“آموزگار، معلم و مربى از زیباترین واژه ها در ادبیات جهان هستند…”محمد، که در جمع فامیلى از رسالت معلمان سخن مى گفت،ادامه داد: اینان، در همه فرهنگ ها مورد احترام و تکریم اند.مکتب و مدرسه و آموزشگاه و حوزه و دانشگاه از جمله مکان هاى مقدسى هستند که همه انسان ها وامدار آنهایند زیرا دانش و رشد و ارتقاى خود را مدیون معلمانى و مربیانى هستند که در آن مکان ها،ایشان را تعلیم داده اند.رسالت مربیان و معلمان،انتقال دانش خویش به متعلمان و نیز تربیت و رشد معنوى و اخلاقى آنهاست. پیشوایان الاهى براى خود،شأن معلمى قائل بوده و به آن افتخار مى نموده اند.پیامبر اکرم(ص)فرمود:همانا که من به عنوان معلم مبعوث شده ام(اِنَّمَا بُعِثْتُ مَعَلِّما)١. امیر مومنان(ع)نیز فرمود: به پاس گرامی داشت پدر و معلم خود به پا خیز گرچه پادشاه باشی!(قُمْ عَنْ مَجْلِسِکَ لاَِبیکَ وَمُعَلِّمِکَ وَلَوْ کُنْتَ اَمیرا)٢.در عظمت مقام تعلیم هرچه گفته شود کم است که مقامى از آن بالاتر نیست…
گفتم: آیا رسالت معلمان فقط انتقال علم است؟ محمد گفت:اگر چه انتقال علم بسیار ارزشمند است،اما رسالت معلم علاوه بر انتقال علم،تربیت و تهذیب و رشد اخلاقى و تربیتى دانش آموز و دانشجوست.موثرترین راه تربیت نیز تربیت عملى است،یعنى خود معلم اگر مهذّب و با کمال باشد،خواه ناخواه در شاگردش ،اثر مى گزارد و تربیت عملى بسیار قوى تر از تربیت زبانى است؛ لذا به فرموده حضرت على(ع)معلمان مأمورند که تربیت را از خود بیاغازند که در این صورت سزاوارتر به تعظیم و بزرگداشت اند از کسانى که فقط دیگران را بیاموزد و تأدیب نماید(و معلم نفسه و مودّبها أحقّ بالاجلال من معلم الناس و مودّبهم)٣.چنین است که خداوند در قرآن ،مأموریت پیامبران را همین تعلیم همراه با تهذیب و تزکیه شمرده است(یزکیهم و یعمهم الکتاب و الحکمه)۴.اگر علم همراه تربیت و تهذیب نباشد،چه بسا این علم مثل تیغى که در دست زنگى مست باشد موجب مرگ و تباهى و زیادت در گمراهى شود…
گفتم:آیا رسالت دیگرى هم براى معلمان هست؟ محمد گفت: آرى،معلم باید باور داشته باشد که علم او قطره ناچیزى از علم کلى است و لذا نباید به علمش مغرور شود و بر دیگران فخرفروشى کند که این آغاز سقوط اوست.درخت هرچه پربارتر است، خمیده تر است؛ معلم هرچه دانشش افزون مى شود باید متواضع تر شود و اقرار کند که آنچه مى داند در مقابل آنچه نمى داند بسیار حقیر و اندک است:تا بدانجا رسید دانش من/ که بدانم همى که نادانم! آفت عالمان و معلمان،غرور و تفاخر است؛معلم و مربى،باید این آفت را در جان خود نابود کند.ضمناً بداند که علم حقیقى نزد حجت خداست که با اتصال قلبى و تمسک حقیقى مى توان از مجراى امام،به علم نجات بخش دست یافت. همان طور که على (ع)باب علم پیامبر و دروازه ورود به دانش آن حضرت هستند، جانشینان او -و امروز صاحب الزمان(ع)- وارث علم پیامبرند و اگر نزد آنان رویم و به احادیث شان مراجعه کنیم به علم حقیقى دست یافته ایم…
—————————–
١.کنزالعمال، ح٢٨٨٧٣
٢.غررالحکم،ح٢٣۴١
٣.نهج البلاغه،حکمت٧٣.
۴.سوره جمعه،آیه٢.
۵.رساله حقوق امام سجاد(ع):من لا یحضره الفقیه،خصال،تحف العقول
