بی ولای علی این طایفه سرگردانند
دشمنی با وصی ات، عین عداوت با توست
تا على با دست احمد رفت بالا در غدیر
گفت: هر کس را منم مولا، على مولاى اوست…
واقعه غدیر از مهمترین وقایع تاریخ اسلام است که در آن، پیامبر اکرم (ص) هنگام بازگشت از حجه الوداع در ۱۸ ذیالحجه سال دهم هجری در محلی به نام غدیر خم، حضرت علی (ع) را جانشین خود معرفی نمود. پیامبر اسلام طی خطبهای با عبارات گوناگون از جمله «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» علی (ع) را خلیفه و امام پس از خود معرفی کرد. این معرفی بنا به دستور خدا در آیه تبلیغ بود. این آیه به پیامبر (ص) دستور میداد آنچه خداوند بر او نازل کرده، ابلاغ کند و اگر این کار را نکند، رسالتش را انجام نداده است. [1]
پس از واقعه غدیر آیه اکمال نازل شد که براساس آن خداوند از تکمیل دین و اتمام نعمت خود خبر داد و دین کامل اسلام را برای مردم پسندید. [2]
مسلمانان حجگزار، ۱۸ ذیالحجه به غدیر خم رسیدند و پیش از جدایی اهالی شام ، مصر و عراق از جمعیت، جبرئیل آیه تبلیغ را بر پیامبر (ص) نازل کرد و از جانب خداوند، به آن حضرت امر نمود تا علی(ع) را به عنوان ولی و وصی بعد از خود، به مردم معرفی کند. پس از نزول این آیه، پیامبر(ص) دستور توقف کاروان را صادر نمود و گفت آنانی که پیشاپیش حرکت میکنند، به محل غدیر بازگردند و کسانی که عقب ماندهاند، به کاروان در غدیر خم، ملحق شوند.
تعداد حاضران در این واقعه را ده هزار تا ۱۲۰ هزار نفر گزارش کردهاند. بسیاری از صحابه پیامبر همچون سلمان فارسی، ابوذر غفاری، زبیر بن عوام، جابر بن عبدالله، عباس بن عبدالمطلب، عمر بن خطاب، عثمان بن عفان، عایشه و ابوهریره در این واقعه حضور داشتند و آن را بدون واسطه نقل کردهاند. حاضران در واقعه غدیر پس از خطبه پیامبر(ص) و معرفی جانشینی امام علی، با امام علی(ع) بیعت کردند و به امام علی(ع) تبریک گفتند.
واقعه غدیر در منابع شیعه و سنی نقل شده است. اهلبیت(ع) در موارد گوناگون برای اثبات حقانیت خود به حدیث غدیر استناد کردهاند. شاعران بسیاری نیز از دوران امام علی(ع) درباره آن شعر سرودهاند. از مهمترین آثار درباره این واقعه، کتاب الغدیر از علامه امینی است. پیامبر (ص) و دیگر معصومان این روز را برترین و بزرگترین عید مسلمانان خواندهاند و مسلمانان، بهویژه شیعیان این روز را جشن میگیرند.
مایوس شدن دشمنان از شکست اسلام، پس از نصب امام علی(ع) در حجه الوداع، در جایگاه رهبر آینده مسلمانان در این آیه تصریح شده است (امروز کافران از (زوال) آئین شما مأیوس شدند، بنابراین از آنها نترسید و از (مخالفت) من بترسید)، «الیوم یئس الذین کفروا من دینکم فلا تخشوهم واخشون…» [3]
زیرا کفار، در دین اسلام طمع کرده بودند که آن را از بین ببرند، ولی با نصب مقام ولایت حضرت علی (ع) از سوی پیامبر (ص) در غدیرخم، امیدشان به یأس تبدیل شد.
پیامبر(ص) پس از ادای نماز ظهر، خطبهای ایراد کرد که به خطبه غدیر مشهور شد و در ضمن آن فرمود:«حمد و ستایش مخصوص خداوند است و از او یاری میخواهیم و به او ایمان داریم و از شر نفسهایمان و زشتیهای کردارمان، به او پناه میبریم… خداوند لطیف و خبیر مرا خبر داد که من به زودی (به سوی او) فرا خوانده میشوم و (دعوت او را) اجابت خواهم نمود… من پیش از شما در کنار حوض (حوض کوثر) حاضر میگردم و شما در کنار آن بر من وارد میگردید، پس بنگرید که پس از من چگونه درباره ثقلین رفتار میکنید؛ ثقل اکبر کتاب خداست… و ثقل دیگر، عترت من است…».
سپس رسول خدا (ص)، دست علی (ع) را بلند نمود تا مردم او را ببینند و فرمود:« ای مردم، آیا من از خود شما، به ولایت (سرپرست)] شما سزاوارتر نیستم؟»، مردم پاسخ دادند:« آری، ای رسول خدا». حضرت فرمود:« خداوند ولیِّ من است و من ولی مؤمنینام و من به خودِ شما، به ولایت [سرپرستی] شما سزاوار ترم. پس هر کس که من مولای اویم، علی مولای اوست».
رسول خدا (ص) سه بار این جمله (مَنْ کُنْتُ مَوْلَاهُ فَهَذَا عَلِیٌّ مَوْلَاهُ)را تکرار کرد و فرمود:« خداوندا، دوست بدار و سرپرستی کن هر کسی را که علی را دوست دارد و او را مولای خود بداند و دشمن بدار هر کسی را که او را دشمن میدارد و یاری نما هر کسی را که او را یاری مینماید و به حال خود رها کن هر کس را که او را وا میگذارد».
(اللَّهُمَّ وَالِ مَنْ وَالاهُ وَ عَادِ مَنْ عَادَاهُ وَ انْصُرْ مَنْ نَصَرَهُ وَ اخْذُلْ مَنْ خَذَلَهُ) سپس خطاب به مردم فرمود:«حاضران این پیام را به غایبان برسانند». مرحوم علامه امینی در جلد اول الغدیر یکصد و ده صحابی و هشتاد و چهار تابعی را نام می برد که همگی راوی حدیث غدیر بوده اند. [4]
___________
