دومین مقاله زهرا در مورد مستحب بود: مستحب، یکى از احکام پنجگانه(وجوب،حرمت،استحباب،کراهت و إباحه) است و آن عملی است که انجامش پسندیده ولى ترکش حرام نیست؛ یعنی انجام دهنده آن سزاوار ستایش می باشد، ولی ترک کننده آن مستحق ذمّ نیست، مانند: نماز و روزه مستحبی یا قرائت قرآن و زیارت و إحسان و دستگیرى از ضعیفان و…آرى،امور استحبابى ،باب دیگرى از الطاف الاهى است که مى خواهد راه هاى قرب و رستگارى را دائماً از طریق این اعمال آسان،براى انسانها باز نگاه دارد و رحمت واسعه خویش را برآنان نصیب فرماید.بنابراین، در منابع دینى،آیات و روایات بسیارى را مى بینیم که تشویق به انجام کارهایی نموده که مستحب شمرده مى شوند و براى آنها اجر و پاداش فراوانى ذکر شده است همچون انفاق و إحسان،نمازهاى مستحبى و نوافل،اهتمام به گره گشائى از کار مسلمانان،عفو و گذشت،دعا و درخواست از خدا،احیاى شب هاى قدر،قرائت قرآن و تعمق و تدبر در آن،استغفار و توبه،اذکار،مناجات و ابتهال و زیارت و صلوات و….
مستحب از نظر لغت به معنای دوست داشته شده و پسندیده شده است یعنى کارى که فرد بخاطر انجام آنها محبوب خدا مى شود و در اصطلاح فقه، عملی است که انجامش مطلوب است و پاداش دارد ولی ترک آن عذاب ندارد. تعداد مستحبات بسیار زیاد است و قابل شمردن نیست و ملاک استحباب اعمال ، تصریح یا ظهور روایتی صحیح و معتبر در مورد آنهاست. اما توجه به این نکته حایز اهمیت است که، اگر روایت ضعیفی هم بر ثواب داشتن عملی دلالت کند، حتی اگر نتوان به جهت ضعف سند، استحباب آن عمل را اثبات کرد، می توان بنا بر قاعدهاى با عنوان “تسامح در ادله سنن” که به ضمیمه “اخبار من بلغ”استفاده گردیده است (یک قاعده فقهى و اصولى)گفت که خداوند به عامل این عمل، ثواب وعده داده شده در این روایت را خواهد داد.امام باقر (ع) فرمود: هر کس از سوى خداوند،خبر ثوابى براى انجام کارى به او برسد، و او آن کار را به امید رسیدن به آن ثواب انجام دهد، آن ثواب را به او مى دهند، گرچه آن حدیث آن چنان که به او رسیده است، نباشد١”…
قطع کردن عمل عبادی مستحب، پس از شروع آن مکروه است، بهخصوص نیمهکاره رها کردن نمازِ مستحبی و شکستنِ روزه مستحبی در بعد از ظهر؛ البته به پایان نرساندن برخی اعمال مستحبی حرام است و باید آن عمل به پایان برسد، به عنوان مثال اگر کسی حج مستحبی و عمره (بنابر نظر مشهور) را آغاز کند واجب است آن را به پایان برساند. در اعتکاف نیز چنانچه فرد دو روز اول را روزه بگیرد، باید روز سوم را نیز روزه بگیرد و اعتکاف را به پایان برساند و رها کردن آن در این مرحله حرام است٢.انواع اعمال استحبابى همچون نمازها،ادعیه،زیارات و اذکار و…در کتب دعا همچون مفاتیح الجنان آمده و در دسترس مى باشد؛و در سایر موارد استحبابى مربوط به حالات شخصى و مناسبات اجتماعى نیز مى توان به کتب سنن و اخلاق و کتب روائى همچون جلد چهارم اصول کافى مراجعه نمود…
—————–
١. کافى، ج٢ص٨٧
٢. شهید اول، القواعد و الفوائد، ج۱، ص۹۹؛ قاعده۳۹
