زهرا که مقاله جهاد به عهده او بود،نوشت:سخن خدا و امیر مومنان(ع)، سرآغاز بحث ما در مورد جهاد است: “همانا خدا دوست دارد کسانی را که صف بسته در راه او پیکار کنند، چنانکه گویی بنیانی بسیار مستحکمند١” و ” جهاد یکی از درهـای بهشت است کـه خداوند آن را برای اولیای خاص خود گشوده و آن لباس تقوا و زره نفوذ ناپذیر و سپر اطمینان بخش الهی بر پیکر مجاهدان است٢”.نخستین آیه تشریع جهاد، به جهاد دفاعی اختصاص داشت که در سال اول هجری نازل شد و به مسلمانان اجازه داد که در برابر هجوم مشرکان به دفاع از خود بپردازند٣. آیات متعددی در بسیاری از سوره هاى مدنى قرآن بویژه بقره،انفال،آل عمران،توبه و احزاب، به جهاد و مباحث متعلق به آن اختصاص دارد.در تحلیل این آیات نباید شأن نزول آنها و اهداف اساسی پیامبر اکرم را، به ویژه در زمینه فلسفه جنگ و صلح، از نظر دور داشت…
کلمه جهاد و مشتقات آن در قرآن سی و یک بار (در حالى که کلمه حرب به معنى جنگیدن، فقط چهار بار) آمده است، لذا معناى جهاد در قرآن و روایات،بسیار گسترده تر و کلی تر از معناى جنگ است؛زیرا که قتال و حرب به طور مشخص به معناى درگیری مسلحانه در جنگهاست، در حالیکه جهاد به معنای تلاش و کوشش در مبارزه با دشمن است، چه این دشمن فرد یا گروهى ستمگر و متجاوز باشد یا نفس او که عمل بد را برایش زینت مى دهد و یا شیطانى که مى خواهد اورا بفریبد که در این صورت مؤمن باید با او جهاد کند.در متون دینی، علاوه بر این معنای خاص و اصطلاحی، جهاد به مفهوم لغوی و عام خود نیز بسیار به کار رفته است، مانند کاربرد تعبیر «جهاد اکبر» درباره جهاد و تلاش نفس در برابر شیطان و هواى نفس۴.همچنین در احادیث برخی از کارها به مثابه جهاد شمرده شدهاند که ظاهراً برای ارج نهادن به این کارها بوده است مانند امر به معروف و نهى از منکر؛ سخن گفتن حق در برابر سلطان ستمگر(کلمه حقٍ عند امامٍ جائر)؛ تلاش مرد برای زنده کردن سنّتی نیکو در جامعه؛ خوب شوهرداری کردن زن (جهادالمرأه حسن التبعّل) و تلاش مرد در کسب روزی حلال برای خانواده۵…
در سالهاى اخیر رفتارهای اسلام هراسى در کنار برخی خشونت های گروه های تندرو که مورد حمایت اسلام ستیزان بوده و طبق نقشه ها و دسیسه هاى دشمنان انجام گرفته ،دستمایه برای هجمه به آموزۀ جهاد بوده است.در حالیکه جهاد عملى مقدس براى دفاع در برابر هجوم دشمنان و یاغیان و متمردان است و هرگز جریان فشار براى تغییر دین نبوده است. جهاد بر دو گونه است یا ابتدایی است و یا دفاعی.جهاد ابتدایی به معنای جنگ با مشرکان و کفارى که حاضر به تمکین نبوده براى دعوت آنان به اسلام و توحید و برقراری عدالت است. در این نوع از جهاد، که مسلمانان آغازگر نبودند، هدف، از بین بردن سیطره کفر و فراهم آوردن امکان و رفع مانع براى پذیرش دین توسط توده هاى تحت سیطره کفر است.این جهاد در غیبت پیامبر و امام (مثل این زمان)ساقط است.جهاد دوم، جهاد دفاعى است به معنای جنگ برای دفاع از مسلمانان و سرزمینهای اسلامی که هماره باید آماده دفاع در برابر هجمه دشمنان بود.“رباط” یا “مرابطه” (به معناى مرزبانی) نیز موضوعی مرتبط با جهاد و در برخی موارد ـ بر پایه احادیث ـ از مصادیق آن است.این مرزبانى نیز دو نوع است:نخست مرزبانى از سرزمین و وطن اسلامى و دیگر مرزبانى از برج و باروهاى اعتقادات امت با دفاع فرهنگى و فکرى(مداد العلماء افضل من دماء الشهداء)…
به موجب آیات قرآن۶،کسانی که جان و مالشان را در راه خدا فدا کنند در درگاه الاهی از دیگر مسلمانان برترند و خداوند به آنها مژده بهشت و دستیابی به مقام شهادت داده است٧.مانع انسان براى این عبادت،وابستگى به مال و خانمان شمرده شده این جهاد چنانکه قرآن کریم٨ مهمترین مانع انسان برای جهاد را وابستگی به خانواده، مال و خانمان برشمرده است. همچنین کسانی را که از جهاد رویگرداناند فاسق خوانده و به آنها کیفر الاهی را وعید داده است. بنابر قرآن، پیروزی تنها به دست خداست٩ و پیروی از فرمان خدا و پیامبر اکرم ، دوری از نزاع و تفرقه، صبر و استقامت و فرار نکردن از دشمن، از مهمترین احکام جهاد به شمار رفته است١٠. به موجب آیات قرآن، مجاهدان به میزان صبر و استقامت خود از امدادهای غیبی برخوردار میشوند١١؛ از جمله امدادهای غیبی الاهی، آرامش بخشیدن به مجاهدان و افکندن ترس و وحشت در دل کافران است١٢…
—————-
١.سوره صف،آیه ۴
٢.نهج البلاغه، خطبه ۳۷
٣.سوره حج : آیات۳۹و ۴۰
۴.وسائل ج ۱۵، ص۱۶۱؛ جواهر، ج ۲۱، ص٣۵٠
۵. کافى، ج ۴، ص۲۵۹، ج ۵، ص۹ـ۱۰، ۱۲، ۶۰، ۸۸
۶. نساء: ۹۵؛ عنکبوت : ۶۹؛ توبه : ۲۰
٧. ر.ک: توبه : ۲۱؛ آل عمران : ۱۶۹
٨. ر.ک: توبه : ۲۴
٩. ر.ک: آل عمران : ۱۲۶؛ انفال : ١٠
١٠. ر.ک: انفال : ۱۵ـ۱۶، ۴۴ـ۴۶
١١.انفال : ۶۵ـ ۶۶؛ آل عمران : ۱۲۳ـ۱۲۵
١٢.ر.ک:احزاب:٩-١٠؛توبه:٢۶
