اقدس از حیث حجم هفت هزار کلمه است و هفت هزار کلمه عربى براى ترجمه یا چاپ تازه چندان تولید زحمت و صرف وقت نمىکند. پس این بىتوجهى در عدم ترجمه اقدس به زبان فارسى را باید معلول علت اساسى دیگرى دانست که براى امثال اغیار درست آشکارا نیست. وقتى به این متن قدیمى اقدس دسترسى حاصل شد که چهار سال پس از تاریخ تدوین اصل و چهارده سال پیش از تاریخ نخستین انتشارش تحریر یافته و همه قرائن نسخه شناسى از خط و کاغذ و اسلوب تحریر، اصالت و قدمت نسخه را تأیید مىکرد، طباطبائى موقع را براى تطبیق آن با نسخه چاپ استاندارد بمبئى غنیمت شمرد و آن ها را با یکدیگر از آغاز تا انجام، سنجید. در ضمن تطبیق به ندرت صفحه اى از نسخه چاپى را با متن خطى قدیم (٩۴) مطابق یافت، بلکه موارد اختلاف در ۶۴صفحه کتاب،به بیش از دویست مورد مى رسید که در صفحه ۵٧ و ۶٠ حتى چند سطر متوالى از نسخه چاپى حذف شده بود.
نسخه خطى سال١٢٩۴، چنین به پایان مىرسد: ”هذا سبب الاتحاد لو انتم تعلمون و العله الکبرى للاتفاق و التمدن لو انتم تشعرون. انّا جعلنا الامرین علامتین لبلوغ العالم و هوالاس الاعظم نزلناه فى الواح اخرى، و الثانى نزل فى هذا اللوح البدیع. ختمتها فى یوم چهارشنبه ٧شهر صفرالمظفر سنه ١٢٩۴“؛ در صورتى که نسخه چاپ بمبئى بدینسان پایان مىپذیرد: ”…و الثانى نزل فى هذا اللوح البدیع. قد حرم علیکم شرب الافیون انّا نهیناکم عن ذلک نهیاً عظیماً فى الکتاب و الذى شرب انّه لیس منى، اتقوا اللّه یا اولىالالباب”. بدینترتیب، معلوم مىشود حرمت شرب افیون یا به عبارت دیگر کشیدن تریاک بدین صراحت سال ها بعد از تدوین کتاب اقدس و در حین اقدام به طبع، بر آن افزوده شده است.پس از تطبیق نسخه چاپى با نسخه خطى، موارد اختلاف را در کنار صفحه ها بر حاشیه ها یادداشت کرد و به بررسى آنها پرداخت و دریافت آنچه که در نسخه چاپى غالباً تغییر یافته، همانا کلماتى بوده که از نظر قواعد زبان عربى به نظر ناشران مجاز کتاب، درست نیامده و بنا به اجازهاى که از طرف بهاء در دست داشتند به اصلاح و تبدیل آن ها پرداخته اند.
این اصلاحات، گاهى املایى بوده مانند “عفى” در سطر ٧ از صفحه ۵نسخه خطى، که به “عفاى” چاپى اصلاح شده و یا آنکه از نظر نحوى، تصور اشکالى مى شده مانند ”ان یبلغ رشدهم“ خطى که ”ان یبلغوا رشدهم“ در نسخه چاپى تبدیل شده است.این نوع تغییر کلمات، قسمت اعظم اختلاف را در برمى گیرد و کم کردن چند سطر در صفحههاى ۵٧و ۶٠ گویى به رعایت بلاغت لازم شده ولى افزایش حکم تریاک در پایان نسخه چاپى شاید بنا بر ضرورتى مربوط به موقع چاپ صورت گرفته باشد و آن موضوع دخالت فقهاى شیعه ایران در کار کشیدن تنباکو و توتون و تأثیر فوقالعادهاى که فتواى حرمت دود در ایران بخشیده بود سران این فرقه را هم به بذل همتى وادار ساخته است.
به هر صورت چنانکه در نسخه ”هو صاحب الحب و الوفاق فى بیان…“ که در ١٣١۵هجرى هنگام بالا گرفتن اختلاف میان فرزندان میرزا حسینعلى در بمبئى به چاپ رسیده، میرزا محمدعلى غصن اکبر و میرزا آقاجان خادم اجازه تجدیدنظر در نوشتههاى بهاءاللّه و از جمله اقدس داشتهاند و بر این اساس، آنچه را که در اقدس از آرایش و افزایش و کاهش لفظ عبارت روا دیدهاند به کار بردهاند و در نتیجه میان اقدس خطى و چاپى اختلاف صورت فوقالعاده به وجود آوردهاند.
