مردم وقتى نیازهاى خود را شناختند و دیدند به تنهائى نمى توانند همه نیازها را براورده سازند به فکر همکارى و مشارکت با یکدیگر مى افتند.همکارى گروهى ،اساس زندگى اجتماعى است.ماده ٢٧ اعلامیه جهانى حقوق بشر این حق را براى یکایک انسان ها به رسمیت مى شناسد که در تعیین سرنوشت خود و جامعه مشارکت نماید.مشارکت (collaboration)،کارکردن دوشادوش یکدیگر براى وصول به هدف مشترک است.داشتن یک مشارکت موفق با افراد یا موسسات همسو میتواند پایههای فعالیت هاى فرهنگى، اجتماعى و تجاری شما را قویتر کرده و شانس موفقیت شما را افزایش دهد.یک نمونه کار مشارکتى موفق،تدوین فرهنگنامه عظیمى چون “ویکى پدیا” با ملیون ها نویسنده و ویرایشگر از سراسر دنیاست که با مشارکت یکدیگر به تولید دانش و جمع آورى اطلاعات مى پردازند. همچنین سازمان هاى فراملیتى و جهانى،با کارهاى مشارکتى، پروژه هاى عظیم را به انجام رسانده و به اهداف بزرگ دست مى یابند …این بحث را که هم به مدیریت و هم به جامعه شناسى مرتبط است،على آغاز کرد و گفت:
درست گفته اند که “یک دست ، صدا ندارد”! براى آنکه صدا تولید شود باید دو دست مشارکت کنند و با تعاون که همان مشارکت و یاریگرى گروهى است،با هم همکارى نمایند.خداوند وقتى موسى(ع)را براى پیامبرى برگزید،موسى از او خواست که در این ماموریت، برادرش هارون را با او مشارکت دهد و گفت:او را در کارم شریک نما(و أشرکه فى امرى١) و خداوند پذیرفت و هارون را شریک و وصى او نمود.پیامبر ما(ص)نیز در حدیث منزلت،نقش على را در کار خویش،نقش هارون براى موسى اعلام نمود(أنت منى بمنزله هارون من موسىٰ٢) که این مشارکت ها،موجب تحقق یافتن ماموریت هاى بزرگ الاهى گردید.امروز دولتى را موفق مى دانند که بتواند با مشارکت همه گروه ها و احزاب و سازمان ها و نهادهاى مردمى یک جامعه(سمن ها)، امور کشور را به پیش برد.این فرایند البته نیاز به سیاست گزارى،برنامه ریزى دقیق و نظارت،دارد.کار گروهى و مشارکتى به سعه صدر و تحمل و بردبارى بالا، نیاز دارد؛ همان چیزى که موسى از خدا خواست و گفت:سینه ام را گشاده و کار را برایم آسان ساز(ربّ اشرح لى صدرى و یسّر لى امرى٣)…
گفتم:مشارکت چه مراحلى دارد؟ على گفت:وقتى اهداف شما مشخص شد باید به دنبال شریک خوب و صالح بگردى که او هم در تمام یا بخشى از هدف با شما همسوست.شراکت لازم نیست حداکثرى باشد؛ درصد شراکت مى تواند ده درصد تا نود درصد متغیر باشد.باید تقسیم کار انجام و انتظارات از یکدیگر دقیقاً مشخص شود.از رقابت و تخریب یکدیگر پرهیز و صداقت و یکدلى حاکم باشد.اشتباهات طرفین ،اغماض شود اما از هر اشتباه براى ادامه کار تجربه اندوزى شود تا اشتباه تکرار نشود.یکی از اصول مهم و حیاتی در هر مشارکتی انعطافپذیری و توسعهطلبی است. زیرا میزان توانایی شما در گسترش منابع باعث میشود تا کارگزاران آزادی عمل بیشتری برای نوآوری و گشودن فضاى جدید و توسعه داشته باشند. یک مشارکت ارزشمند باید از توانایی سازگاری با گذر زمان و اشتراکگذاری منابع برخوردار باشد.صداقت و شفافیت سبب میشود تا بتوانید از فرصت ها استفاده بهتری نموده و اعتماد بیشتر شریک خود را جلب نموده با آرامش و توان بیشترى به سوى اهداف خود حرکت کنید…
پرسیدم:در فرهنگ دینى،مشارکت چه جایگاهى دارد؟ گفت:مشارکت درونى در جامعه اسلامى با عنوان تعاون در امور نیک و خداپسندانه،یک دستور است:”در نیکوکاری و پرهیزگاری با یکدیگر تعاون و یاریگرى داشته باشید نه در امور گناه و تجاوزگرى”(تَعَاوَنُواْ عَلَى الْبرِّ وَالتَّقْوَى وَلاَ تَعَاوَنُواْ عَلَى الإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ۴).در مشارکت برونى یعنى با غیر همکیشان نیز مى توان در امور مشترک همکارى نمود:بگو: اى اهلکتاب! بیائید به سوى سخنى روى آریم که میان ما و شما مشترک است :جز خداوند را نپرستیم وچیزى را شریک او قرار ندهیم و بعضى از ما بعضى دیگر را بجاى خدا صاحب اختیار نگیرد. پس اگر (از این پیشنهاد) سرباززدند، بگویید: گواه باشید که ما مسلمان و تسلیم خدائیم۵”.این همکارى با اهل کتاب در مشترکات، مى تواند براى مقابله با تبلیغات ملحدان و خداناباوران از طریق همکارى هاى فرهنگى و تبلیغى و برگزارى همایش ها و فعالیت هاى مشترک موثر افتد و پیروان دو طرف را در برابر هجمه هاى شدید تبلیغى بى دینان و لائیک ها در فضاى حقیقى و مجازى ، حفظ نماید…
———————
١.سوره طٰهٰ،آیه ٣٢
٢.صحیح البخاری، ج۴ص١۶٠٢،معانى الاخبار،ج١ص٧۴
٣.سوره طٰهٰ،آیات ٢۶و ٢٧
۴.سوره مائده آیه ٢
۵.سوره آل عمران،آیه۶۴
