از آیاتى که به موضوع مهدویت تاویل شده،”آیه وعدالله” است که خداوند در آن وعده داده است مومنان صالح را خلفای زمین قرار داده،دین شان را استقرار بخشد و امنیت فراگیر نصیب شان کند:”خداوند به کسانى از شما که ایمان آورده و کارهاى شایسته انجام داده اند، وعده داده است که حتماً آنان را در زمین جانشین قرار دهد، همان گونه که کسانى پیش از ایشان را جانشین کرد، و قطعاً دینى را که خداوند براى آنان پسندیده است، براى آنان استقرار و اقتدار بخشد و از پى ترس شان امنیّت را جایگزین کند، تا (تنها) مرا بپرستند و چیزى را براى من شریک نگیرند، و هر کس بعد از این، کفر ورزد پس آنان همان فاسقان اند”(وَعَدَ اللَّهُ الَّذِینَ آمَنُوا مِنْکُمْ وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَیَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِی الْأَرْضِ کَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِینَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَ لَیُمَکِّنَنَّ لَهُمْ دِینَهُمُ الَّذِی ارْتَضى لَهُمْ وَ لَیُبَدِّلَنَّهُمْ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْناً یَعْبُدُونَنِی لا یُشْرِکُونَ بِی شَیْئاً وَ مَنْ کَفَرَ بَعْدَ ذلِکَ فَأُولئِکَ هُمُ الْفاسِقُونَ)١.این وعده، تخلف ناپذیر است…
عبدالله بن سنان گوید:از امام صادق(ع)درباره این آیه سؤال کردم. فرمود: درباره على بن ابیطالب و ائمه اطهار علیهم السلام از اولاد او و نیز امام قائم(ع) نازل گردیده است٢.در شرایط سختى که پیامبر(ص) و یارانش پیش از هجرت داشتند و حتى پس از هجرت نیز از دست دشمن در امان نبودند، روزى یکى از مهاجرین گفت: آیا روزى میرسد که ما در امن و امان باشیم و اسلحه را به زمین گذاریم؟ خداوند این آیه را نازل فرمود و ایشان را به نصرت و امنیت وعده داد٣. در روایات بسیارى از امام سجاد و امام باقر و امام صادق علیهم السلام مىخوانیم: مصداق کامل این آیه، حکومت جهانى حضرت مهدى(ع) است که خداوند وعده داده است در آن روز اهل ایمان بر جهان حکومت کنند.در قرآن، بارها به حکومت نهایى صالحان تصریح شده است و مراد از این آیه مهدى موعوداست زیرا هنگامى که ظهور مینماید، خوف را از بین میبرد و عدل و داد را مى گستراند۴…
“وعد” به معناى عهد است وقتى کسى تعهد مى کند کار خیر یا شرى را انجام دهد و این واژه در قرآن ۱۵۱بار به کار رفته که ۹۱ مورد آن به وعده های خدا در موقعیّت های متفاوت اختصاص دارد.قرآن کریم حدود ٣۵مورد از وعده های خدا و حتمى بودن آنها سخن مى گوید و مى فرماید:”آگاه باشید وعدۀ خدا حقّ است”(أَلا إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ)۵؛و نیز:”پس گمان مبر که خدا وعده ای را که به پیامبرانش داده، تخلّف کند چرا که خداوند قادر و انتقام گیرنده است”(فَلا تَحْسَبَنَّ اللَّهَ مُخْلِفَ وَعْدِهِ رُسُلَهُ إِنَّ اللَّهَ عَزِیزٌ ذُو انتِقام )۶؛ و نیز:”آنچه به شما وعده داده میشود، یقیناً واقع شدنی است”(إِنَّما تُوعَدُونَ لَواقِع )٧؛اگر خلف وعده بر خدا جایز باشد، ارسال پیامبران کاری عبث بوده و باعث سلب اطمینان بندگان و سست شدن آن ها در اطاعت و عبادت او می شود و دلیلى ندارد که از مردم خواسته شود خلف وعده نکنند و به وعده هائى که مى دهند،عمل نمایند..!
یکى از این وعده ها،وعده اى است که خداوند در این آیه (وعدالله الذین آمنوا…)به مومنان داده و این وعده خدا در مورد تحقق خلافت ائمه بر زمین و گسترش امنیت عمومى و فراگیرى عبودیت خدا،قطعاً انجام شدنى است… خداوند نه به همه مردم بلکه به مؤمنینی که دارای اعمال صالحه هستند وعده می دهد که به زودی جامعه صالحی مخصوص به خودشان برای آنها برپا مى نماید و زمین را در اختیارشان می گذارد و دین شان را در زمین متمکن میسازد و امنیت را جایگزین ترسی که داشتند می کند، امنیتی که دیگر از منافقین و کید آنان و از کفار و جلو گیری هاشان بیمی نداشته باشند؛آنگاه قادر خواهند بود به دور از مزاحمت هائى که تا به حال توسط مستکبران براى آنها ایجاد مى شده خداوند را آزادانه عبادت کنند، و چیزی را شریک او قرار ندهند. امیدوارى به تحقق این وعده الاهى،جان منتظران را سرشار از شور و اشتیاق مى نماید…
———————-
١.نور/۵۵.
٢.البرهان فی تفسیر القرآن،ذیل آیه۵۵سوره نور.
٣.تفسیر نورالثقلین،ذیل آیه۵۵سوره نور.
۴.همان.
۵.یونس/۵۵.
۶.إبراهیم/۴٧.
٧.مرسلات/٧.
٨.طباطبائی، ترجمه المیزان، ج۱۵، ص ۲۰۹.
