آموزه هاى دینى نیز ما را به تأمل در گذشته،ترسیم آینده و تلاش براى وصول به اهداف سعادت محور،ترغیب مى نماید.کتاب آینده ات باید چنان مشخص و برنامه ریزى شده باشد که بتوانى هر روز آن را ورق بزنى و وظیفه امروزت را در آن فرایند، ببینى و طبق آن جلو بروى.مخالفان و رقیبان و دشمنان شما، نقشه ها و برنامه هاى بیست ساله دارند و براى وصول به آن تلاش مى کنند،اگر تو همین گونه نباشى توان مقابله با آنان را نخواهى داشت. این رهنمودها را امیر مومنان(ع)فرا روى ما نهاده است:”اگر از گذشته عمرت که تباهش کردی، پند بگیری، باقی مانده آن را نگه خواهی داشت١” ؛ “هرکس روزها و روزگاران را بشناسد، از آمادگی و ذخیره سازی غافل نمی شود٢” ؛ “گویاترین دلیل و نشانه بر حضورعقل در کارها، تدبیر نیکوست٣” ؛ “چشمِ دلِ انسان خردمند، پایان کارش را می بیند و نشیب و فراز خویش را می شناسد۴” ؛ “مؤمنان، کسانی هستند که آینده خویش را می شناسند۵”…
یکى از آثار آینده اندیشى و برنامه داشتن براى همه روزها و سال هاى آتى، کار امروز به فردا نیفکندن است.امروز، برنامه خود را دارد و فردا،برنامه خود را. نباید در انجام برنامه امروز تعلل کرد و کار امروز را به فردا افکند. امروز و فردا کردن، بازی زیرکانه زمان است که فرصتی را از ما می گیرد و وظیفه ای از وظایف ما را به تأخیر می اندازد در حالیکه فرصت از دست رفته، دیگر به هیچ قیمتی باز نخواهد گشت.امیر مومنان(ع) فرمود:”هرکس فرصت را از زمانش به تأخیر انداخت، مطمئن باشد که آن را از دست می دهد۶”؛و نیز “کار هر روز را در همان روز انجام بده؛ زیرا هر روز، کار مخصوص به خود را دارد٧”.و نیز”کار امروز را به فردا میفکن و آن را همان روز به انجام برسان٨”. پیامبر اکرم(ص) به اباذر فرمود: “ای اباذر! از امروز و فردا کردن بپرهیز؛ زیرا تو به امروز وابسته ای، نه به روزهای دیگر٩”. امام باقر(ع)نیز فرمود:”زنهار از افکندن کار امروز به فردا؛ زیرا این رفتار، همچون دریایی است که باعث نابودی افراد می شود١٠”.آرى به قول جامى: خار در دیده فرصت مشکن/کار امروز به فردا مفکن…
آینده اندیشى مثبت،روح امید را نیز زنده مى دارد که امید، خود موتور محرک و انگیزه جوشان زندگى است؛در این معنا هرچه سخن گفته شود،باز هم کم است! آئین ما چنان مشعل امید را فروزان نگاه مى دارد و آینده اى روشن را با ظهور موعود نجات بخش و جامعه عدل و ایمان و آزادى و شادمانى،نوید مى دهد که سرسراى دل ها را مالامال از شادى و تحرک مى کند.این آینده روشن،برنامه اصلاحى امروز ما را رقم مى زند که در جهت آن رفتار و برنامه خود را تنظیم کنیم.ترسیم این امید در اشعار شاعران ما موج مى زند؛ براى نمونه،کافى است نگاهى به حافظ داشته باشیم:مژده ای دل که مسیحا نفسی می آید/که زانفاس خوشش بوى کسی مى آید؛یوسف گم گشته باز آید به کنعان غم مخور/کلبه احزان شود روزى گلستان غم مخور…نفس باد صبا مُشک فشان خواهد شد/عالم پیر دگر باره جوان خواهد شد…از غم هجر مکن ناله و فریاد که دوش/زده ام فالى و فریادرسى مى آید؛ای پادشه خوبان، داد از غم تنهایى/دل بی تو به جان آمد، وقت است که باز آیی…
————————–
١.غررالحکم،ج۵،ص١١۵.
٢.همان،ص۴٠٣.
٣.همان،ج٢،ص٢۴٩.
۴.نهج البلاغه،خطبه١۵٣.
۵.بحارالانوار،ج٧٨،ص٢۵.
٨.عیون الحکم و المواعظ،ص١٣۶.
٩.بحارالانوار،ج٧٧،ص٧۵.
١٠.بحارالانوار،ج٧٨،ص١۶۴.
