-: آیا کسى از گفتگوى بهشتیان و دوزخیان خبر دارد؟ آیا در قرآن در این موضوع مطالبى هست…؟سعید که آمادگى پاسخ داشت،گفت:بله،آن هنگام که تکلیف افراد پس از انجام حساب و میزان و صراط مشخص شد و گروهى در بهشت و گروهى در دوزخ مستقر شدند،چند گفتگو بین آنها انجام مى پذیرد که قرآن آنها را گزارش نموده است.ظاهراًشرایط بگونه ایست که بهشتیان اگر اراده کنند مى توانند دوزخیان را با سازوکار خاصى ببینند و با آنها سخن گویند.یک گفتگو در مورد علت دوزخى شدن دوزخیان است از زبان خودشان:“بهشتیان مىپرسند: چه چیز شما را روانه دوزخ کرد؟ (دوزخیان)گویند(به چند علت): (اول اینکه)ما از نمازگزاران نبودیم ؛ و(دوم ) افراد مسکین را اطعام نمىکردیم؛ و (سوم)با اهل باطل در سخنان باطل فرو مىرفتیم. و (چهارم)پیوسته روز جزا را تکذیب مى نمودیم تا آن که مرگ به سراغ ما آمد١”…و بدین ترتیب چهار عامل دوزخى شدن خویش را برمى شمرند:ترک نماز،ترک اطعام مساکین،همرنگ و همراه اهل باطل شدن؛تکذیب معاد و روز جزا.این در حالی است که بعض اهل بهشت و دوزخ در دنیا با هم آشنا بوده و مراوده داشتهاند و مى خواهند بدانند چرا سرنوشت آنها اینگونه شد …
امیر گفت :آیا بهشتیان نمى دانند علت دوزخى شدن چه بوده که سوال مى نمایند؟! سعید گفت چرا مى دانند شاید مى خواهند ببینند اینها که در دنیا منکر بودند،حال متوجه شده اند که انکارشان چه سرنوشتى برایشان رقم زد؟گفتگوى دوم در همین موضوع است و اتفاقاً علل دوزخى شدن از زبان بهشتیان مطرح مى گردد:آنها دوزخیان را مورد خطاب قرار مى دهند و مى گویند شما که در دنیا در کنار ما بودید، با ما زندگی میکردید، همسایه و برادر و خویشاوند ما بودید، مگر چه عملی انجام دادهاید که مستحق دوزخ و آتش شدهاید؟!…”آنها را صدا میزنند: «مگر ما با شما نبودیم؟!»[بعد خود پاسخ خویش را مى دهند:] «آری، ولی شما خود را به هلاکت افکندید و انتظار ( نابودى دین را) کشیدید، و (در همه چیز) شکّ و تردید داشتید، و آرزوهای دور و دراز شما را فریب داد تا فرمان خدا فرا رسید، و شیطان فریبکار شما را در برابر (فرمان) خداوند فریب داد٢…
سعید ادامه داد:موضوع گفتگوى سوم درباره حقانیت وعده های خداوند است:”اهل بهشت، دوزخیان را صدا زنند که: ما آنچه را پروردگارمان وعده داده بود، حقّ و راست یافتیم (و به آن رسیدیم)، آیا شما وعدههاى پروردگارتان را حقّ یافتید؟ (ما طبق وعده خدا در لذّت و نعمتیم، آیا شما هم طبق همان وعده ها در رنج و عذاب هستید؟) گویند: آرى. پس منادى میان آنان اعلام کند که لعنت خدا بر ستمکاران باد٣…اما گفتگوى چهارم بین خود بهشتیان است: “بعضى بهشتیان رو به دیگرى نموده و از یکدیگر سؤال مىکنند (که رمز این همه کامیابى در اینجا چیست)،دوستان بهشتى آنها گویند: ما پیش از این (در دنیا) نسبت به خانواده خویش خیرخواه بودیم (و آنان را از عذاب الهى هشدار مىدادیم).پس خداوند بر ما منّت نهاد و ما را از عذاب سوزان حفظ کرد.زیرا ما پیش از این هماره او را مىخواندیم، همانا اوست نیکوکار مهربان۴”…
.موضوع گفتگوى پنجم خبرگیرى از دوستان سابق است:”پس بعضى از آنان بر بعضى دیگر روى کرده و از یکدیگر سؤال مىکنند؛ یکى از آنان گوید: مرا در دنیا همنشینى بود که پیوسته مىگفت: آیا تو از باوردارندگان (قیامت) هستى؟ آیا هرگاه مردیم و خاک و استخوان شدیم (دوباره زنده شده و) جزا داده خواهیم شد؟گوید: آیا شما (بهشتیان) مىتوانید (از سرنوشت او) اطلاع یابید؟ پس (توسط آنها یا فرشتگان)از حال او اطلاع مىیابد و او را در میان دوزخ مىبیند و (به او )مى گوید: به خدا سوگند نزدیک بود که (علاوه بر خودت)مرا(هم) به نابودى کشانى و اگر نعمت (و لطف) پروردگارم نبود، قطعاً (من نیز)از احضار شدگان (در دوزخ همانند تو) بودم۵…این گفتگوها نشان مى دهد که بهشتیان مى توانند وضعیت دوزخیان را ببینند و با آنان سخن گویند و نتیجه اعراض و انکارشان را که به دوزخ انجامیده،مشاهده نمایند و از اینکه به سرنوشت آنها دچار نشده،خدا را سپاس گویند…
————-
١.سوره مدثر،آیات۴٠-۴۶.
٢.سوره حدید آیه١۴
٣.اعراف،آیه۴۴
۴.سوره طور آیات ٢۵-٢٨
۵.سوره صافات ،آیات۵٠-۵٧
