“رؤیا”،براى همکاران دپارتمان اندیشه پایگاه خبرى توضیح داده بود که تصمیم دارند ابعاد آئین را تبیین کنند.گفت: “روشنا” از فروع دین آغاز کرد و اولین مقاله را در مورد نماز،کار کرد.امروز هم نوشین،مقاله روزه را فرستاد. امیدوارم در چهل عنوان،ابعاد مختلف آئین را به مخاطبان پایگاه تقدیم کنیم.الگوى مقالات مى تواند همین دو نوشته باشد در عین حال از ابتکارات هم استقبال مى کنیم.این مقاله نوشین است…: روزه، ترجمه “صیام”به معنای خودداری از انجام کاری است و اصطلاحاً به معنای بازداشتن نفس از همه چیزهایی است که روزه را باطل میکند. روزه در ادیان پیش از اسلام هم بوده و در سال دوم هجرت روزه تشریع شد، هرچند قبل از آن هم پیامبر و برخی مسلمانان روزه میگرفتند.احکام روزه در سوره بقره آمده:”ای مومنان! روزه بر شما واجب شد همانگونه که بر مردمان پیش از شما واجب گشت؛امید است تقوا پیشه کنید…١”.فلسفه روزه، در این آیه ،تحقق تقوى شمرده شده است.وصف هاى دیگر از روزه:وسیله امتحات و تثبیت اخلاص،زکات بدن، یادآورى گرسنگى و تشنگى قیامت،عامل استجابت دعا (هنگام افطار)، عامل تندرستى، سپرى در مقابل آفات و نیز آتش دوزخ،جلب عنایات الاهى و…
امیر مومنان فرمود: “روزه، (فقط)امساک از خوردن و آشامیدن نیست، بلکه خودداری از تمامی چیزهایی است که خداوند سبحان آنها را بد میداند٢”؛ “آنگاه که روزه میگیری باید چشم و گوش و مو و پوست تو هم روزه دار باشند٣”. و بدان که “روزه قلب بهتر از روزه زبان است و روزه زبان، بهتر از روزه شکم است۴”.در منابع دینى ما، روزه یکی از ستونهای پنجگانه اسلام شمرده شده، امام باقر(ع) فرمود:”اسلام بر پنج چیز استوار است، بر نماز و زکات حج و روزه و ولایت۵”. همچنین روزه ، گونهای از جهاد شمرده شده است.پیامبر اکرم(ص)فرمودند: روزه گرفتن در گرما، جهاد است۶”. روزه هاى واجب،روزه ماه یک ماهه رمضان،روزه قضا،روزه قضای والدین،روزه سومین روز اعتکاف،روزه به جای قربانى در حج،کفاره نذر و قسم و کفاره ترک بى دلیل روزه واجب.روزه هاى حرام نیز روزه عید فطر و عید قربان،روزه مسافر،روزه ایام تشریق براى حاجیان است. روزه عاشورا نیز مکروه است.در بقیه روزهای سال ، روزه مستحب است به ویژه روزهاى مناسبت های خاص که در مفاتیح الجنان آمده است…
از زیباترین آداب روزه،افطار یا بازکردن آن هنگام اذان مغرب است .این لحظه را لحظه استجابت دعا گفته اند و نیکوست دعا کردن براى اصلاح همه امور:امام کاظم(ع): دعای شخص روزه دار هنگام افطار مستجاب میشود٧. امام صادق(ع)فرمود: برای روزه دار دو خوشحالی است: یکی هنگام افطار و دیگری هنگام لقاء پروردگار٨”. افطارى دادن به روزه داران از پر فضیلت ترین امور است:”هر کس روزه داری را افطار دهد، برای او هم مثل اجر روزه دار است:٩”؛”افطاری دادن به برادر روزه دارت از گرفتن روزه (مستحبی) بهتر است١٠”.روزه از نظر پزشکى هم موجب سلامتى است:پیامبر(ص):”روزه بگیرید تا تندرست باشید”(صوموا تَصِحّوا١١)؛روزه ،آشنائى با مسأله فقر و مشکل نیازمندان است:”خداوند روزه را واجب کرده تا بدین وسیله غنی و فقیر مساوی گردند١٢”امام رضا(ع): مردم به انجام روزه امر شدهاند تا درد گرسنگی و تشنگی را بفهمند و به واسطه آن ،فقر و بیچارگی آخرت را بیابند١٣”…
روزه با جهان آخرت،پیوندى ناگسستنى دارد:”روزه سپری در برابر آتش جهنم است١۴”؛ ” حق روزه آن است که بدانی این پردهای است که خداوند در برابر زبان، گوش، چشم، اندام و شکمت آویخته تا تو را از آتش بپوشاند١۵”؛خداوند فرمود:”روزه برای من است و من پاداش آن را میدهم١۶”؛”خوشا به حال کسانی که برای خدا گرسنه و تشنه شدهاند؛ اینان در روز قیامت سیر میشوند١٧”؛”بهشت مشتاق چهار نفر است، کسی که گرسنهای را سیر کند، آن که حافظ زبان خود باشد، کسی که قرآن را تلاوت کند، و کسی که در ماه رمضان روزه بگیرد١٨”…زیباست که در این مهمانى الاهى ،پاک و زیبا شویم و با این پاکى، یازده ماه دیگر سال خود را نورانى نمائیم.ضمناً کودکان خویش را هم با روزه هاى کوچک و باصطلاح گذشتگان”کله گنجشکى”از هم اکنون برای حضور در این سفره معنوى آماده کنیم…
—————–
١.سوره بقره، آیه ۱۸۳
٢.شرح نهج البلاغه ابن ابى الحدیدج٢٠ص٢٩٩ح۴١٧
٣.امام صادق(ع): کافى ج۴ص٨٧
۴.على(ع):غررالحکم ص١٧۶،ح٣٣۶٣
۵.کافی، ج۴، ص۶۲
۶.بحارالانوار، ج۹۳، ص۲۵۷، ح۱۴
٧.بحار الانوار،ج۹۳، ص۲۵۵، ح۳۳
٨.کافی، ج۴، ص۶۵
٩.امام صادق(ع):کافی،ج۴، ص۶۸، ح١
١٠.امام کاظم(ع):همان، ح۲ – محاسن ص۳۹۶، ح۶۶
١١.نهج الفصاحه،ص۵۴۷، ح۱۸۵۴
١٢. من لا یحضره الفقیه، ج۲، ص۷۳، ح۱۷۶۶
١٣.وسائل الشیعه،ج۱۰، ص۹، ح۱۲۷۰۱
١۴.پیامبر(ص): کافی، ج۴، ص۶۲، ح۱- تحف العقول، ص۲۵۸
١۵.تحف العقول،ص۲۵۸
١۶.من لا یحضره الفقیه، ج۲، ص۷۵، ح۱۷۷۳
١٧.پیامبر(ص):هدایه الامه الی احکام الائمه ،حر عاملى ج۴، ص۲۶۸، ح۹
١٨.مستدرک الوسائل ج ٧ص۴٠٠
