تعظیم شعائر

 
 
 
 
 
برگزارى اعیاد اسلامى، بزرگداشت موالید و وفیات پیامبر و امامان علیهم السلام، به زیارت آنها شتافتن و برقرارى جشن و سرور در ایام شادى و برگزارى عزا و ماتم در ایام حزن آنها،را از مصادیق تعظیم شعائر شمرده اند.این عبارت برگرفته از این آیه مبارکه قرآن است که مى فرماید: «وَ مَنْ یُعَظِّمْ شَعائِرَ الله فَانَّها مِنْ تَقْوَی الْقُلُوبِ»؛(کسى که شعائر الهى را بزرگ دارد، این ناشى از تقواى قلب ها است).«شعائر» جمع «شعیره» به معناى علامت و نشانه است؛ بنا براین شعائر الله در آیه مبارکه؛ یعنى علامت ها و نشانه هاى خداوند. بعضى نمونه هائى که قرآن کریم به عنوان شعائرالله بیان فرموده عبارتند از صفا و مروه و قربانى ها که در حج طى مناسک خاصى به عنوان تعبد انجام شده و انجام آنها نشانه ایمان به خداست و نیز اعمال خاص اسلام چون خمس و زکات و…از دیگر مصادیق شعائر مى توان نام برد از :اذان گفتن ؛برگزارى نماز جماعت؛ نماز عید قربان و عید فطر؛بزرگداشت عید غدیر؛نیمه شعبان و دیگر موالید ائمه ،مجالس عزادارى سالار شهیدان ،فاطمیه و دیگر مناسبت ها…
 
پرسید:آیا تکریم و بزرگ داشت قبور انبیاء و امامان و اولیاى الاهى، تعظیم شعائر الهى است؟ استاد پاسخ داد: وقتى بلند گفتن بسم الله الرحمن الرحیم در آغاز نماز و قربانى کردن در حج ،تعظیم شعائر محسوب مى شود (که فرمود: «والْبُدْنَ جَعَلْناها لکُمْ مِنْ شَعائِرِ الله…»:شتر قربانى را براى شما از شعائر الهى قرار دادیم) چطور تکریم و بزرگداشت انبیاء و حجت هاى الاهى و احترام به آنها و به زیارتشان شتافتن و به حرم آنان رفتن و دعاکردن،جزو شعائر دینى محسوب نشود؟! بلکه باید گفت:انبیاى عظام و ائمه علیهم السلام و صلحا و شهدا از مصادیق شعائر الله هستند؛ زیرا آنان زندگى خود را وقف تبلیغ دین و نزدیک کردن مردم به خداوند کردند؛ به همین سبب، همان طور که در حال حیات احترامشان واجب بود، پس از مرگ نیز قبورشان باید مورد احترام باشد، چون آنها از شعائر الهى هستند.چگونه ممکن است شتر قربانى که نشانه تعبّد حجّاج و تقرب آنها به خداست، شعائر الله باشد، اما انبیاء و اولیاء علیهم السلام که برگزیدگان خداوند براى تقرب انسان ها به حقّ هستند شعائر الله نباشند؟
 
پرسید:امروز مصادیق تعظیم شعائر چیست؟ استاد گفت:امروز برگزارى مناسبت هاى مذهبى،اعیاد و عزاها بویژه بزرگداشت عید غدیر و نیمه شعبان و فاطمیه و عاشورا و اربعین و…از جمله آن شعائر است که تعظیم آنها،ضرورى و نشانه تقواى الاهى است.مکان هائى چون مساجد و حرم ها و حسینیه ها و مهدیه ها متعلق به خداست و هیچکس ادعاى مالکیتى نسبت به آنها ندارد لذا مکان عبادت و دعا و تقرب به خدا هستند.مردم در کنار قبور انبیاء و ائمه(ع)به حق توجه پیدا مى کنند و با گریه و زارى به خداتقرب مى جویند، لذا اینها هم از شعائرالله هستند. به همین سبب، قبور انبیاء و اولیاءعلیهم السلام  صلحا و علما داراى عنوان و حکم ثانوى شده و لازم است مورد تکریم و تعظیم قرار گیرند. تعظیم این قبور به هر وسیله از جمله ساخت بنا و ترمیم قبور آنها و ساختن صحن و سرا و مسجد در اطراف آنها، امرى راجح و پسندیده و بلکه لازم و ضرورى است. بر فرض آن که بنا بر حکم اوّلى بناى بر قبرکراهت داشته باشد، در مورد اینگونه قبور چنین حکمى برداشته شده و جاى خود را به لزوم یا استحباب می دهد..
 
اما نکته مهم در مورد تعظیم این شعائر این است که خوب معرفى شوند و با تعلیم و تبلیغ ،بعد معرفتى آنها باز و تبیین شود تا این اقدام از روى آگاهى و ایمان و مهر انجام شود.از آنجا که این شعائر نقش مهمى در تقویت روحى و تحکیم باورها و جذب توفیقات براى برگزارکنندکان ایفا مى کند،دشمنان هم سعى مى کنند شعله آن را خاموش نمایند.البته آنها معمولًا کار مبارزه با شعائر را، به طور پله پله شروع می کنند؛ نخست پاره ای از شعائر را مورد حمله قرار می دهند و پس از موفقیت ، به مبارزه با بقیه می پردازند. دشمن، برای نابودی کل شعائر، همواره از مبارزه با پرشورترین و چشم گیرترین آنها(مثل عاشورا) آغاز می کند تا با شبهه هائى مردم را در برگزارى سست یا مردد کند. چنانچه در حمله به این گونه شعائر، با دفاعی سخت و جانانه روبه رو شد، جا می زند و عقب می نشیند و انجام توطئه را به فرصتی دیگر وا می نهد و اگر مقاومتی جدی و کوبنده ندید حمله را تا فتح خاکریزهای بعدی ادامه می دهد…
 
 
 
دین پژوه و پژوهشگر فلسفه