روى این سوال بسیار مانوور مى دهند که چگونه قابل پذیرش است کودکى زمام رهبرى امتى را به دست بگیرد؟ اینطور که شما مى گوئید امام زمان در پنج سالگى به امامت رسیدند، آیا امامت یک کودک پنج ساله ، امّت را به صلاح مى رساند؟ نوید با ارائه این شبهه، خواست روى آن بحث کنیم.گفتم :خودت چه مى گوئى؟ گفت:البته این سوال در آن موقع مطرح بود اما اکنون که امام،سالمندترین ، با تجربه ترین و دانشمندترین انسان روى زمین هستند نمى تواند مطرح باشد.باید دید ما امامت را چگونه تعریف مى کنیم؛اگر امامت مثل نبوت یک منصب الاهى است که دستورات دینى از طریق ایشان به مردم ابلاغ مى شود ، مى تواند در شرایط اضطرار از طریق یک کودک هم انجام شود؛ چنانکه امام جواد(ع) که در هنگام شهادت پدر، نُه یا هفت ساله بود و به این جهت، امامتش مورد تردید برخی از شیعیان واقع شد؛اما وقتی آن حضرت به سؤالات فراوانی که از سوى افراد مختلف از موافق و مخالف مطرح گردید، پاسخ گفت، همه تردید ها در مورد امامت ایشان برطرف شد١…
گفتم:آرى، البته جز در موارد محدودى هماره فرستادگان الاهى از میان انسان هاى بالغ و جوان برگزیده مى شدند و بطور رسمى کمتر سابقه داشته کودکى به رسالت و امامت برسد.در بین انبیا و پیامبران حضرت عیسی و یحیی در کودکی به مقام نبوّت رسیدند. قرآن درباره حضرت عیسی میفرماید او در گهواره زبان گشود و به سخن آمد و گفت:”همانا من بنده خدا هستم که خداوند به من کتاب عطا کرده و مرا پیامبر گردانیده است٢”»و درباره حضرت یحیی میفرماید:”و فرمانِ (نبوت) را درحالیکه کودکی بیش نبود، به او دادیم٣”. چون تسلط علمى و دریافت وحى، یک موهبت الاهى است؛استبعادى ندارد که خداوند آن را به کودکى یا نوجوانى هم بتواند اعطا کند و این موهبت تابع رشد جسمانى و سن بالا و تحصیل در مکتب و مدرسه نیست.نمونه دیگر امام کاظم (ع) وقتی در سن هفت سالگی بودند، ابو حنیفه از ایشان مسائل فقهی میپرسید و پاسخ میشنید۴…
نوید گفت:پس مى فرمایید اصطفاء و برگزیدگى دست خداست و مى تواند این مقام را به هرکسى که بخواهد اعطا کند و در این موضوع فرقى بین کودک هفت ساله با پیرمرد هفتاد ساله نیست؟ گفتم :درست گفتى.این مقام کسبى و یا آموختن در مدارس بشرى نیست.وهبى و الاهى است.البته نوابغى هم بوده اند که در سنین کودکى با آموزش به رتبه هاى بالا رسیده اند؛مثلاً فاضل هندی، تمام علوم زمان خویش را قبل از سیزده سالگی تکمیل کرده بود و در دوازده سالگی به تصنیف کتاب پرداخت. و توماس یونگ، از دانشمندان انگلیسی که در کودکی اعجوبه عصر خود به شمار می رفت از دو سالگی خواندن را آموخت و در هشت سالگی به تنهایی به آموزش ریاضیات پرداخت و سید محمد حسین طباطبایی، در سه سالگی حافظ کل قرآن و نهج البلاغه و مفاهیم آنها گردید.اما در مورد رسالت و امامت موضوع فرق مى کند و سازوکار دیگرى دارد و آن موهبت الاهى و برگزیدگى و اعطاء ربّانى است چنانکه منصور خلیفه عباسى در مورد امام جعفر صادق(ع) گواهی داد که آن حضرت، از کسانی بود که خدا در شأن آنان میفرماید:”پس کتاب را به بندگانی که آنها را برگزیدیم، به ارث دادیم۵”؛ و خداوند هیچگاه زمین را از وجود این برگزیدگان خالى نمى گزارد…
نوید گفت:واقعاً علوم این برگزیدگان از راه تحصیل فراهم نشده بود.دانش شگفت امیر مومنان(ع) در همه رشتههای علوم اسلامی و حقوق و معارف والهیّات و زمامدارى و…(که نمونه اى از آن در نهج البلاغه تجلى یافته)چگونه می توانست با تحصیل، به دست آید؟کدام مکتب و مدرسه غیر از مکتب الاهى میتوانست در آن زمان چنین دانش آموخته ای داشته باشد و کدام استاد میتوانست چنین شاگرد بینظیرى را تربیت کند؟ علوم تمام اصحاب و شاگردان مکتب پیامبر(ص) در برابر علوم علی(ع) قطرهای در مقابل دریا بود.این علوم از فضل خدا و میراث آنان از رسول خدا(ص) است و اعطاى این علوم اگر به خردسالان نیز انجام شود با بزرگسالان تفاوتى نخواهد داشت. بنابراین رسالت و امامت در کودکى نیز ممکن است انجام پذیرد و با حکمت الاهى کاملاً انطباق دارد و سابقه هم داشته است و قابل انکار نیست…
—————————–
١.مفتاح النجات، بدخشی، ص ١٨۴؛ صواعق المحرقه، هیثمی، ص١٢٣؛ فصول المهمه، ابن صباغ مالکی، ص٢۴٩؛ اخبار الدول، قرمانی،ص ١١۶؛ نورالابصار، شبلنجی، ص٢١٧.
٢.سوره مریم،آیه٣٠.
٣.همان،آیه ١٢.
۴.ابن شهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ج٣ص۴٢٩ و بحارالانوار، ج۴٨،ص١٠۶.
۵.سوره فاطر،آیه ٣٢.
