) در منابع اهل سنت وارد شده به عنوان مثال : زمخشرى در تفسیرش نقل مى کند:« الا و من مات على حبّ آل محمّد مات شهیداً الا و من مات على حبّ آل محمد مات مؤمنا مستکمل الایمان ألا و من مات على حبّ آل محمد فتح له فى قبره بابان إلى الجنّه اَلا و من مات على حبّ آل محمد جعل اللَّه قبره مزار ملائکه الرحمه اَلا و من مات على حبّ آل محمد مات على السنّه و الجماعه». [5]
کثرت روایات این باب موجب شده که حب اهل بیت علیهم السلام در میان اهل سنت انکار ناپذیر شود و از بزرگانى همچون شافعى چنین اشعارى سروده شده: ان کان رفضاً حب آل محمّد فلیشهد الثقلان انّى رافضى. «اگر دوستى آل محمد رفض است پس جن و انس شهادت دهند که من رافضى هستم». [6]
حال سوال این است که پس از پیامبر با اهل بیت او، علی و فاطمه و امامان علیهم السلام چه جفاها و ستم ها روا داشتند که دل ها از شرح آن سوزان و چشم ها اشکبار است.
_____________
۱.شوری/۲۳.
۲.الکافی۴۱۳/۱.
۳.بخارى،صحیح۱۳۷/۶.
۴. طبرانى،المعجم الکبیر۴۷/۳؛ آلوسى ،روح المعانى فى تفسیر القرآن العظیم۳۲/۲۵.
۵.زمخشرى ، الکشاف۲۲۰/۴؛ فخر رازى ، مفاتیح الغیب۱۶۷/۲۷. قرطبى ، الجامع لاحکام القرآن۲۳/۱۶.
۶. فخر رازى ، همان.
