خداوند در آیات متعددی انسانها را به تدبر در خلقت حیوانات فرا خوانده و آنها را از نشانه های قدرت، حکمت و رحمت خود شمرده است١.در قرآن از حیوانات متعددی نام برده شده و آنها را در گروه های حیوانات اهلی، وحشی، پرندگان، آبزیان و حشرات دستهبندی کرده است:”خداوند هر جنبندهاى را از آبى آفریده، پس برخى از آنها بر روى شکم راه مىرود [مانند مار و ماهی و سایر خزندگان]و برخى بر دو پا مىرود [مانند انسان و پرندگان] و برخى بر چهار پا مىرود[چهارپایان]؛ خداوند هر چه بخواهد مىآفریند، حقّا که خداوند بر هر چیز تواناست”٢.در بعضی آیات نیز به فواید حیوانات براى انسان ها مانند تهیه غذا ، پوشاک و سواری دادن اشاره شده است٣. بهره ورى از حیوانات از طریق دامدارى در انواع مختلف آن،پرورش شتر و اسب، زنبوردارى،پرورش طیور و…از ابتداى تاریخ وجود داشته و همچنان ادامه دارد و یکى از منابع بزرگ اقتصادى در جوامع بوده و هست…
خداوند خلقت حیوانات(انعام) را براى فایده رساندن به حیات بشرى بیان نموده که در این مورد اشارات قرآنی فراوان است۴ تا آنجا که سورهای از قرآن کریم به نام «انعام» اختصاص یافته است.براى نمونه به دو آیه توجه مى کنیم:”و چهار پایان را آفرید در حالی که در آنها برای شما وسیله پوشش (لباس)و منافع دیگری است؛ از گوشت آنها می خورید و در آنها برای شما زینت و آرایش است به هنگامی که آنها را برای استراحتگاه شان باز می گردانید. آنها بارهای سنگین شما را به شهری حمل میکنند که جز با مشقت زیاد به آن نمیرسیدید؛ پروردگارتان رئوف و رحیم است، همچنین اسبها و استرها و درازگوش ها را آفرید تا بر آنها سوار شوید و زینت شما باشد و چیزهایی میآفریند که نمیدانید”۵ ؛همچنین:”در وجود چهار پایان، برای شما (درسهای) عبرتی است. از درون شکم آنها، از میان غذاهای هضم شده و خون، شیر خالص و گوارا به شما مینوشانیم”۶(شیر، از غذای هضم شده درون شکم حیوان تولید میشود. غذای هضم شده تبدیل به خون میشود و از خون، شیر به وجود میآید. شیری که نه رنگ خون را دارد و نه طعم و بوی آن را. این عمل یعنى تبدیل خون به شیر را هیچ یک از محققین انکار نکرده و کلام قرآن را تأیید کردهاند)…
امروز صنایع عظیم لبنى و پروتئنى در جهان،بخش بزرگى از اقتصاد را پوشش مى دهند که همگى متکى به حیوان هستند.همین گونه است صنعت زنبور دارى و تولید عسل که بخش عمده اى در اقتصاد کشاورزى دارد و خداوند این شگفتى(تولید یک غذاى فوق العاده از یک حشره) را تعبیر به وحى(هوشیارى غریزى)نموده است:”پروردگار تو به زنبور عسل وحی نمود که از کوه ها و درختان و داربست هایی که (مردم) میسازند خانههایی برگزین. سپس از تمام ثمرات بخور و راه هایی را که پروردگارت برای تو تعیین کرده است به راحتی بپیما. از درون شکم آنها، نوشیدنی با رنگ های مختلف خارج میشود که در آن شفا برای مردم است. به یقین در این امر، نشانه روشنی است برای مردمى که میاندیشند٧.همچنین به آفرینش شتر (حیوانى با قابلیت هاى فوق العاده در صحرا براى اقتصاد صحرا نشینان)توجه مى دهد -همپای توجه به آفرینش شگفت آسمان ها و کائنات-که بیندیشند و متذکر قدرت الاهى شوند:”آیا آنان به شتر نمىنگرند که چگونه آفریده شده و به آسمان ها که چگونه برافراشته شده٨”…
والبته خدائى که حیوان را آفریده گونه استفاده غذائى از آنها(ذبح و خوردن و شکار و نگهبانی و پاکی و نجاست و …) را هم تعیین نموده تا سلامت انسان تأمین شود:”پس اگر به آیات او ایمان دارید از آنچه نام خدا (به هنگام ذبح) بر آن برده شده است بخورید…و از آنچه نام خدا بر آن برده نشده مخورید چرا که آن قطعاً نا فرمانی است٩”.” بگو چیزهای پاکیزه برای شما حلال گردیده و (نیز صید) حیوانات شکارگر که شما به عنوان مربیان سگ،های شکاری، از آنچه خدایتان آموخته، به آنها تعلیم داده اید (برای شما حلال شده است). پس از آنچه آنها برای شما گرفته و نگاه داشته اند بخورید، و نام خدا بر آن ببرید، و پروای خدا بدارید ١٠”؛”بر شما حرام شده است : مردار و خون و گوشت خوک و آنچه به نام غیر خدا کشته شده باشد و (حیوان حلال گوشت) خفه شده و به چوب مرده و از بلندی افتاده و به ضرب شاخ مرده و آنچه درنده از آن خورده باشد مگر آنچه را (که زنده دریافته و خود) سرببرید و (همچنین) آنچه برای بتان سربریده شده و (نیز) قسمت کردن شما (چیزی را) بوسیله تیرهای قرعه، این (کارها همه) نافرمانی (خدا) است١١”…
————————–
١. بقره/۱۶۴، نحل/۶۶و۶٩، شوری/۲۹، جاثیه/۴، غاشیه/ ۱۷.
٢. نور/۴۵.
٣.انعام/۱۴۲؛ نحل/۶۶و۶٨و۶٩و٨٠و ٨۵ ؛مومنون/٢١؛یس/٧١و٧٣.
۴. انعام/٣۶ و۱۴۲ – ۱۴۴؛ یس/۷۱ – ۷۳؛ طه/۵۳ – ۵۴؛نحل/۵ – ۸.
۵.نحل/۵-٨.
۶.نحل/۶۶.
٧.نحل/۶٨-۶٩.
٨.غاشیه/١٧-١٨.
٩.انعام/١١٨و١٢١.
١٠.مائده/۴.
١١.مائده/٣.
