مهدویت به معنای اعتقاد به ظهور موعودى الاهى براى تحقق وعده هاى آسمانى در آخرالزمان است. کلیات این اعتقاد در قرآن کریم آمده و جزئیاتش توسط پیامبر اکرم(ص) و ائمه معصومین (ع) بیان شده است.این موعود،بر اساس آموزه هاى روائى،حضرت حجه بن الحسن،امام مهدی (ع)دوازدهمین امام است. مهدویت از لحاظ لغوی، مصدر جعلی است که پس از افزودن تای تأنیث به اسمی که یای نسبت به آن اضافه شده ساخته میشود. اسم اصلی که میتواند اسم فاعل، اسم مفعول یا هر اسم دیگری باشد، در معنای مصدر جعلى، اثرگذار است و معنای مصدری آن را به سوی خود معطوف میکند؛ بنابراین مهدویت از لحاظ لغوی، به معنای مهدی بودن است و چون مهدی اسم مفعول و معنای هدایت شده را میدهد، مهدویت به معنای “ره یافته بودن”خواهد بود و اصطلاحاً چون مهدى لقب امام دوازدهم است منظور از آن، امور متعلق به ماموریت حضرت مهدى به عنوان تحقق بخش وعده الاهى مى باشد…
اعتقاد به ظهور این موعود،امرى است که در آیات زیادى از قرآن به عنوان وعده اى الاهى به آن اشاره شده و نویدى است که براى پیامبران و امت هاى آنها مطرح گردیده و در کتاب هاى آسمانى نیز بر آن تأکید شده است. قرآن کریم از این وعده الاهى با تعابیرى اینگونه یاد کرده است: دین حق و آئین پیامبر(ص)،روزی، فراگیر خواهد شد١؛ سرانجام، نور خدا به درخشش نهایی خویش میرسد٢؛ باطل از میان میرود ٣؛ بندگان صالح خدا، وارث زمین خواهند شد۴؛ و این وعده الهی، تخلّف نخواهد پذیرفت۵… براى نمونه به دو آیه از آیات این موضوع اشاره مى کنیم:”«ما در زبور پس از ذکر ( تورات)، نوشتهایم که سرانجام زمین را بندگان شایسته ما به ارث خواهند برد”(وَ لَقَدْ کَتَبْنا فِی الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّکْرِ أَنَّ الْأَرْضَ یَرِثُها عِبادِیَ الصَّالِحُون)۶؛و “او کسی است که رسولش را با هدایت و آیین حق فرستاد تا آن را بر همه آیینها غالب گرداند، هرچند مشرکان کراهت داشته باشند”(هُوَ الَّذی أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدى وَ دینِ الْحَقِّ لِیُظْهِرَهُ عَلَى الدِّینِ کُلِّهِ وَ لَوْ کَرِهَ الْمُشْرِکُونَ)٧…
این باور،در دل مومنان ، مشعل امید را روشن نموده و چشم انتظارى برای تحقق آن، انتظارى پویا را رقم مى زده است.خوشبینی و امیدواری مسلمانان به آینده نیز ناشی از ایمان به همین اعتقاد است که با ظهور حضرت مهدی (ع) انجام خواهد شد که بنابر روایتی از پیامبر اسلام (ص)، حتّی اگر یک روز از دنیا باقى باشد، خداوند این وعده را تحقق خواهد بخشید:”اگر فقط یک روز از عمر دنیا باقی مانده باشد، خداوند، آن روز را چنان طولانی می کند تا مردی صالح از اهل بیت مبعوث گرداند و زمین را چنان که پر از ظلم و جور شده است، پر از عدل و داد کند٨.روایات اسلامی از شیعه و سنی درباره حضرت مهدی (ع)آن چنان روشن و پرشمارند که جای شکّ و تردیدی برای مسلمانان باقی نمى گزارد٩. بر اساس باور شیعیان ، امام مهدی (ع) غیبتى خواهد داشت و در روزگار غیبت نیز منصب امامت او تداوم خواهد داشت و همچون خورشید، که در پس ابر است، جهان را از نور و گرمای خویش بهرهمند میسازد و کائنات را با هدایت باطنی، از سوی خداوند هدایت خواهد نمود١٠…
بنا بر پژوهش هائى که انجام شده است،همه ادیان الهی و حتّی آیینهای بشری، مانند دین های هندی و بودایی، از وجود منجی به صراحت یا کنایت یاد کردهاند١١. بر اساس این نویدها، آنان نیز بر این باورند که سرانجام، جهان به خوشبختی و بهروزی و آسایش خواهد رسید. در آیات قرآنى در موارد متعددى به این نویدها براى آن آرمان روشن اشاره شده است.برخی از علما و محققان، تعداد آیاتی که درباره امام زمان(ع) تفسیر و تأویل شده است، را حدود دویست آیه دانستهاند.علامه مجلسی،در بحارالانواربعضى از آنها را نقل نموده است١٢.بعضى کتاب هائى که در این موضوع نگاشته شده است:الامام المهدی فی القرآن و السنه، سعید ابومعاش(این کتاب بیش از ۵۰۰ آیه را درباره مهدویت دربردارد)؛المحجه فیما نزل فی القائم الحجه، سید هاشم بحرانی(این کتاب که بیش از ۱۲۸ آیه را به مهدویت تاویل نموده با عنوان سیمای حضرت مهدی در قرآن به فارسی ترجمه شده است)؛معجم مهدویت در روایات تفسیری در ٣جلد، مرتضی عبدی چاری، انتشارات ظهور؛ معجم احادیث الامام المهدی،على کورانى،موسسه معارف جلد آیات مأوّله(حدود٢٠٠آیه)؛معجم مهدویت در تفاسیر شیعه و اهل سنت،حسن طباطبائی؛الآیات الباهره فی بقیه العتره الطاهره،سید داود میرصابر؛القرآن یتحدث عن الامام المهدی،مهدی حسن علاء الدین؛الامام المهدی فی القرآن،سید عبدالرحیم موسوی ؛امام مهدی در قرآن،مهدی یوسفیان…
———————-
١.توبه/٣٣؛فتح/٢٨.
٢.توبه/٣٢.
٣.اسراء/٨١.
۴.انبیاء/١٠۵.
۵. نور/۵۵.
۶.انبیاء/١٠۵.
٨.مجمعالبیان، طبرسی، ج۱۶، ص۱۷۲.
٩.ابن ابیالحدید، شرح نهجالبلاغه، ج۲، ص۵٣۵.
١٠.صافی، لطف الله (گلپایگانی)، منتخب الاثر، ص۱۰۱و ٢٧١-٢٧٢.
١١.نصر، سید حسین، “معارف اسلامی در جهان معاصر”، ص۲۴۵.خسروشاهی،”مصلح جهانی” ص۵۳.
١٢.بحارالانوار،ج۵١،ص١٨-۶۴.
