یکی از جلوه های زیبای رحمانیت و مهربانى خداوند،اعطای توفیق به ما در انجام امور خیر و حسنات است.بلی ما آزادانه و از روی اختیار،فعل خیر را انجام مى دهیم اما اوست که دواعى و موجبات و زمینه هاى آن کار خیر را برای ما به نوعى فراهم مى آورد که موفق به انجام آن کار بشویم. در واقع گوئى غیرمستقیم در انجام آن حسنات به ما کمک مى کند و ما را به انجام آن کارها موفق مى دارد.این کار خدایی،توفیق نام دارد و تنها از خدا بر مى آید(وما توفیقى إلّا بالله).این کمک و معاونت و مساعدت،از آثار عبودیت و بندگى است که نصیب بندگان شکرگزار مى شود…
توفیق ، الهام کار خیر و کمک به انجام و نجاح در آن است و ما در دعاها هماره از خدا مى خواهیم: خدایا ما را به انجام اموری که دوست مى داری و از آن خشنودی ، موفق بدار(اللهم وفّقنا لما تحبّ و ترضىٰ).مثل آنکه شما از فرط محبت به فرزندتان زمینه هائى فراهم مى آورید که او به سوی کار خیر برود و تا آنجا هم که مى توانید موجبات انتخاب و انجام آن کار را برایش آماده مى نمائید.بدین ترتیب هم مهربانى خود را نشان داده اید و هم مجبورش نکرده اید و او به اختیار خویش اما با کمک و زمینه سازی های شما به انجام آن کار موفق مى گردد. توفیقات الاهى از نشانه هاى بارز الطاف او به بندگان به شمار است.به فرموده حضرت امیر(ع) همه کارهای خیر به توفیق خداست و هیچ کار نیک و خیرى نیست که ما انجام دهیم و نشانه اى از توفیق الاهى در آن نباشد…
نقطه مقابل توفیق، خذلان است.خذلان در لغت ترک مساعدت و یاریِ کسی و رها کردن او به حال خودش مى باشد و در مورد کسى به کار مى رود که بخاطر بعضى رفتارهای ناشایست ، از کمک خدا محروم گشته و به خود واگذاشته شده و هیچکس نیز توانائی کمک به او را ندارد(وَإِنْ یَخْذُلْکُمْ فَمَنْ ذَا الَّذِی یَنْصُرُکُمْ مِنْ بَعْدِهِ). چنین کسی که با اضلالات شیطان مخذول شده در قیامت نیز شیطان کمکى به او نکرده و توسط هماو مخذول و رها خواهد شد( وَکانَ الشَّیطانُ لِلْاِنْسانِ خَذُولا).هم در توفیق و هم خذلان،اختیار آدمى و آزادی او در انتخاب،وجود دارد اما در توفیق، مساعدت و معاونت خداوند هست اما در خذلان،این مساعدت نیست و او به خودش وانهاده و رها مى شود…
اعمالی که موجب خذلان مى شود و سلب توفیق الهی را برای انسان در پی دارد عبارتند از :تعلق خاطر به غیر خدا ،ارتکاب و آشکار کردن گناه ،ترک امر به معروف و نهی از منکر و خلف وعده و ترک یاری مومن در صورت توانائى و سپرى کردن عمر در طلب دنیا و در رأس همه اینها،ترک یاری امیر مومنان علیهالسلام است چنانکه در دعای پیامبر اکرم(ص) در روز غدیر پس از معرفی آن حضرت برای جانشینی خود فرمودند:خدایا:مخذول ساز رها کنندگان و یاری نکنندگان او را( وَآخْذُلْ مَنْ خَذَلَهُ)…امروز هم اگر کسی ،نصرت و یاری فرزند او یعنى صاحب الزمان سلام الله علیه را وانهد،مشمول همان دعا شده و مخذول مى گردد و برعکس اگر او را یاری کند مشمول این دعای پیامبر (ص) مى شود که در همان غدیر فرمود(وانصر من نصره) و بدین ترتیب همه توفیقات الاهى نصیبش مى شود…
