روشنا این موضوع را که بسیار کاربردى و اجتماعى است،انتخاب و در مورد آن تحقیق کرد و این مقاله را ارسال نمود: چرخ اقتصاد دنیا با فعالیت هاى کسب و کار،تولید و خدمات مى گردد؛تلاش براى تأمین معیشت خود و خانواده و به ویژه کارآفرینى براى دیگران،مثبت ترین تلاش تلقى مى گردد اگر در مسیر حلال (رضایت الاهى) باشد. به این روایات بنگرید: شخصی که در راه کسب حلال– برای خانواده خود- سعی می نماید، سعی و تلاش او در راه خدا می باشد١؛مانند شخصی است که در راه خدا جهاد می نماید٢؛شخصی که روز خود را- در راه کسب رزق حلال– به شب برساند، در حالی می خوابد که مورد آمرزش الهی قرار گرفته است٣؛عبادت،هفتاد جزء دارد که برترین آنها کسب روزی حلال می باشد۴؛شخصی که در راه کسب رزق حلال، سعی و تلاش می کند تا دست نیاز به سوی مردم دراز نکند و اهل و عیال او در آسایش باشند و به همسایگان خود رسیدگی و تفقّد نماید، او در روز قیامت در حالی خداوند عزّ وجلّ را ملاقات می کند که صورتش مانند ماه شب چهارده می درخشد۵…
معمولاً کسب و کارهاى تولیدى و فنى و خدماتى،به نوعى خدمت به مردم و گره گشائى از آنان و رفع کمبودها و چالش هاى جامعه است که اگر فعالان اقتصادى با این نیت و قصد ، کسب و کار خود را انجام و ساماندهى نمایند،علاوه بر ارزش اولیه که ذکر شد،به لحاظ کمک به همنوعان و همکیشان خود، به عبادت پرداخته اند. پیامبراکرم (ص) فرمود: به خدا قسم، برآوردن حاجت مردم از روزه و اعتکاف یک ماه بهتر است۶؛ و وقتى از ایشان سؤال شد که محبوب ترین مردم پیش خدا چه کسی است؟ فرمود:کسی که بیشترین سود و خدمت را به مردم ارائه دهد٧؛ و امام صادق(ع) فرمود: حرکت مسلمان در مسیر برآوردن حاجت مسلمان دیگر از هفتاد طواف خانه خدا بهتر است٨؛و نیز فرمود:کسی که پیشانی اش در مسیر برآوردن نیاز برادر دینی خود عرق کند، خداوند او را بعد از آن عذاب نخواهد کرد٩؛ امام باقر(ع) نیز فرمود:کسی که در مسیر برطرف کردن نیاز برادر مسلمانش حرکت کند و کوشش نماید تا آن را به اتمام برساند، خداوند قدم های او را در روزی که قدم ها می لرزد ثابت و استوار خواهد کرد١٠…
نکته بعدى در مورد کسب و کار، خروج از مسیر حلال و غلطیدن به کسب و کارهاى حرام و نامشروع همچون آلوده شدن تجارت ها به ربا و کسب و کارهاى نامشروع چون قاچاق و مواد مخدر و کم فروشى و سایر کسب و کارهاى محّرم است، لذا امیر مومنان(ع)فرمود:ای جامعه بازرگانان! اول یادگیری مسائل شرعی تجارت، بعد تجارت(یا معشر التجّار الفقه ثم المتجر١١) و این جمله را سه بار تکرار کردند که نشان دهنده اهمیت آموختن فقه کسب و کار،پیش از شروع آن است.امروز بسیارى از افراد به دلیل ناآگاه بودن نسبت به فقه کسب و کار به ویژه کسب و کارهاى جدید و فقه مالکیت ها به ویژه مالکیت هاى جدید و مالکیت معنوى،دچار لغزش شده و به خاطر نادیده گرفتن حقوق دیگران، دچار لغزش مى شوند یا به دامن مشاغل حرام مى افتند،بدون آنکه بدانند،لذا آموختن فقه تجارت براى شروع تجارت الزامى است…
نکته دیگر، وابسته نشدن به مال و ثروت هاى دنیوى است. بیشتر اوقات،مسابقه و تلاش براى ازدیاد مال ،افراد را وسوسه کرده و از خدا غافل مى کند. رسول خدا(ص)فرمود: هر امتی گوسالهای دارد (که چون گوساله بنى اسرائیل آنها را از خدا غافل مى کند) و گوساله این امت، دینار و درهم است١٢؛و فرمود: دینار و درهم کسانى از پیشینیان را به نابودى کشاندند،شما را نیز چنین کنند١٣.اسلام با آنکه مالکیت فردی را امضا کرده است، در عین حال همه چیز را ملک خدای متعال میداند؛ آن هم به صورت مالک حقیقی نه اعتباری. با همین نگاه، اسلام، دنیا پرستی یا وابسته شدن به مال دنیا را به شدت مذمت کرده است. حضرت علی (ع) در حالیکه از سویی در حوزه کار و تلاش سرآمد دوران خود بوده؛ اما از سوی دیگر در بخشندگی و انفاق نیز بیهمتا بوده چنانکه همه دسترنج خود را انفاق یا وقف مى نموده است…
——————-
١.پیامبر(ص)،روضه الواعظین ج٢ص۴٣۵ ٢
٢.على(ع)،دعائم الإسلام ج٢ص١۵ و عوالی اللئالی ج ٣ص١٩۴
٣.پیامبر(ص)،امالى صدوق،ص٣۶۴
۴.پیامبر(ص)معانى الاخبار،ص٣۶۶
۵.امام باقر(ع)،کافی ج۵ص٧٨
۶.بحارالانوار،ج٧٣،ص٢٨۵
٧.همان،ص٣٣٩
٨.همان،ص٣١١
٩.ثواب الاعمال،باب٧۵٢روایت١٩
١٠.مستدرک الوسائل ج٢ص۴٠٧
١١.کافى،ج۵ص١۵٠ح١
١٢.المحجه البیضاء،ج٧ص٣٢٨
١٣.کافى،ج٢ص٣١۶ح۶،خصال،ص١٧٣
