امیر خواهش کرد مسعود این مفهوم را بیشتر توضیح دهد ،مسعود هم ادامه داد:براى آنکه مفهوم مرگ و برانگیختگى را خوب متوجه بشویم یک مثال ملموس از زندگى روزمره براى ما آورده اند و آن موضوع خواب و بیدارى و شباهتش به مرگ و برانگیختگى است: شما که بیدار هستید یکباره به خواب مى روید و بعد از مدتى هم از خواب بیدار مى شوید. پیامبر اکرم(ص)در همان روز آغاز دعوت خویش براى قریش فرمودند:همانطور که به خواب مى روید،مى میرید و همانگونه که از خواب بر مى خیزید،مبعوث خواهید شد (والله لتموتون کما تنامون و لتبعثن کما تستیقظون)٢. همانطور که ما روزى در دنیاى کوچک رَحِم مادر بودیم سپس به جهان بزرگ دنیا منتقل شدیم همینگونه با مرگ از جهان محدود دنیا به جهان عظیم آخرت انتقال مى یابیم.علی (ع)در همین زمینه می فرماید: «مرگ، ما را با دنیای تازهای روبرو میکند که همه عوالم آن برای ما شگفتانگیز است.ورود به این دنیای جدید، تنها با کنار رفتن پردهای امکان مییابد که به دست مرگ فرو مى افتد”٣…
سعید گفت:وقتى مرگ،عبور به جهان بیکرانه است،باید برایش آماده شد و توشه برداشت.این آمادگى یا مرگ آگاهى، بسیار مهم است و با عبارات متعددى به آن توصیه شده است.حضرت على(ع)فرمود:”فراوان از مرگ و پس از آن یاد کن و هرگز آرزوى مرگ مکن، مگر به شرطى مطمئن و استوار(وَ أَکْثِرْ ذِکْرَ الْمَوْتِ وَ مَا بَعْدَ الْمَوْتِ وَ لَا تَتَمَنَّ الْمَوْتَ إِلَّا بِشَرْطٍ وَثِیقٍ)۴ و گاه با عبارت “طُوبَى لِمَنْ ذَکَرَ الْمَعَادَ”۵(خوشا بر کسى که یاد معاد کند)،غفلت از مرگ را بر نمى تابد و به آن تذکر مى دهد.گاهى هم کسانى را که غافلند،نکوهش کرده و هشدار مى دهند: در روایت است که امام دنبال جنازه اى مى رفت. شنید مردى مى خندد، فرمود: “گویا مردن در این جهان را براى غیر ما ثبت کرده اند، و گوئى حق بر غیر ما واجب شده، و خیال مى کنى مردگانى که مى بینیم مسافرانى هستند که به زودى به جانب ما بازمى گردند، آنان را در قبرهایشان مى نهیم و ارثشان را مى خوریم؛ گویى ما پس از آنها جاودان خواهیم بود، که پنددهندگان را از یاد بردیم، و نشانه هر بلاى سخت و سنگین شدیم”۶و فرمود:پیش از آنکه مرگ شما را بخواند گوش به دعوت او دهید(وَأَسْمِعُوا دَعْوَهَ الْمَوْتِ آذَانَکُمْ قَبْلَ أَنْ یدْعَى بِکُمْ)٧…
سروش گفت: یک تمرین عملى هم برای مرگ آگاهى، زیارت اهل قبور است؛ زیرا رفتن به قبرستان ها باعث مى شود فرد بداند که آرمیدگان زیر خاک همه مثل او آدمیانى بودند که چون او زندگى مى کردند و فقط اندکى پیش از او مرده اند؛ بنابراین، مرگ براى او هم پیش خواهد آمد.على(ع) فرمود: رسول خدا(ص) رفتن به زیارت قبور را اجازه داد و فرمود: “رفتن به قبرستان شما را به یاد آخرت مى اندازد”٨.و مکرر چنین هشدار مى دهند:هدف آخرت پیش روى شماست و مقدمات قیامت از پشت سر، شما را به پیش مى راند(فَإِنَّ الْغَایهَ أَمَامَکُمْ وَ إِنَّ وَرَاءَکُمُ السَّاعَهَ تَحْدُوکُم)٩ و نیز:زنهار! شما را به کوچ کردن فرمان داده اند(أَلَا وَ إِنَّکُمْ قَدْ أُمِرْتُمْ بِالظَّعْنِ)١٠…
——–
١.البحار: ۶/٢۴٩ ح٨٧
٢.سیره حلبی، ج 1، ص ٣٢١
٣.نهج البلاغه خطبه ٢٠
