فناورى

 

 

 

محمد دانشجوى دکتراى صنایع بود ،از او خواستم  موضوع فناورى در جهان ما را تبیین کند؛او گفت: فناوری یا تکنولوژی،مهارت و فعالیتی است دانش بنیان برای ساختن افزار(نرم یا سخت)و به کارگیرىابزارها و دستگاه ها و مواد به منظور چاره جوئى و گره گشائى دشوارى هاى زندگى.فناورى را،فرایند تبدیل علم به عمل نیز گفته اند.می‌ توان گفت که انسان خردمند در تعامل با طبیعت به قوانین عام آن دست می‌یابد و با بازآفرینى این قوانین توسط علم و دانش، در محیط و شرایط دلخواه،کاربردهای مورد نظر خود را ایجاد می‌نماید. فناوری همان تسلط و تبحر انجام کار است در تمامی سطوح و زمینه‌ ها چون طراحی، ساخت، استفاده، تعمیر و نگهداری ، تحقیق و توسعه و…حتی نوآوری‌های بسیار کهن مانند چرخ هم نمونه‌ هایی از فناوری بوده اند.گذشتگان ما از فناورى به “فوت کوزه گرى” هم تعبیر مى کرده اند.فناورى،دستاورد انسان است و شگفت اینکه گاهى انسان در چنبره همین دستاورد خود اسیر و نابود مى شود…

گفتم:محمد،رابطه انسان با فناوری چیست؟گفت:این سوال، بسیار سوال مهمى است.از آنجا که فناورى عبارت است از کاربرد علوم در صنایع با استفاده از رویه‌ ها و مطالعات منظم و جهت‌دار و نیز مجموعه‌ ای است از فرایندها، روش‌ها، فنون، ابزار، تجهیزات، ماشین‌آلات و مهارت‌ هایی که توسط آنها کالایی ساخته شده یا خدمتی ارائه می‌ گردد؛مستقیماً با زندگى انسان پیوند مى گیرد. فناوری عامل تبدیل منابع طبیعى ، سرمایه و نیروی انسانی به کالا و خدمات است؛عناصر متشکله یا ارکان آن عبارت است از: سخت‌افزار، انسان افزار یا نیروی انسانی متخصص، فناوری متبلور در اسناد و مدارک یا اطلاعات، سازمان‌ها یا نهادافزار. امروزه بسیاری از فناوری‌ ها در نتیجه پژوهش به دست می‌آیند و پژوهشگاه هاى فناوری زیادی در سراسر جهان به این منظور ایجاد شده‌است. بیشتر این مراکز توسط سرمایه گذاران و کارفرماهائى تأمین مى شوند که به پول و قدرت مى اندیشند و برایشان هویت انسانى و اخلاقى معنائى ندارد لذا پیشرفته ترین فناورى ها را در خدمت جنگ و کشتار انسانها یا گمراه کردن آنها  به کار مى گیرند…

گفتم: نظر اسلام درباره فناورى چیست؟ گفت: این مفهوم را می‌شود دو نوع بررسی کرد: یکی از آن جهت که تکنولوژی، علم است، و نظر اسلام در باب علم مشخص است؛ کتب روائى ما در کنار ابوابى چون نماز و روزه و زکات و … بابی هم تحت عنوان “باب وجوب طلب العلم” و یا “باب فضل العلم” گشوده و علم را به عنوان یکی از فرائض نام برده و گفته اند دانش را بجوئید حتى اگر در چین باشد. اسلام هر علمی که متضمن فائده و اثری براى مردم و جامعه باشد را به رسمیت مى شناسد و اگر آن اثر، خوب و مفید باشد، از نظر اسلام خوب و مورد توصیه و تشویق است.راه دیگر بررسى تاریخ زندگانی انبیاء گذشته است که شاهدی گویاست که دین هیچ وقت با دانش فنی و صنعت مخالف نبوده بلکه به گزارش قرآن،خود انبیاء از این دانش بهره ‎مند بوده و از آن استفاده نموده و به دیگران تعلیم می‎دادند همچون ساخت کشتى توسط حضرت نوح و صنعت زره بافى توسط حضرت داوود و صنعت و هنر معماری بناهای بلند و قصرهای منیع  و شیشه اى و کارهای دستی و ظرایف هنری و ساختن ظروف فلزی توسط حضرت سلیمان و ساختن سد عظیم نفوذ ناپذیر فلزی از پاره‌های آهن و مس گداخته توسط ذوالقرنین و…

 
محمد ادامه داد: درست است که اصل دانش و صنعت از نظر دین،ممدوح و مورد تشویق و ترغیب است ولى نوع استفاده از آن بسیار مهم است .خواست قرآن استفاده صحیح از صنعت و تکنولوژى است و بهره‌ برداری از آن در امور تخریبی تهاجمی، سوزاننده، کشنده و تباه کننده، زمین یا دریا، هوا، گیاهان، جانواران، انسان ها، مناطق معمور ویا… هرگز روانیست.به عبارت دیگر خط مشى دین در موضوع فناورى،سازنده و سودمند و مشروع بودن این فرایند است به منظور تامین نیازهای علمی و عملی مردم هر عصر و تحریم استفاده ابزارى از آن براى مقاصد تخریبى و کشتار فردى و جمعى و نیز آسیب رسان به طبیعت و محیط زیست و اتلاف منابع نسل حاضر و نسل هاى آینده به نوعى که زندگى را دشوار و زمینه رشد و بالندگى انسان ها را به مخاطره اندازد…

 

 

دین پژوه و پژوهشگر فلسفه