امروز تصمیم مى گیرید به دانشگاه یا محل کار خود بروید،هندسه این فعل اختیاری خویش شامل ساعت حرکت، وسیله نقلیه،پوشش مناسب، مدت حضور،برنامه عمل و…را طراحى مى کنید(که اسم این کار قَدَریا تقدیراست) و سپس فرمان اجرائى را صادر نموده و حرکت مى کنید(که اسم این کار، قضا یا حکم به انجام است). طبیعتاً قَدَر مقدم بر قضاست چون ابتدا باید اندازه و مشخصات کار را تعیین کنید سپس حکم به شروع و انجام آن را صادر نمائید.پس هر کار اختیاری شما از کوچه قضا و قدر،عبور مى کند و شما در جهان اختیاریات خویش، صاحب تقدیر و قضا هستید…
شما برای انجام همه کارهای اختیاری خود،نقشه اى طراحى و سپس اراده انجام آن مى کنید و به اجرا مى گذارید. همه جهان نیز، گستره قدر و قضاى الاهى است یعنى در امور تکوینى او بشخصه قدر و قضا دارد اما در فعل اختیاری انسانها، امر تقدیر و قضا را به خود آنها واگذار نموده تا انتخاب،واقعى و حقیقى باشد نه صورى و نمایشی.البته این به معناى عدم توانائى خدا در جلوگیری از کار آنها نیست و از سلطنت معزول نشده بلکه به معنای اراده خدا در اعطای اختیار به انسانهاست و خداوند نمى خواهد در فعلی که مناط ثواب و عقاب است ، انسان مجبور باشد در عین اینکه سر رشته امور ،هیچگاه از دست او خارج نیست…
قضا و قدر الاهى در امور تکوینى مثل اینکه فرد در چه زمان و مکان و خانواده و کدام مکانت اجتماعى به دنیا بیاید،در ثواب و عقاب فرد مدخلیتى ندارد و ارزش انسانها در گرو اعمال و عملکرد آنهاست( إنّ اکرمکم عند الله اتقیٰکم).خداوند رحمان همه انسانها را برای رشد و تعالى خلق فرموده و اگر تقدیرهای متفاوتى در خلقت برای آنها قرار داده همه حکیمانه و به نفع خود آنهاست و جای هیچ گلایه اى نیست.البته خداوند از سوئى با گشودن باب دعا برای انسان، زمینه را برای تغییر برخى تقدیرات او، باز گذاشته و از سوی دیگر نظام مندی هائى نیز برای جهان قرار داده تا اگر افراد در آن مسیر حرکت کنند و تلاش بیشترى نمایند و بیشتر از عقل و دانش بهره بگیرند، مى توانند مقدرات بهتری برای خویش کسب نمایند…
نکته جالب اینکه گاهى افعال اختیاری انسانها در امور تکوینى جهان هم اثرگذار است چنانکه در قرآن کریم فرموده است:اگر اهل قریه ها ایمان آورند و تقوا پیشه کنند، درهاى برکات را از آسمان و زمین برای آنها مى گشائیم( وَلَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَى آمَنُواْ وَاتَّقَواْ لَفَتَحْنَا عَلَیْهِم بَرَکَاتٍ مِّنَ السَّمَاءِ وَالأَرْضِ )و بر عکس اگر از یاد خدا اعراض کنند، دچار معیشت سخت خواهند شد(و من اعرض عن ذکرى فإنّ له معیشه ضنکا).پس هم خداوند و هم ما قضا و قدر داریم و این دو تضادی با یکدیگر ندارند و ناشی از اختیار است.اگر در مسیر ارشاد و هدایت خلفاى الاهى حرکت کنیم، تقدیرات الاهى قابل تغییر است مثل آنکه فرموده اند برای تعجیل فرج بسیار دعا کنید که فرج شما در گرو آن است، یعنى مى توانید با دعا، سرنوشت و تقدیر جدیدى را برای خود و جامعه طلب کنید و خداوند هم اجابت فرموده و حکم به انجام تقدیر جدید دهد چنانکه ساز و کارهائى چون صله رحم،دادن صدقه،احسان به والدین و امور دیگر که در شریعت ذکر گردیده برای تغییر تقدیر مثل طول عمر و سلامتى و حسن عاقبت ،کارساز معرفى شده است…
