در گرایش مردم به سوى دین، تبلیغ نقش اساسى دارد. تبلیغ یعنى رساندن پیام دین خدا به مردم که در مرحله اول وظیفه سفیران الاهى است و در مرحله بعد وظیفه درس آموختگان مکتب آنها که شرایط مبلغ را حائز باشند.واژه های مرتبط با تبلیغ در قرآن عبارتند از:دعوت، هدایت، اِنذار، تبشیر، وعظ، امر به معروف، نهی از منکر، رسالت، تعلیم، ارشاد، قول، بیان، ذکر، تَواصی، تلاوت و قرائت. از آنجا که اسلام دین جهانى است،رساندن پیامش به همه انسان ها در هرکجای دنیا با تبلیغ صورت مى گیرد.این ویژگى ها را قرآن برای مبلغان ضروری مى شمرد:ایمان به هدف (آل عمران/۶١)؛اخلاص و عدم چشمداشت مادى(شعرا/١٠٩)؛ بصیرت و آگاهی کافی نسبت به هدف و محتوای تبلیغ(یوسف/١٠٨) ؛ خودساختگی(هود/٨٨)؛خوشرویی و سعه صدر(آل عمران/١۵٩و طه/٢۵)؛امید به وعدههای الهی و امید بخشی(توبه/٣٣ویوسف/٨٧)؛ علم دوستی و کمال جویی(طه/١١۴)؛پشتکار و نستوهی(اعراف/١۶۴)؛ شجاعت و هراس نداشتن از کسی(احزاب/٣٩و مائده/۵۴)…
هادی گفت:به سخن مسعود مى افزایم ، تبلیغ به هر شیوه اى موثر نیست و گاهى تبلیغ به ضد تبلیغ مبدل مى شود یعنى نتیجه عکس مى دهد. باید شیوه هائى را در تبلیغ به کار گرفت که موثر و نتیجه بخش باشد.شیوه های تبلیغ را که قرآن نشان داده عبارتند از: بیدار کردن وجدان مخاطبان (تکویر/٢۶و صافات/۵۴و نساء٢١؛)؛بیدارسازی عقل و فطرت و واداشتن به تفکر(واقعه/۶٣-٧٢)؛یادآوری نعمت های الهی (بقره/٢١و ٢٢و ۴٧)؛ توجه دادن به تجربه های تاریخی و سرنوشت پیشینیان(مریم/١۶و۴١؛آل عمران/١٣٧؛روم/٩)؛ تشویق و تبشیر در کنار هشدار و انذار(مریم/٧۶وآل عمران/٣١،احزاب/۴٣)؛ بهره گیری از برهان و استدلال و جدال احسن و پند و اندرز نیکو(نحل/١٣۵و بقره/١١١و٢۵٨)؛ استفاده از تمثیل و تصویرسازی(بقره/٢۶،مائده/٣١)؛ معرفی الگو و الگوسازی(احزاب/٢١،ممتحنه/۴، تحریم ١٠ و١١)؛القای تدریجی و توجه به ظرفیت مخاطب در پذیرش و دریافت پیام( فرقان/٣٢،إسرا/١٠۶)…
محمد گفت:برای علاقمند کردن مردم به دین، باید تبلیغ به زبان منحصر نشود و در عمل هم متجلی شود.لذا در روایات آمده است: دعوت کننده به امور نیک باشید بدون زبان تان(یعنى با عمل تان از طریق پای بندى عملی به آداب و رفتار صوابى که مى خواهید تبلیغ کنید :کُونوا دُعاهً للناسِ بِالخیرِ بِغَیْرِاَلْسِنَتِکُمْ(کافى١٠۵/٢).همچنین این نکات هم برای صفات مبلغ ذکر شده است: مدارا و تحمل سخنان ناروا(بحارالانوار۴۴٠/٧٢و١۵١/٧٣) و نیز: تبیین و ارائه درستِ دادههای دینی (همان،ج٢/ص٣٠) و استفاده از تمثیل و روش های مختلف تعلیمی مانند: تشبیه حق به خط راست و تشبیه باطل به خط کج و تشبیه ریزش برگ درختان در اثر تکان دادن درخت، به تأثیر نماز در آمرزش گناهان و یاد دادن ضابطه رسیدن وقت نماز، به وسیله یک تکه چوب و…(جامع احادیث شیعه،ج۴ص۴٨و ٢١٨)و دیگر نمادها و تشبیهاتی که موضوع مورد تبلیغ را برای مخاطب،روشن و قابل فهم مى کند.اگر چیزی را تبلیغ کنید که مخاطب با آن ارتباط ذهنى یا قلبی پیدا نکند،چطور با شما همراه شود و بپذیرد؟!
منطقه های مهمى از جهان، با تبلیغ مبلغان به دین پیوسته و دیندار شده اند.زور و فشار و شمشیر ممکن است چند صباحى،فکر و آئینى را در جائی مستقر سازد ولى برای مدتى طولانى نمی پاید. اگر مبلغانی با صفاتی که گفته شد تربیت و اعزام شوند،راه برای گرایش کسانى که با پیام دین آشنا نیستند،باز مى شود.مبلغ باید بداند که به جه کار عظیمى دست زده است.در سخنی از پیامبر اکرم(ص)، هدایت انسان ها از هر آنچه خورشید بر آن بتابد، برتر شمرده شده است(سفینه البحار٧٠٠/٢) و آن را از ویژگیهای شیعیان خویش دانسته اند(مستدرک الوسائل٣١٧/١٧). درحدیثی دیگر، مبلغ دین و شریعت با آن حضرت، محشور خواهد شد(بحارالانوار٢/٢).همچنین در روایتی از امام باقر(ع) علیهالسلام، عالِم و مبلغ به دارنده شمعی تشبیه شده، که با نور علم خود، مردم را از ظلمت جهل بیرون میآورد و چنین شخصى در سخن منقول از امیر مومنان (ع)در روز قیامت با تاجی از نور، محشور خواهد شد.به هرحال کار عالمان و مبلغان دین، بسیار سترگ و پاداش آنها نیز ،عظیم است(همان،ص٢۶)…
