رجعت و برزخ

 
 
 
 
 
“رجعت ” در آموزه های اعتقادی به معنای زنده شدن و بازگشت عده ای از انسان ها پس از مرگ به دنیاست.این باور نشأت گرفته از قرآن است آنجا که مى فرماید: روزی که ما از میان هر امتى،گروهى از کسانى که آیات ما را تکذیب مى کردند محشور مى کنیم و آنها باز داشته خواهند شد ( وَ یَوْمَ نَحْشُرُ مِنْ کُلِّ أُمَّه فَوْجاً مِمَّنْ یُکَذِّبُ بِآیاتِنا فَهُمْ یُوزَعُونَ ).این نشان مى دهد که منظور از این بازگشت، قیامت نیست زیرا در هنگام قیامت همه انسان ها محشور مى شوند نه گروهى از آنها:“روزی که جمیع آنها را محشور خواهیم نمود”(وَیَوْمَ نَحْشُرُهُمْ جَمِیعًا )و نیز :”همه آنها را بازمى گردانیم و احدی را باقى نخواهیم گذاشت” ( وَ حَشَرْناهُمْ فَلَمْ نُغادِرْ مِنْهُمْ احدا) .این بازگشت هم مختص مجرمان نیست بلکه بعضى از صالحان و نیز امامان ،رجعت خواهند نمود چنانکه در زیارت آل یاسین خطاب به ائمه علیهم السلام مى خوانیم: رجعت شما حق است و شکى در آن نیست(وَاَنَّ رَجْعَتَکُمْ حَقٌّ لا رَیْبَ فیها)…
 
در وقوع اصل رجعت همه علمای ما همداستانند اما در جزئیات رجعت که از طریق روایات تبیین شده است اختلاف ها و تفاوت هائى مشاهده مى شود.این دوران از پایان حکومت حضرت ولى عصر آغاز مى شود و تا پایان دنیا ادامه خواهد داشت.در مورد کیفیت بازگشت امامان و انبیای سابق و بعضى از صالحان و فاسدان امت اسلام و امم گذشته مطالبى در روایات هست که بدلیل وجود تفاوت هائى در آنها متعرضشان نمى شویم و همین مقدار بر اصل رجعت تأکید مى کنیم از جمله اعتقادات یقینی ماست.علاوه بر اینکه در خود ظهور هم رجعت هائى انجام مى پذیرد همچون بازگشت مسیح علیه السلام و تعدادی از یاوران درگذشته امام عصر علیه السلام که هنگام ظهور باز خواهند گشت و امام را یاری خواهند نمود.این آرزوی بازگشت را منتظران هر روز در دعای عهد تکرار مى کنند:فأخرجنى من قبرى موتزراً کفنى شاهراً سیفى مجرداً قناتى ملبیاً دعوه الداعى…
 
اما برزخ، فاصله زمانى بین مرگ انسان ها تا برپائى قیامت کبرىٰ است.وقتى با رویداد مرگ،روح از کالبد انسان خارج مى شود،کالبد در قبر قرار مى گیرد و روح در عالم برزخ خواهد بود.این عالم که از چشم ما ناپیداست،هم اکنون وجود دارد و ارواح در آنجا متناسب با اعمال، پاداش ها و کیفرهائى خواهند دید و اشتغالاتى دارند تا اینکه زمان رستاخیز عمومى فرا رسد و دوباره در جسم هاشان که خداوند آنها را دوباره آفریده و زنده نموده قرار گیرند و برای میزان و حساب محشور شده و به جایگاه ابدی یعنى بهشت یا دوزخ منتقل شوند.
 
قرآن کریم از حیات برزخى شهیدان یاد مى کند که آنجا در برزخ زنده اند و روزی مى خورند(بل احیاء عند ربهم یرزقون).حضرت امیر علیه السلام نیز از دریافت های برزخیان اینگونه یاد مى فرمایند:”اگر شما آنچه را که مردگان شما دیده اند مشاهده مى نمودید هراسان و ترسان مى گشتید، و در برابر خداوند گوش شنوا پیدا کرده، و از او پیروى مى نمودید، ولى آنچه را که آنان دیده اند از شما پنهان است، و به زودى پرده از میان شما و آنان به کنار کشیده خواهد شد”… در واقع حجاب جسم که مانع دیدن بعضى واقعیت هاست وقتى با مرگ ،به کنارى مى رود،روح انسان اموری را مشاهده مى کند که پیش از آن بدلیل اسیر بودن در حجاب جسم نمى دیده است.برخى از بزرگان بر اثر عبادات در همین دنیا با انخلاع اختیارى از بدنمى توانسته اند چشم برزخى خود را باز کرده و همان واقعیت های عالم برزخ را که مردگان مى بینند،آنها هم مشاهده کنند…
 
 
 
دین پژوه و پژوهشگر فلسفه