به فکر “معاد” بودن و یادآوری آن به خویشتن، آثار مهم تربیتى و اخلاقى دارد. وقتى بدانى که دیر یا زود از این دنیا سفر کرده و به دیار دیگری مى روى،به اینجا دلبسته نخواهى شد و برای آن اقامتگاه که به سویش روانى،توشه خواهى اندوخت. وقتى با تمامى وجود باور کنى که باید پاسخگوی کوچکترین کارهای خود در جهان دیگر باشى و در آنجا مو را از ماست مى کشند و محاسبه و میزان و عدالت خواهد بود،در این دنیا،احتیاط بیشترى خواهى کرد. این است که یاد معاد، تن انسان را مى لرزاند و از کارهائى که دارای عواقب سوء و مجازات است،باز مى دارد…
زیباترین پیام در این زمینه سخن امام مجتبى (ع)به جناده در آخرین روزهای حیات شریف شان است :«استعد لسفرک و حصل زادک قبل حلول اجلک…»؛ “برای سفر آخرت آماده شو و توشهات را پیش از فرا رسیدن أَجَل تهیه نما؛ بدان که تو در جستجوی دنیاهستى در حالی که مرگ به دنبال تو است! هیچگاه اندیشه و اندوه روز آیندهات را بر اندیشه امروزت ترجیح مده و بدان هر چیزی از دارایی دنیا را که بیش از نیازت، گرد آوری ، تنها خزینهدار دیگران خواهی بود؛ بدان آنچه از دارایی دنیا به دست میآوری، اگر در راه حلال مصرف شود حسابرسی و اگر در راه حرام خرج شود کیفر خواهد داشت و اگر در امور شبههناک است مصرف شود، سرزنش در پی دارد. بنابراین تو دنیا را مانند مرداری بدان و از آن در حد نیازت بهره برداری کن. حال آنچه را مصرف کردهای، اگر حلال باشد تو از بی رغبتی به آن زیانی نبردهای، اگر حرام باشد از کار زشت دوری گزیدهای و به قدر نیاز از مردار خورده اى و اگر سرزنشی به دنبال داشته باشد، آسان و زودگذر است؛ برای کارهای دنیایی خود چنان اقدام کن که گویی سالیان دراز در جهان خواهی زیست و در مورد امور اخروی آنگونه بیاندیش که گویی فردا از جهان رخت برمیبندی”.
به همین خاطر است که موظف شده ایم یاد مرگ،باشیم؛هر از گاهى به آرامستان ها برویم و کنار مزار آنها، عبرت گیریم که فرموده اند:” یاد مرگ، خواهش هاى نفس را مى میراند و رویشگاه هاى غفلت را ریشه کن و دل را با وعده هاى خدا نیرومند و طبع را لطیف مى سازد و پرچم هاى هوس را درهم مى شکند و آتش حرص را خاموش و دنیا را در نظر کوچک مى کند”.امیر مومنان علیه السلام هم فرمودند:ای بندگان خدا،شما را به تقوى و بسیار یاد مرگ نمودن و دوری از دنیا سفارش مى کنم(أوصیکم عباد اللَّه بتقوى اللَّه وکثره ذکر الموت وأحذّرکم الدنیا…)و نیز فرمودند: به یاد مرگ باشید و نیز روز بیرون آمدنتان از گورها و ایستادن خود در پیشگاه خداوند عزّ و جلّ را فراوان یاد کنید، تا مصیبت ها بر شما آسان شود…
یاد معاد ، علاوه بر بى رغبتى به دنیاى فانى و اهتمام به توشه اندوزی برای سرای باقى،دارای آثار دیگرى نیز هست:مصیبت ها بر انسان،سبک مى شود؛ محبت به خداوند و اولیای او بیشتر مى گردد؛علاقه به خدمتگزارى و جانفشانى و شهادت در راه دین ،افزون مى شود؛اهتمام به پاک کردن حسابها و ردّ حق الناس و ادای حقوق الله، بیشتر مى شود؛رغبت به عبادات و رضایت به کفاف و مسارعه در خیرات و…،افزون مى شود و پیوند با اولیای خدا بویژه ولىّ خدا و امام دوران و صاحب الزمان علیه السلام که شفاعت آنها نجات بخش انسان در سرای باقى است،بیشتر مى گردد…
