خداوند بعضى از بندگان خویش را نعمت بخشیده و گرامى داشته است.اینان کیانند که خداوند آنان را به إنعام خویش مفتخر نموده و در کتاب خویش یاد کرده است؟ قرآن کریم آنها را این چنین معرفى مى نماید:“و کسانی که از خدا و پیامبر اطاعت کنند، در زمره کسانی خواهند بود که خدا ایشان را گرامی داشته است از :پیامبران (انبیاء)و راستان(صدیقان) و شهیدان(شهدا) و شایستگان(صالحان)؛ و نیکو همدمانى(حَسُنَ اولئک رفیقاً) هستند”!(و من یُطِعِ اللهَ و الرسول فأولئک مع الذین أنعم الله علیهم من النبییّن و الصدّیقین و الشهداء و الصالحین و حسن أولئک رفیقا)١.مصادیق این یادشدگان چه کسانى هستند؟ افراد خاصى مورد نظر بوده یا به طور کلى از این گروه ها یاد شده است؟ به سراغ روایات مى رویم تا توضیحاتى اضافه تر بیابیم و اگر مصادیقى براى آنها ذکر شده با آنها آشنا شویم…
حذیفه بن یمان گوید:روزی بر رسول خدا(ص) وارد شدم که تازه آیه «اولئک الذین أنعم الله علیهم من النبیین و الصدیقین و الشهداء و الصالحین و حسن اولئک رفیقا» نازل شده بود. آن حضرت آیه را بر من قرائت نمود. آن گاه گفتم: ای پیامبر خدا ـ پدر و مادرم به فدایت ـ اینان کیانند؟ همانا من خداوند را نسبت به ایشان پرمهر و محبت یافتم. فرمود: ای حذیفه مراد از «پیامبران» که خدا آنها را گرامی داشته است، من هستم؛ من اولین در نبوت و آخرین آنها در مبعوث شدن می باشم. منظور از «راستان» علی بن ابی طالب است. هنگامی که خدا مرا به رسالت مبعوث کرد او اولین تصدیق کننده من بود. مقصود از «شهیدان» حمزه و جعفر، و مراد از «صالحان» حسن و حسین دو آقای جوانان بهشت و منظور از «حَسُنَ أولئک رفیقا» مهدی در زمان [ظهورش] مى باشد٢…
در مصادر شیعی در ذیل آیه، هم در شأن نزول و هم مصادیق آن بحث شده و هشت روایت تفسیری از پیامبر(ص) و ائمه هدی(ع) نقل شده است که تأویل این آیه شریفه را درباره امامان(ع) دانسته اند. از بین این روایات، دو روایت تصریح به نام امام مهدی(ع) دارد که به نقل یکی از آنها می پردازیم٣.در اصول کافی و تفسیر فرات کوفی حدیثی طولانی از امیرالمؤمنین(ع) نقل شده که ضمن تأویل آیه مورد بحث درباره ائمه(ع)، امام مهدی(ع) را به عنوان یکی از هفت فرد افضل اهل بهشت معرفی کرده است. جهت اختصار به بخش هایی از این روایت که مورد بحث ما است اشاره می کنیم:حضرت علی(ع) فرمود:”بهترین مردم در روزی که خداوند آنها را جمع می کند، هفت نفر از فرزندان عبدالمطلب هستند که فضیلت و برتری آنان را جز کافر و جاحد، کسی انکار نمی کند:برترین انبیا، محمد(ص) است؛برترین اوصیا، وصی محمد(ص) می باشد؛ برترین شهدا، حمزه بن عبدالمطلب و جعفربن ابی طالب هستند؛نیز دو سبط (پیامبر) حسن(ع) و حسین(ع) [جزو برترین های روز قیامت اند] و مهدی(ع) که خداوند او را از اهل بیت قرار داده است [هفتمین آنهاست] سپس این آیه را تلاوت فرمود: «و من یطع الله و الرسول فاولئک مع الذین أنعم الله علیهم۴…
در روایات تفسیری اهل سنت نیز چنانچه در شواهد التنزیل حسکانى آمده، چهار روایت ،مصداق آن را ائمه علیهم السلام برشمرده است که نمونه آن در بالا ذکر گردید.در مورد رفاقت و همدمی اگرچه ممکن است در ظاهر ارتباطى با حضرت مهدى(ع)نداشته باشد اما احتمال دارد منظور این باشد که در دوران رجعت یعنی پس از ظهور آن حضرت این رفاقت و همدمی محقق شود، چنانچه دو روایت از روایات یاد شده نیز تصریح به «مهدی در دوران ظهورش» دارند.همچنین افضلیت و برتری امام حسن و امام حسین(ع) بر حمزه و جعفر در بین شیعه قطعی است؛ اما تقدم ذکر نام آن دو بر حسنین(ع) در این روایات، دلیل بر برتری حمزه و جعفر نیست بلکه چون در زمان صدور این روایات، حسنین(ع) شهید نشده بودند، بنابراین لفظ «الشهداء» بر حمزه و جعفر اطلاق شده است.در مجموع دلالت روایات تفسیری فریقین مبنی بر تأویل آیه مورد بحث درباره ائمه معصومین(ع) روشن و واضح است و ظهور آیه شریفه نیز آن را تأیید می کند. همچنین مسند بودن شش روایت از روایات فریقین نیز مؤید دیگری بر صحت این تأویل است…
