می خواهم فردا به عیادت بیمار بروم؛هفته بعد برای صله رحم به دیدار خویشاوندان خواهم رفت؛امروز عصر مادر را به دکتر خواهم برد؛ ساعتى دیگربرای ثبت نام عتبات جهت زیارت در ماه بعد و واریز وجه به بانک می روم؛دقایقی دیگر نماز صبح خواهم گزارد؛شب جمعه به زیارت اهل قبور خواهم رفت؛امشب تکالیف دروس کلاس دینى را مرور خواهم کرد؛فردا باید به قولم برای کمک به همسایه عمل کنم …اسم این تصمیم ها و خیالات ذهنى چیست ؟آیا صرفا خطوراتى در ذهن است و فاقد ارزش گذارى است یا جایگاهى دارد و ممکن است مشمول ثواب یا عقاب شود؟
یکى از شاهکارهای اندیشه اسلامی،موضوع نیّت است.شما دو نوع فعل دارید:فعل نفسى و فعل ابزاری یا بیرونى. گاهى فعل شما در درون نفس شما واقع می شود و گاهى این فعل شما در بیرون تحقق پیدا می کند.مثلا به شما پیشنهاد می شود به چند موسسه خیریه کمک کنید.شما موضوع را در ذهن خود بررسى می کنید سپس از میان چند گزینه ،یک موسسه را برای کمک انتخاب می نمائید و تصمیم می گیرید(نیّت می کنید)فردا از حساب بانکی خود پولی را به حساب آنها واریز نمائید.تا همین جا شما یک فعل نفسی انجام دادید و قابل ارزش گذاری و مشمول ثواب و پاداش است حتى اگر به دلائل مختلف فردا موفق به واریز نشوید.فردا هم که وجه را در بیرون انتقال می دهید و فعل را در بیرون تحقق می دهید،فعل دوم (یک فعل بیرونی )انجام می دهید که مشمول ارزش مثبت یا منفى است و ثواب با عقاب به آن تعلق می گیرد .فعل اول (نیّت)، پایه و اساس همه اقدامات بیرونى شما هم هست و هر کار بیرونی شما از کوچه نیت می گذرد و اسلام کمال اهمیت را برای آن قائل است و می گوید قبل از هرکاری باید نیت کنید که مثلاً چه می خواهید بکنید.آیا قصد الاهى و تقرب به خدا دارید یا قصد ریا یا قصد دیگر و همین نیت ها مشمول ارزش گذارى می شود(لکل امرئ ما نوى-انمّا الاعمال بالنیّات).
مجموعه عظیمى از این افعال نفسی در پیش روی انسان هاست که مشمول ارزش گذاری و طبیعتا ثواب و عقاب است:توکل به خدا در همه امور؛خلوص نیت و پرهیز از ریا؛امیدواری به رحمت خدا و عدم یأس؛سوء ظن یا حسن ظن به مردم؛ناخشنودی از رفتار ظالمان و گناهان دیگران؛ پشیمانى از خطا و توبه؛رضایت یا عدم رضایت از کار صالحان یا فاسدان و هزاران نیت دیگر که برای هر کدام دستوراتى هم وضع شده و مشمول ارزش گذارى و ثواب یا عقاب است…
“انتظار فرج”،از مجموعه این رفتارهای باطنى است که منتظران را تا جایگاه مجاهدان بدر در معیت رسول خدا(ص)،بالا می برد حتى اگر موفق به درک زمان ظهور نشوند.همین چشم براهى به گشایش الاهى ارزش است ؛ یقین داشتن به اینکه خدا وعده اش را عملى خواهد کرد و قیام مهدوی را رقم خواهد زد؛تصمیم به یارى امام عصر (ع)به هر نحو ممکن؛تصمیم برای رسیدگى به ایتام آل محمد و نجات آنها از شبهات و انحرافات آخرالزمانى؛شرمندگى از قصور و تقصیر در خدمتگزارى به آستان مهدوی و تصمیم برای جبران و…بدانید این نیت های نورانى افعال نفسی شماست و در پیشگاه خدا و امام بسیار ارزشمند شمرده شده است…
