اى مهربان خداى! گمگشته ام تو بودى و کردم چو دیده باز/دیدم به آسمان و زمین و به بام و در/تابنده نور توست/در قلب من ،تو هستی و مستور نیستى/نزدیک تر ز من به منى ، دور نیستى/در عمق فکر و پرده جانم تویى ، تویى/آرام دل ، فروغ روانم تویى، تویى/هر جا نگاه مى دود، آنجا نشان توست/روشنگر وجود، رخِ دلستان توست…نیایش و مناجات در مدرسه سالار شهیدان چنان به اوج مى رسد که زبان از عظمتش ناتوان است ؛ دعای مشهور عرفه از اوست که به حق ، شاهکارى جاودان است.آن حضرت هم در نظام معرفتى و هم در عمل به شدت مقید به نیایش بود و مى فرمود:”عاجزترین مردم کسی است که از دعا کردن ناتوان باشد”(اَعْجَزُ النّاسِ مَنْ عَجَزَ عَنِ الدُّعاءِ)١؛ و مى فرمود:اگر مردم به هنگام دعاکردن، خدا را با نام پیامبر و اهل بیت پاک او، با نیت درست، و با اعتقاد قلبی صحیحی بخوانند که آنها را از لغزش مصون دارد تا پیامبر را پس از مشاهده آن همه معجزات محکم و آشکار نافرمانی نکنند، خداوند با کرامت و بخشش خویش خواسته های آنان را به اجابت مى رساند٢.
از امام حسین(ع) مناجات ها و دعاهایی به یادگار مانده است.از جمله آنها این مناجات است:”خدایا! از تو ترسی را می خواهم که مرا از ارتکاب نافرمانی هایت بازدارد و وادار به اطاعتم کند؛ عملی را مى خواهم که مستحق کرامت تو گردم و پندپذیر در توبه به خاطر ترس تو باشم؛ و به خاطر محبت تو،در خیرخواهی برای تو خالص گردم و به خاطر خوشبین بودن به تو در تمام کارها به تو توکل کنم . منزه است آفریننده نور، و تنزیه و ستایش برای خدای بزرگ است”٣.این یکى از مناجات های آن حضرت در کنار کعبه است:”پروردگارا! مرا نعمت دادی، ولی مرا شاکر نیافتی، و آزمایشم کردی، پس بردبارم ندیدی، پس با ترک شکر، نعمت را [از من] سلب نکردی و با نبود بردباری، بر شدت گرفتاری نیفزودی. خدایا! از بزرگوار جز بزرگواری نیاید”۴.آن حضرت را در مسجد پیامبر دیدند که صورت روی خاک گذاشته و در سجده این گونه می خواند:” ای آقا و مولایم! آیا برای گرزهای آتشین، اعضایم را خلق کرده ای یا اندام درونی مرا برای نوشیدن آب های گرم جهنم آفریده ای؟! خدایا! اگر مرا به گناهانم بازخواست کنی، من تو را به کرامتت می خوانم و اگر مرا با خطاکاران حبس کنی، دوستی خود به تو را به اطلاع آنان می رسانم!”۵.امام همجنین بر دعای جوشن کبیر تاکید داشتند و مى فرمودند:پدرم بر خواندن آن ما را بسیار سفارش فرمود…۶”.
از زیباترین مناجات ها در میراث دینى ما مناجات آن حضرت در صحرای عرفات است .بشر و بشیر، پسران غالب اسدى، روایت کرده اند که عصر روز عرفه در صحرای عرفات، در خدمت آن حضرت بودیم. پس امام حسین با گروهى از اهلبیت و فرزندان و شیعیان، با نهایت فروتنی و خشوع، در قسمت چپ کوه ایستادند و روى مبارک را بهسوی کعبه گردانیدند، دستها را در برابر صورتشان گرفتند و مانند مسکینى که درخواست کند مى گریستند و این دعا را خواندند:اَلْحَمْدُ لله الَّذى لَیْسَ لِقَضآئِهِ دافِعٌ وَلا لِعَطائِهِ مانِعٌ وَلا کَصُنْعِهِ…تنها با فرازی از آن این صحیفه را متبرک مى کنیم:ای مولایم! تویی که منت نهادی، تویی که نعمت دادی، تویی که احسان کردی، تویی که نیکویی کردی، تویی که فضل و کرامت دادی، تویی که لطفت را کامل کردی، تویی که روزی بخشیدی، تویی آن که توفیق دادی… تویی که گناهان را آمرزیدی؛ تویی که عذر گناهان را پذیرفتی؛ تویی که تمکین و جاه بخشیدی؛ تویی که عزت و جلال دادی؛ تویی که بیماران را شفا دادی؛ تویی که عافیتم بخشیدی؛ تویی که گرامی ام داشتی؛ تویی که برتری دادی؛ پس حمد و ستایش برای توست، و شکر و ستایش دایم تو را سزاست…”٧
مناجات های آن حضرت در عاشورا در آن شرایط سخت نیز جاویدان است.امام سجاد(ع)فرمود: در روز عاشورا آن هنگام که سپاه دشمن حمله ور شد، امام دست هاى خود را به دعا و مناجات بلند کرد و خواند:”اَللّهُمَّ أَنْتَ ثِقَتی فی کُلِّ کَرْب، وَ أَنْتَ رَجائی فی کُلِّ شِدَّه، وَ أَنْتَ لی فی کُلِّ أَمْر نَزَلَ بِی ثِقَهٌ وَ عُدَّهٌ، کَمْ مِنْ هَمٍّ یَضْعُفُ فیهِ الْفُؤادُ وَ تَقِلُّ فیهِ الْحیلَهُ، وَ یُخْذَلُ فیهِ الصَّدیقُ وَ یُشْمِتُ فیهِ الْعَدُوُّ، أَنْزَلْتُهُ بِکَ وَ شَکَوْتُهُ إِلَیْکَ، رَغْبَهً مِنِّی إِلَیْکَ عَمَّنْ سِواکَ، فَفَرَّجْتَهُ عَنّی وَ کَشَفْتَهُ، فَأَنْتَ وَلِىُّ کُلِّ نِعْمَه، وَ صاحِبُ کُلِّ حَسَنَه وَ مُنْتَهى کُلِّ رَغْبَه”(خداوندا! تو تکیه گاه من در هر اندوه، و امید من در هر شدّت و ناراحتى هستى، و تو در هر مشکلى که براى من پیش آید، پشت و پناه منى، چه بسا اندوهى که قلب، در آن ناتوان و چاره در آن اندک و دوست در آن خوار مى شد و دشمن شماتت مى کرد و من همه آنها را به پیشگاه تو آوردم و شِکوه نمودم، تا از همگان بریده و تنها به تو رو آورده باشم و تو مرا از آن گرفتاری ها نجات بخشیدى، تو ولىّ هر نعمت، و صاحب هر کار نیک و خیر و مُنتهاى هر مقصودى)٨و در آخرین لحظات شهادت نیز این مناجات را زمزمه مى کردند:”صَبْراً عَلى قَضائِکَ یا رَبِّ لا إِلهَ سِواکَ، یا غِیاثَ الْمُسْتَغیثینَ، مالِىَ رَبٌّ سِواکَ، وَ لا مَعْبُودٌ غَیْرُکَ، صَبْراً عَلى حُکْمِکَ یا غِیاثَ مَنْ لا غِیاثَ لَهُ، یا دائِماً لا نَفادَ لَهُ، یا مُحْیِىَ الْمَوْتى، یا قائِماً عَلى کُلِّ نَفْس بِما کَسَبَتْ، اُحْکُمْ بَیْنی وَ بَیْنَهُمْ وَ أَنْتَ خَیْرُ الْحاکِمینَ”(پروردگارا! بر قضا و قدرت شکیبایى مى ورزم، معبودى جز تو نیست، اى فریاد رس داد خواهان! پروردگارى جز تو و معبودى غیر از تو براى من نیست. بر حکم تو صبر مى کنم اى فریاد رس کسى که فریاد رسى ندارد! اى همیشه اى که پایان ناپذیر است! اى زنده کننده مردگان! اى برپا دارنده هر کس با آنچه که به دست آورده! میان ما و اینان داورى کن که تو بهترین داورانى)٩.
١.بحارالانوار۴٩۴/٩٣؛امالی شیخ مفید/٨٨،ح١٣۶. ٢.بحارالانوار٢٩٠/٢۶ح۴٨. ٣. مهج الدعوات/١۵٧؛ بحارالانوار١٩١/٩۴ح۵. ۴.بحارالانوار١٩٧/٩٩ح١٣. ۵.احقاق الحق۴٢۴/١١. ۶. بحارالانوار٣٩٧/٩۴ و ٣٣٢/٨١. ٧.مفاتیح الجنان،دعای عرفه. ٨.بحارالانوار۴/۴۵. ٩.مقرّم،مقتل الحسین/٢٨٢.
