در نشست قبل آثار فردى ایمان به معاد را گفتگو کردیم،اکنون به آثار اجتماعى آن بپردازیم.امیر مهدى آغاز نمود: نخست قانون مدارى :جامعه اى که معتقد به معاد است،خود را موظف به رعایت قوانین مى داند،زیرا عدم رعایت قوانین،تجاوز به حقوق دیگران است و مومن اجازه تعدى به حقوق دیگران را به خود نمى دهد زیرا باید پاسخگوى این تجاوز در روز معاد باشد.حتى اگر پلیس و دوربین و ناظر هم نباشد او قانون را دور نمى زند زیرا خدا را ناظر مى داند و نمى خواهد حق الناسى بر گردن داشته باشد.دوم،مسئولیت اجتماعى است یعنى رسیدگى به ضعیفان و توانخواهان و نیازمندان که شکرانه بازوى توانا/بگرفتن دست ناتوان است:”آنان به نذر وفا مىکنند و از روزى که شرّش فراگیر است مىترسند. و غذاى خود را با آن که دوستش دارند، به بینوا و یتیم و اسیر مىدهند. (و مىگویند:) ما براى رضاى خدا به شما طعام مىدهیم و از شما پاداش و تشکّرى نمىخواهیم. همانا ما از پروردگارمان، به خاطر روزى عبوس و سخت(یعنى قیامت)بیمناک وهراسناکیم(إِنَّا نَخافُ مِنْ رَبِّنا یَوْماً عَبُوساً قَمْطَرِیراً١)…
سوم،ظلم ستیزى است.ظلم است که ریشه جوامع را مى سوزد و رواج آن موجب فروپاشى حکومت هاست.کوچک ترین ظلم به خود و مردم در نگاه معاداندیشان،قابل اغماض نیست.در زمان موسى وقتى ساحران به حقانیت موسى پى بردند دیگر حاضر نشدند در مقابل تهدیدهاى فرعون به قتل و شکنجه،کوتاه بیایند: فرعون گفت: آیا پیش از آنکه به شما اذن دهم به او ایمان آوردید؟ مسلماً او بزرگ شماست که به شما سحر آموخته است، به یقین دستها و پاهایتان را به طور مخالف قطع میکنم و شما را از تنه های نخل به دار میآویزم و خواهید دانست مجازات کدام یک از دردناکتر و پایدارتر است! ساحران در پاسخ گفتند: سوگند به آن کسی که ما را آفریده هرگز تو را بر دلایل روشنی که برای ما آمده مقدم نخواهیم داشت هر حکمی میخواهی بکن! تو تنها در این زندگی دنیا میتوانی حکم کنی. ما به پروردگارمان ایمان آوردیم تا گناهانمان و آنچه را از سحر بر ما تحمیل نمودی ببخشاید و خدا بهتر و پایدارتر است. هر کس در محضر پروردگارش خطاکار حاضر شود آتش دوزخ برای اوست در آنجا نه میمیرد و نه زندگی میکند و هر کس با ایمان نزد او آید و اعمال صالح انجام داده باشد چنین کسانی درجات عالی دارند٢”…
و ادامه داد:چهارم ،مشارکت هاى اجتماعى در تقویت بنیادهاى جامعه است؛باورمندان به معاد آنجا که کیان جامعه در خطر باشد زودتر از هرگروه دیگرى براى حضور و دفاع یا جهاد آماده مشارکت هستند:”کسانی که به خدا و روز جزا ایمان دارند هیچ گاه برای ترک جهاد (در راه خدا) با اموال و جانهاشان از تو اجازه نمیگیرند و خداوند پرهیزگاران را میشناسد. تنها کسانی از تو اجازه (این کار را) می گیرند که به خدا و روز جزا ایمان ندارند و دلهاشان با شک وتردید آمیخته است، آنها در تردید خود سرگردانند٣”.پنجم و ششم از آثار معاد اندیشى،کاهش جرم و جنایت در جامعه و تقویت روح امید به آینده و نشاط اجتماعى براى فعالیت هائى است که رضایت خدا را به دنبال داشته باشد و آن خدمت به خلق خدا بویژه توانخواهان است.ازدیاد خودکشى ها و بى انگیزگى ها را در جوامعى که به رحمت الاهى امیدوار نیستند و روز بازپسین را باور ندارند،شاهد هستیم…پیداست که در یک اجتماع اگر همگان معتقد به معاد باشند و بدانند که در نهایت باید پاسخگوی همه اعمال کوچک و بزرگ خود باشند -حتی اعمالی که از دید همگان مخفی مانده -در این صورت همه به قوانین احترام خواهند گذاشت و عمل خواهند نمود هر چه این ایده مستحکم تر باشد جامعه ایده آل تر و بهتر خواهد بود…
سعید ضمن تشکر از امیر مهدى گفت:این آثار و آثار بیشترى که بر آن مترتب است ،نمونه هاى تاریخى هم دارد. پیامبر اکرم با تعداد اندکى که در مدینه نخستین جامعه ایمان مدار و معاداندیش را تشکیل دادند توانستند بر مخالفان کثیر پیروز شوند و دو تمدن آن زمان را تحت تأثیر قرار دهند و تمدن جدیدى را پایه گذارى نمایند که امروز پس از چهارده سده،علیرغم همه دشمنى ها،حدود یک سوم جمعیت جهان پیرو دارد و بقیه جمعیت جهان نیز از تأثیرات این فرهنگ برکنار نمانده اند.فرد و جامعه معاد اندیش،بخاطر خوشامد و تشویق دیگران،وارد اعمال صالح نمى شود بلکه رضایت الاهى را در نظر دارد و مطمئن است اجر او نزد خداوند محفوظ است و او به اضعاف مضاعف در آخرت پاداش خواهد داد.این جامعه با اتکا به وعده هاى الاهى، از اندکى خود نمى هراسد و مى داند به اذن الاهى بر جوامع پرجمعیت تر از خود پیروز خواهد شد:(کَم مِّن فِئَهٍ قَلِیلَهٍ غَلَبَتْ فِئَهً کَثِیرَهً بِإِذْنِ اللَّهِ ۗ وَاللَّهُ مَعَ الصَّابِرِینَ۴)…
—————
١.سوره دهر،آیات٧-١٠
٢.سوره طه،آیات٧١-٧۵
٣.سوره توبه،آیات۴۴-۴۵
۴.سوره بقره ،آیه٢۴٩
