کسی بخشنده مى شود که دنیا در نگاهش بى ارزش باشد.انسانى که متاع دنیوى درنظر او بى ارزش است و همه جهان را متعلق به ذات بارى تعالى مى داند، هیچ چیز را در انحصار خود نمى بیند؛ پس، خواهد توانست همه ثروتش را در راه نیازمندان و دستگیرى از خلق ببخشد: اگر به دست کریم اوفتد جهان یکسر/ جهان چه باشد صدبار از جهان هم بیش/ چرا شود دل درویش ریش از آن حسرت /چو هست کیسه جودش خزینه درویش١٠… غزالى در مورد سخاوت و بخشندگى پیامبرخدا(ص)مى نویسد: آن حضرت بخشنده ترین مردمان بود. درم و دینار نزدیک او شبى نماندى، و اگر افزون آمدى و کسى نیافتى که بدو دهد و شب درآمدى، به خانه خود نیامدى تا شب آن را به کسى رساندى١١.
نوع و شیوه بخشش نیز مهم است. کسى که سرمایه فراوانى دارد و آن را مى بخشد کار مهمى نکرده است، بلکه اگر تهیدست چیزى ببخشد، ارزش کارش بیشتر خواهد بود. بخشش نیم نان فقیر ، ارزنده تر از بخشش پادشاهى است که نصف خزانه اش را مى بخشد: چون گدایى که نیم نان دارد/ به تمامى دهد زخانه خویش/ بیشتر زآن بود که شاه جهان/ بدهد نیمى از خزانه خویش١٢…ناصر خسرو قبادیانى، بخشش امیرمؤمنان علیه السلام در رکوع را بسیار بالاتر از بخشش حاتم طایى مى داند: آنچه على داد در رکوع فزون بود/ زآنکه به عمرى بداد حاتم طایى١٣…! که اخلاص مولا نمونه دیگر نداشته است:از على آموز اخلاص عمل…
بخشش و کرم باید به یک فرهنگ عمومى تبدیل شود چنانکه در مناسبت ها همگان از کوچک و بزرگ؛دارا و ندار و خلاصه همه طبقات به فراخور حال، در آن مشارکت نمایند و این سجیّه را والدین از کودکى در فرزندان خود نهادینه نمایند و انسان ها به هر بهانه اى بذل و بخشش کنند تا بدین وسیله گرفتارى و مشکلات افراد درمانده برطرف گردد...معلمان و مبلغان و رسانه ها نیز در ترویج این فرهنگ،نقش آفرینى نمایند تا چالش هاى جامعه جبران شود: کیست دانى کریم آن که زبند/ نیست آگه خزانه درمش/ هرچه آید برو چه جدّ وچه هزل/ همه گردد بهانه کرمش !١۴…
۵.دیوان اشعار،ابن یمین،ص٣٧٢،بیت٧٧٢۵.
۶.نهج البلاغه.حکمت۵٣.
٧.سوره بقره،آیه٢۵٢.
٨.نهج الفصاحه، پاینده،ص٢٠۵.
٩. جامى،ص۵٣.
١٠.همان،ص۵۶.
١١.احیاء علوم الدین،ص٧٧۵.
١٢.جامى،ص۶٠.
١٣.دیوان اشعار،ناصر خسرو،ص۴١،بیت٩٢.
١۴.جامى،ص٧٧.
