دوست مى تواند انسان را تا عرش بالا ببرد یا به قعر هلاکت بیندازد.دوست مى تواند ما را دیندار کند و در دین محکم تر و استوارتر سازد یا از دین زده کند و دین گریز یا حتى دین ستیز گرداند.دوستان،نقش مهمى در زندگى ما دارند. با چنین نقشى،بایسته است در انتخاب دوست بسیار دقت و احتیاط به کار بریم.قرآن کریم از حسرت افرادى که با انتخاب دوست بد،دوزخى شده اند،این گونه یاد مى نماید:”و [به یاد بیاور] روزی را که ظالم، دو دست خویش را [از شدت پشیمانی] با دندان گزیده، می گوید: ای کاش با رسول خدا راهی برگزیده بودم! ای وای بر من! کاش فلانی را به عنوان دوست خود انتخاب نکرده بودم! او مرا از یاد حق گمراه ساخت، بعد از آنکه [آگاهی] به سراغ من آمده بود و شیطان همیشه باعث سر افکندگی انسان است”(فرقان/٢٨)و نیز نقل مى کند سخن بهشتیانى را که به دوستان دوزخى خود که مى خواستند آنها را از دین منصرف کنند، مى گویند:”به خدا سوگند! نزدیک بود مرا به هلاکت بکشانی و اگر نعمت پروردگارم نبود، من نیز از احضار شدگان [در دوزخ[ بودم”(صافات/۵۶و۵٧)…
محمد با این مقدمه گفت: اولیای دین ما به خاطر نقش مهم دوستان در سرنوشت انسان،توصیه هاى بسیاری داشته اند: پیامبر خدا فرمود:”انسان بر دین دوست خویش است. پس هر کدام از شما باید بنگرد که با چه کسی دوستی می کند”(بحار١٩٢/٧)و نیز:”تنهائى بهتر از دوست بد است”(همان/١٩٩) و نیز”هر کس به خدا و روز قیامت ایمان دارد، با هیچ کافری برادری نکند و با هیچ بدکاری رفت و آمد نداشته باشد، و هر کس با کافری برادری نماید و یا با بدکاری رفت و آمد داشته باشد، کافر بدکار خواهد بود”(همان/١٩٧)؛امیرمومنان هم فرمود: “هر گاه امر کسی بر شما مشتبه شد و دین او را نشناختید، به همنشینان او نگاه کنید. اگر آنان اهل دین خدا بودند، او نیز بر دین خداست و اگر بر غیر دین الهی بودند، او نیز بهره ای از دین خدا نبرده است”(همان/١٩٧)؛امام صادق نیز فرمود: “هر کس که منفعت دینی به تو نرساند، بشناس! به او توجهی مکن و رغبتی به همراهی با او نداشته باش؛ زیرا آنچه غیر از خداوند تبارک و تعالی نابود شدنی است و عاقبت آن ناگوار است(همان/١٩١).امام باقر هم فرمود:”با چهار شخص همنشین نشو و برادری نورز: احمق، بخیل، ترسو، دروغگو. اما احمق،چون می خواهد به تو نفع برساند، ولی ضرر می زند؛اما بخیل، چون از تو می ستاند اما نمی بخشد؛ اما ترسو؛ چون از تو و پدر و مادر خویش می گریزد؛ اما دروغگو،چون راست می گوید، ولی تصدیق نمی شود”(همان/١٩٢)…
گفتم: غیر از این ها،معیار روشن تری هم برای انتخاب دوست فرموده اند؟محمد گفت:از ابن عباس نقل شده است که از پیامبر خدا پرسیدند کدام یک از همنشیان بهترند؟ فرمود: “کسی که دیدن او شما را به یاد خدا بیندازد، سخن گفتن او بر دانش شما بیفزاید و عمل او شما را به یاد آخرت اندازد”(همان/١٨۶)؛امام صادق نیز ملاکی دقیق ارائه می دهد؛هر کدام از برادرانت که سه بار بر تو خشم گرفت، ولی در باره تو سخن بدی نگفت، او را به عنوان دوست برگزین!”(همان/١٧٣).گفتم:چند نکته هم در آداب دوستی بگو؛محمد گفت: پیامبر خدا فرمود:”هنگامی که یکی از شما، همنشین یا برادرش را دوست داشت، او را آگاه سازد!(یعنى به او بگوید که تو دوست من هستى و دوستت دارم)(همان/١٨٣) و دیگر آنکه همه رازهای دلت را برای دوستت آشکار مکن و حد نگهدار.امام صادق فرمود: “دوستت را بر سرّت تنها به مقداری آگاه ساز که اگر دشمنت بر آن آگاهی یابد، تو را ضرری نرساند؛ زیرا دوست گاهی به دشمن تبدیل می گردد”(همان/١٧٧)…
گفتم:آیا با این جمع بندی موافقید که دوستان انسان در تقویت یا تضعیف گرایش به دین او بسیار نقش آفرین اند. مى توان دوست خوب را با معیارهائى که پیشوایان ما داده اند، انتخاب نمود.هرگونه غفلت یا بی دقتى در این انتخاب مى تواند انسان را از بهشتی شدن به دوزخى گشتن تغییر وضعیت دهد.باید دوستی بگزینى که سرعت تو را در کمال افزون کند و چون به او نظر نمائى بیشتر یاد خدا کنى نه اینکه بیشتر در غفلت مانى و درجا زنى! گفتند: آری ،موافقیم!
