رابطه تکنولوژى و دیندارى چیست؟ آیا دین نسبت به تکنولوژى موضع خاصى (اعم از موافقت یا مخالفت) دارد یا موضعى ندارد؟ آیا تکنولوژى بر باورها و رفتارهاى دینى تأثیراتى دارد و موجب عارضه هائى مى شود؟آیا مطلقاً دین تکنولوژی را تأیید میکند و با آن سازگار است و یا مطلقاً ناسازگار است و یا در مواردی با یکدیگر سازگار و در جاهایی همدیگر را نفی می کنند؟ این بحث در سده گذشته مورد بحث اندیشمندان بوده و طبیعتا در سده نو نیز مورد بحث و مناقشه خواهد بود.گروهى معتقدند تکنولوژی مدرن هیچ بار ارزشی خاصی ندارد و با خودش فرهنگ، ارزش و اعتقادات خاصی را به دنبال نمى آورد و پدیدهای خنثی است.این شما هستید که در عمل به آن بار ارزشی میدهید و در مسیر خاص و برای اهداف خاص به کار میگیرید. در مقابل البته گروهی معتقدند که تکنولوژی مدرن، فرهنگ و اخلاق خودش را میآورد و بر فرهنگ و اخلاق و زیبا شناسی و سایر شئون حیات اجتماعی تأثیر گذار است. اینها معتقدند وقتی که تکنولوژی مدرن میآید بافت نیروی انسانی را همراه با خودش تغییر میدهد و اندیشهها و رفتار انسان را تحت تأثیر قرار میدهد و شما ناچار در تبعیت از این تکنولوژی هستید و بر فرهنگ و دین شما هم تأثیر مى گذارد و دین ناگزیر از قبول است…
اما تکنولوژى چیست؟ تکنولوژى عبارت است از دانش و مهارت هاى لازم براى تولید کالا و خدمات که حاصل قدرت فکرى و شناخت انسان و ترکیب قوانین موجود در طبیعت مى باشد؛مجموعه اى از تلفیق دانش ها و مهارت هاى فنى براى تولید کالا و خدمات (و یا همزمان چند کالا و خدمات ) مورد نیاز جامعه از راه ترکیب و تلفیق و مدیریت عواملى نظیر مواداولیه ابزار و ماشین آلات ،نیروى انسانى، زمین و طبیعت پول و سرمایه و غیره است لذا یکى از تجلیات بسیار بارز و روشن استعداد آفرینندگى و آفرینشگرى انسان است و مى توان گفت که تکنولوژى ظهور و تجلى بعدى ازابعاد وجودى انسان همچون هنر است.تاریخ زندگی این موجود عاقبت اندیش، آینده نگر، متفکر و اندیشه ورز نشان میدهد که او براى وصول به رفاه، آسایش و آرامش فردی از هیچ تلاشی فروگذار نکرده و کاروان عظیم پیشرفت، تمدن و تکنولوژی در راستای تحقق این هدف با شتاب روز افزون در حرکت است و به توفیقات اعجاب انگیزی نیز در جهت توسعه، پیشرفت و فنآوری دست یافته است، و این فرایند هیچ گاه متوقف نخواهد شد.
اختلاف نظر در نوع نگاه به دین و تکنولوژى است:نگاه حداقلى یا حداکثرى.نگاه حداقلى به تکنولوژى این است که آن را به عنوان ابزار تولید محصول خاصّ تعریف کنید که مثلا اتومبیل و محصولات الکترونیکی تولید می نماید یعنى یک سلسله ماشین آلات براى تولید مثلا ماشین لباسشویی است که مورد نیاز بشر امروز است و در زندگی بشر امروز به کار میآید؛ این یک معنای حداقلى از تکنولوژی است اما تکنولوژی در این خلاصه نمیشود چنانکه در ادبیات علمی معاصر هم تکنولوژی را فقط به این معنا به کار نمی برند و سطح دیگر هم دارد و آن این است تکنولوژی ابزار طرّاحی و مهندسی است که تولید محصول خاصّ را طرّاحی و مهندسی می کند و صِرفاً سخت افزار نیست بلکه فنآوری اساسی است که حاکم بر مهندسی طرح و طبیعتاً حاکم بر ماشین آلات و محصولات آنهاست و خدمات و خدمات رسانی مدرن تابع مهندسی طرحها و مهندسی طرح ها هم تابع روش تولید معادلات و روش تولید این مهندسی هستند و خود آنها هم تابع دیدگاه و تصمیم کارفرمایانى هستند که اهداف خاصى را دنبال مى کنند و مثلاً مى خواهند بمب اتم یا سلاح شیمیائى بسازند یا واکسن کرونا تولید کنند. این ها هم جزو فنون و تکنولوژی به حساب میآیند و تعریف حداکثرى از تکنولوژى به دست مى دهند…
در مقابل دو نوع نگاه هم به دین وجود دارد:نگاه حداقلى و حداکثرى:گاهی دین را فقط یک سلسله اعتقادات و دستورات اخلاقی و احکام و تفسیر و… خلاصه می کنند و به آن بسنده مى نمایند که طبیعتاً با نگاه حداقلى به تکنولوژى سازگار است و با تکنولوژى همزیستى مى کند و اعتراضى هم ندارد.اما یک نگاه دیگر هم به دین هست که دین را جریان سرپرستی خدای متعال در مسیر تکامل انسان و تاریخ بشری و ابزار سرپرستی تکامل او در همه عرصه های حیات و ابزار هدایت الهی برای سرپرستی بشر بر جهان شمرده که بنابراین دین صرفاً یک سلسله اعتقادات، احکام و اخلاق نیست و تنها عرصه حیاتِ فردی انسان را پوشش نمیدهد بلکه همه عرصه های حیات اجتماعى انسان را در مسیر قرب خدای متعال سرپرستی میکند؛ در این صورت با تکنولوژى به معناى حداکثرى، سازگار نیست و حرف دارد و به اهداف حاکم بر تکنولوژى یا اهداف کارفرمایان تکنولوژى کار دارد و با هر نوع آن کنار نمى آید؛ مثلاً به تکنولوژى تولید بمب اتمى یا سلاح هاى بیولوژیکى و شیمیائی آرى نمى گوید و رضایت نمى دهد…
