پیراستگی از بدی ها و آراستگی به خوبی ها، پیش نیاز مهم در پیوند با پیشواى صالحان و امام خوبى هاست. نمى شود که حلقه یاران و نزدیکان و علاقمندان به امام را در گناه و بداخلاقى غوطه ور دید و در عین حال آرزوى قرب و نزدیکى به امام را از آنان شنید! سنخیتى لازم است بین افراد تا بتوان آنها را قرین و معاشرِ هم دانست. وظیفه هر منتظرى، پیراستن خود از خصایص ناپسند و آراستن خود به اخلاق نیکو است، چنانکه در روایتی از امام صادق علیه السلام آمده است:”هر کس دوست دارد از یاران حضرت قائم علیه السلام گردد، باید منتظر باشد و در این حال به پرهیزکاری و اخلاق نیکو رفتار نماید، در حالی که منتظر است”١.تقوىٰ و ورع، اسم جامع همه خوبى ها و پاکى ها و آراستگى هاست و پیوندیافته با امام صالحان، باید به تقوى آراسته باشد.وقتى منتظر از این دو ویژگى یعنى تقوى و حسن خلق، بهره مند باشد، مژده دهیدش که مورد پسند مولایش قرار گرفته و از یاران اوست…
این معنا به شکل های گوناگون از سوی خود امام مطرح شده است.تهذیب نفس و دوری گزیدن از گناهان و اعمال ناشایست، به عنوان یکی از وظایف منتظران در عصر غیبت، از چنان اهمیتی برخوردار است که در توقیع شریفی که از ناحیه مقدسه حضرت صاحبالامر به مرحوم شیخ مفید، صادر شده، اعمال ناشایست و گناهانی که از شیعیان آن حضرت سر میزند، یکی از اسباب یا تنها سبب طولانی شدن غیبت و دوری شیعیان از دیدار با آن حضرت شمرده شده است و فرموده اند: “پس هر یک از شما باید آنچه را که موجب دوستی ما میشود، پیشه خود سازد و از هر آنچه موجب ناخشنودى و خشم ما می گردد، دوری گزیند؛ زیرا فرمان ما به یکباره و ناگهانی فرامی رسد و در آن زمان توبه و بازگشت برای کسی سودی ندارد و پشیمانی از گناه کسی را از کیفر ما نجات نمیبخشد”٢. آیا منظور امام(ع) از امورى که موجب ناخشنودى ایشان مى شود، جز گناه چیز دیگرى است؟ آیا موضوع توبه در همین عبارت، چیزى جز توبه از گناهان است؟«… فَما یَحْبِسُنا عَنْهُمْ إِلاّ ما یَتَّصِلُ بِنا مِمّا نُکْرِهُهُ، وَ لا نُؤْثِرُهُ مِنْهُمْ؛ … پس تنها چیزی که ما را از آنان پوشیده میدارد، همانا چیزهای ناخوشایندی است که از ایشان به ما میرسد و خوشایند ما نیست و از آنان انتظار نمیرود”٣…
باید توجه داشت که ما تنها زمانی میت وانیم خود را منتظر امام عدالت گستر و پیرو او بدانیم که در زندگی فردی و اجتماعی خود، راه و روش مورد نظر او را اجرا کنیم. چنانکه در نامه امیرمؤمنان علی علیه السلام خطاب به عثمان بن حنیف، فرماندار بصره آمده است: “آگاه باش که هر پیروی را پیشوایی است که راه او را بپوید و از نور دانش او روشنی جوید؛ بدان که پیشوای شما بسنده کرده است از دنیای خود به دو جامه فرسوده و از طعام و خوراک، دو قرص نان را خوردنی خویش نموده است. بدانید که شما چنین نتوانید کرد. لیکن مرا یاری کنید به پارسایی و کوشیدن و پاکدامنی و درستی ورزیدن”۴. رضایت و خشنودی امام زمان و جان جهان در چیزی جز آنچه در کتاب خدا یا کلمات رسول خدا و دیگر امامان معصوم به آنها اشاره شده، نیست. به بیان دیگر اگر کسی به همه تکالیف و وظایفی که در قرآن و روایات معصومین به آنها امر شده عمل کند و از همه محرمات و گناهانی که در این دو منبع الهی از آنها نهی شده، دوری جوید، خواهد توانست که رضایت امام عصر(ع)را چنانکه باید و شاید به دست آورد.
بنابراین براى پیوند با امام به این نکته مهم باید توجه داشت که عامل تقوى مهم ترین عامل است. امام زمان علیه السلام به عوامل خرسندی و ناخرسندی خود اشاره کردهاند: در احادیث، زیارتها و دعاهایی که در طول دوران غیبت صغرى و پس از آن به صورت توقیع یا به صورتهای دیگر از امام مهدی علیه السلام برای ما به یادگار مانده است به صراحت تمام آنچه که موجب خرسندی یا ناخرسندی آن حضرت میگردد بیان شده و چگونه عمل کردن، چگونه سخن گفتن و چگونه اندیشیدن به ما آموخته شده است. از این رو با مراجعه به مجموعه ارزشمند یادگارهای آن حضرت و تأمل و تدبر در آنها میتوان بهراحتی هدایت را از گمراهی و صراط مستقیم را از کژراهه ها باز شناخت.
————-
١.بحارالانوار١۴٠/۵٢. ٢و٣. بحارالانوار١٧٧/۵٣. ۴.نهج البلاغه، نامه۴۵.
