“آنان که امکان ازدواج ندارند، باید عفیف باشند تا خداوند آنان را از فضل خود بىنیاز کند”١؛ عفت، چیست و عفیف،کیست که قرآن این گونه همه افراد مجرد و ازدواج نکرده را به آن فرا مى خواند؟: “عفّت” در لغت به معناى “خودداری” است و در اصطلاح به خودداری از حرام، خودنگه داری از چیزی پست که حلال و زیبا نیست ، روی گردانی از خواهش های نفسانی، پاک دامنی و خودنگه داری از تمام افعال حرام و زشت و ناپسند است٢. قرآن، همچنین توصیه مى کند:”به مردان باایمان بگو چشم هاى خود را از نامحرمان ببندند و پائین آورند، و دامنهاى خود را از آلودگى حفظ کنند؛ این براى پاکیزه ماندن شما بهتر است ، زیرا که خداوند به آنچه انجام مىدهید، آگاه است”٣ و همین تکلیف را بر عهده زنان نیز مى گذارد:”و به زنان مؤمن بگو نگاه خویش را ببندند و پائین آورند و عورت خویش را بپوشانند و زینت خود را آشکار نکنند مگر آنچه ظاهر است و مقنعه هاى خود را بر روى سینه هاى خود پایین بیاورند”۴…
امیرمومنان فرمود:”هر گاه خداوند خوبى بندهاى را بخواهد، شکم و شرمگاه او را پاک نگه مىدارد”۵؛امام باقر (ع) نیز فرمود:”خداوند به چیزى برتر از عفّت شکم و شرمگاه، عبادت نشده است”۶.این دو روایت و روایات مشابه حاکى از آن است که خویشتن دارى و پاکدامنى در این دو حوزه، عفّت خوانده مىشود. پوشیده بودن زنان و مردان از یکدیگر، مانع ابتلاى فرد و جامعه به مفاسدى همچون ناپاکى و بىعفتى مىشود. فرو بستن چشم از نامحرمان از راهکارهاى در امان ماندن از ناپاکى و بىعفتى، و از مصادیق حجاب و جداسازى زن و مرد بیگانه از یکدیگر است.معناى “غضّ بصر”(یغضوا من ابصارهم و یغضضن من ابصارهى)در آیات بالا،این مى شود که به مؤمنان امر کن چشم خود را از نگاه به اجنبى بپوشانند. این آیه ضمن امر به فروبستن چشم به مؤمنان مى فرماید شرمگاه خودتان را هم از نگاه نامحرم بپوشانید؛ یعنى به اندامى که نگاه کردن به آن حرام است، نظر نیفکنید.این،عفت است…
غریزه جنسی از نیرومندترین و سرکش ترین غرائز انسان است که به تنهایی با دیگر غرائز برابری میکند؛ انحراف آن نیمی از دین و ایمان انسان را به خطر خواهد انداخت، به همین جهت در قرآن و روایات مسلمانان به شدت ، تشویق به ازدواج شدهاند.ترس از فقر نباید مانع ازدواج شود،خطاب آیه “و اگر تنگدست باشند خداوند از فضل خود آنها را بىنیاز مىکند”(إِنْ یَکُونُوا فُقَراءَ یُغْنِهِمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ)٧، به والدین جوانان و یا ثروتمندان جامعه است که نباید تنگدستى خواستگار موجب ترس آنان شود و به دنبال آن از ازدواج جوانان شان جلوگیرى کنند براى تحقق آن مانع ایجاد کنند،چرا که خداوند در آینده آنان را بىنیاز خواهد کرد؛ لذا پیامبر(ص)فرمود:” هرگاه کسى به خواستگارى نزد شما آمد و دین دارى و امانت دارى او را پسندیدید، با ازدواج او با فرزندتان موافقت کنید؛ که اگر چنین نکنید، در روى زمین تبهکارى و فساد بسیار پدید خواهد آمد”و نیز فرمود:”هر کس از ترس فقیر شدن ازدواج نکند، به خدا بدبین است؛با اینکه فرموده”و اگر تنگدست باشند خداوند از فضلش آنها را بىنیاز کند”٩…
تاکیدات پیشوایان دین همچون این سخن پیامبر(ص) که ازدواج را معادل نصف ایمان و کلام امام صادق (ع) که دو رکعت نماز متأهل را از هفتاد رکعت نماز مجرّد برتر مىداند؛همچنین پیامبر خدا (ص) فرمود:”بدترین مردگان شما آنهایى هستند که مجرّد مردهاند”١٠ و نیز احادیث فراوانى که در باره اهمیت ازدواج، ازدواج در عنفوان جوانى، آثار مادى و معنوى ازدواج، ثواب یارى رساندن به ازدواج دو جوان، فضیلت کم بودن مهریه و مذمّت تارکان ازدواج (جوانان عَزَب)، همگى از اهمیت این موضوع و تأثیر آن در پاسدارى از عفت عمومى جامعه حکایت مىکنند١١.در عین حال اگر به هر دلیلى وسیله ازدواج براى افراد فراهم نبود مباد گمان کنند که آلودگى جنسى براى آنها مجاز است، لذا در آیه دستور پارسایى میدهد هر چند مشکل باشد و به آنها مىگوید: و آنها که وسیله ازدواج ندارند باید عفت پیشه کنند، تا خداوند آنان را به فضلش بى نیاز سازد و باید در این مرحله بحرانى و در این دوران آزمایش الهى، تن به آلودگى ندهند و خود را معذور نشمرند که هیچ عذرى پذیرفته نیست، بلکه باید قدرت ایمان و شخصیت و تقواى خود را در چنین مرحلهاى بیازمایند…
———————
١.نور/٣٣.
٢.لسان العرب،ج٩،ص٢۵٣؛تاج العروس،ج١٢،ص٣٩٣؛جامع السعادات،ج١،ص٨٨.
٣.نور/٣٠.
۴. نور/٣١.
۵.میزان الحکمه، ح١٣٢۶۶.
۶.همان،ح١٣٢۶٧.
٧.نور/٣٢.
٨.میزان الحکمه، ح٨٠٣۵.
٩.تفسیر نور الثقلین، ج٣،ص۵٩۵،ح١٣١و١٣٢.
١٠.همان.احادیث١٣٢،١٣۶،١٣٧،١٣٨.
١١.میزان الحکمه: احادیث ٧٩٩۴-٨٠۴۴،
