چه لباسى بپوشم که متناسب با شخصیتم باشد؟ آیا لباس با هویت و شخصیت ارتباط دارد؟ اصل لباس، آداب و روش پوشش و نوع آن مورد بحث است. خداوند متعال در قرآن کریم لباس و پوشش را از آیات و نعمت های خود معرفی کرده و می فرماید: “اى فرزندان آدم! لباسى براى شما فرستادیم که اندام شما را مى پوشاند و مایه زینت شماست؛ اما لباس پرهیزگارى بهتر است! این ها (همه) از آیات خداست، تا متذکّر(نعمت هاى او) شوند” و ادامه مى دهد: “اى فرزندان آدم! شیطان شما را نفریبد، آن گونه که پدر و مادر شما را از بهشت بیرون کرد، و لباس شان را از تن شان بیرون ساخت تا عورت شان را به آن ها نشان دهد! چه این که او و همکارانش شما را مىبینند از جایى که شما آن ها را نمىبینید؛ (امّا بدانید) ما شیاطین را اولیاى کسانى قرار دادیم که ایمان نمىآورند!”١. از این آیات بر مى آید: لباس نعمت الهی است؛ لباس وسیله ای برای پوشش عیوب است؛ زینت است، زیبایی معنوى و نگهدارنده از گناه است؛ برهنگى کار شیطان و یاران اوست؛ لباس تقوى نیز لازم است تا جامه شخصیت معنوى انسان باشد و موجب زینت آن باشد…
نوع پوشاک اثرات بهداشتی، اجتماعی و اخلاقی در زندگی انسان دارد. مخصوصاً در زمان ما که پوشاک نماد و سمبل تفکر و اعتقاد پوشنده آن هم هست و یک عامل مهم فرهنگی به حساب می آید.انسان استعداد کمال طلبی دارد و به دنبال پوشیدن مدل های جدید لباس برای نشان دادن اهمیت خویش است. اما این روحیه وقتی حالت انفعالی و تقلیدی به خود می گیرد به یک ابزار ویرانگر تبدیل می شود و انسان را به مدپرستی و تقلید از دیگران سوق می دهد. فرهنگ مهاجم تلاش مى کند لباس و فرهنگ خود را به طرف مقابل تحمیل کند و آنها را شبیه خود کند.همانندسازی «تشبه» در فرهنگ یک وسیله برنده در دست فرهنگ مهاجم است و زمینه از بین رفتن فرهنگ ملی را فراهم می کند. امام صادق(ع) در این مورد می فرماید: “خداوند به پیامبری از پیامبران وحی: به قومت بگو که لباس دشمنان مرا نپوشند و غذای دشمنان مرا نخورند و راه و روش دشمنان مرا نپویند که در این صورت آنها نیز ـ همانند کفار ـ دشمنان من خواهند شد”٢.
در مورد لباس ،پیشوایان ما رهنمودهایی دارند: از امام صادق(ع) مى پرسند:” آیا مؤمن مىتواند ده پیراهن داشته باشد ؟ حضرت فرمود: آرى. بیست پیراهن چه ؟ فرمود : آرى . اینها اسراف نیست ؛ اسراف آن است که لباس بیرونت و مهمانیت را لباس خانه و دم دستى قرار دهى”٣ . برای مرد مستحب است که وقتی خداوند نعمتی به او عنایت کرد، اثر آن نعمت، در لباسش دیده شود، مادامی که لباس شهرت نباشد۴. اگرچه مردان هم میتوانند از آرایش و زینت های موجود بهره بگیرند اما از هر آرایشی که موجب شباهت ایشان به زنان بشود، نهی شدهاند. پیامبر خدا(ص)مردانى را که خود را به زنان شبیه و زنانى را که خود را به مردان شبیه مىکنند، لعن فرموده است۵. با آنکه تمام زیورها و زینت ها برای زنان حلال و پسندیده است اما از آرایش زنان در معرض نامحرمان شدیداً نهی شده و در مقابل برای آرایش زن در حضور همسر بسیار سفارش شده است. زن مؤمنه که شوهر دارد باید هر چه بتواند خود را برای شویش آرایش کند و لباس نیکو بپوشد، و زینت بر خویشتن کند، و عطر و بوى خوش بکار برد.
مطالب مربوط به لباس را در روایات دانشمندان اینگونه برشمرده اند:مسلمان لباسش را پاک و تمیز نموده، بوی خوش استعمال نماید، خانه اش را با گچ سفید کاری کند، آستانۀ خانه را جارو کند و قبل از غروب، خانه خود را روشن کند که این ها فقر را دور و رزق و روزی را زیاد می کند؛ خود را برای مسلمان دیگر زینت کند تا دوستان و اهل خانه یا غریبی که او را مى بیند در هیئت نیکو ببیند. بهترین نوع لباس عرف جامعه خود را بپوشد و بین مردم اظهار دارایی نماید، اگر چه در باطن دارا نباشد؛ مگر اینکه اظهار دارایی موجب اتهام دیگران به او شود. سزاوار نیست بدلباس باشد و به خود زهد را ببندد، مگر اینکه رئیس و مرجع در دین و امام عادل باشد که به جهت همراهی با فقرای جامعه، مکلف به زهد واقعی است. مکروه است در غیر حال ضرورت عریان باشد، حتی اگر کسی هم او را نمی بیند و در این مسأله فرقی بین شب و روز نیست زیرا شیطان در او طمع مى کند؛پوشیدن لباس بسیار نازک هم مکروه است؛ همچنین لباسی که در نهایت قرمزی باشد، مگر برای عروس.نیز مکروه است انسان دکمه لباس های خود را باز کند، مگر به ضرورت؛خشک کردن دست و صورت با لباس مکروه است؛ کسی که لباس زیادی دارد و بتواند به مؤمنی که به آن لباس احتیاج دارد، بدهد و این کار را نکند، مستحق عذاب الهی می شود، نماز خواندن امام جماعت بدون عبا نیز مکروه است۶…
———–
١. اعراف/٢۶-٢٧. ٢. وسائل الشیعه۶۴١/١۵. ٣.بحارالانوار٣١٧/٧٩؛وسایل الشیعه٢٢/۵. ۴.مستدرک الوسائل٢٣۶/٣. ۵. خصال۴٠٣/٢. ۶. مامقانى،سراج الشیعه/٨و ١١٠؛کافی٣٩۴/٣.
