فساد نیز یکى از چالش ها در موضوع دینداری است. فساد، در مقابل صلاح(درستکارى)است و به هر کار تخریبی که از روی افراط و تفریط در مسائل فردی و اجتماعی باشد، فساد گویند.وقتى خداوند به ملائکه خبر داد که مى خواهد موجودی به نام بشر بیافریند،گفتند:آیا مى خواهى کسی را بیافرینى که در زمین فساد کند و کشتار و خون ریزی نماید(بقره/٣٠)؟ قرآن،فساد را نقطه مقابل ایمان و عمل صالح معرفى مى نماید: “آیا کسانى را که ایمان آورده و کارهاى شایسته انجام دادهاند همچون مفسدان در زمین قرار می دهیم”(ص/٢۶)؟! و نیز:”هنگامى که روى برمیگردانند [و از نزد تو خارج میشوند]، در راه فساد در زمین، کوشش می کنند، و زراعت ها و چهارپایان را نابود میسازند [با اینکه میدانند] خدا فساد را دوست نمیدارد”(بقره/٢٠۵)؛ و در اثر کار آنها،فساد در خشکى و دریا آشکار شد”(روم/۴١).بنابراین، مفسدان در نقطه مقابل پیامبران و اصلاحگران و دین آنها قرار دارند و از آزادی خود سوء استفاده کرد زیرساخت های مادی و معنوى جامعه را تخریب مى کنند.با آنها چه باید کرد؟
محمد: کار انبیاء و ادامه دهندگان راه آنان در درجه اول دعوت مردم به صلاح و دوری از فساد است:”همان گونه که خدا به تو نیکى کرده، نیکى کن و هرگز در زمین در جستجوى فساد مباش، که خدا مفسدان را دوست ندارد!(قصص/١١) و نیز”موسى به برادرش هارون گفت: جانشین من در میان قومم باش و [آنها] را اصلاح کن! و از روش مفسدان، پیروى منما!(اعراف/١۴٢). و از آنجا که مفسدان، جامعه را تخریب و به حقوق دیگران تجاوز مى کنند،آنها را بیم مى دهد و مجازات دنیوی هم تعیین مى نماید:”کسانى که کافر شدند و [مردم را] از راه خدا بازداشتند، به خاطر فسادى که می کردند، عذابى بر عذابشان میافزاییم!(نحل/٨٨)؛ و “کیفر آنها که با خدا و پیامبرش به جنگ برمی خیزند، و اقدام به فساد در روى زمین میکنند، فقط این است که اعدام شوند یا به دار آویخته گردند یا دست و پاى آنها، بعکس یکدیگر، بریده شود و یا از سرزمین خود تبعید شوند. این رسوایى آنها در دنیاست و در آخرت، مجازات عظیمى دارند”(مائده/٣٣)…
هادی: خانواده نقش اساسی در ریشه کنى فساد دارد زیرا شخصیت انسان و پاره ای از صفات اخلاقی او از دوران کودکی پایه ریزی میشود و والدین بیشترین نقش را در تربیت کودکان و پایه ریزی شخصیت آنها برعهده دارند، اگر خانواده نقش تربیتی خود را به صورت صحیح و شایسته انجام دهد و والدین در زمینه تربیت مذهبی و اخلاقی فرزندان سرمایه گذاری مطلوب نماید، از بسیاری مشکلات و فسادهای اخلاقی در جامعه جلوگیری میشود.بیشتر انحرافات اخلاقی و بزهکاری های رفتاری در بزرگسالان نتیجه عدم تربیت و برخورد صحیح والدین در دوران اولیه رشد و آغاز سالهای زندگی است.اگر والدین نقش تربیتی خود را به صورت صحیح ایفا نکرده و از همان سال های نخست فرزندان را با اخلاق و معنویّت و ارزشهای دینی آشنا نسازند، جوانانی را تحویل جامعه خواهند داد که با دین و مذهب و اخلاق و مسایل اسلامی ناآشنا بوده و به انواع انحرافات و مفاسد اخلاقی مبتلا خواهند شد. تربیت مذهبی، نوعی مصونیت در افراد ایجاد میکند. اگر خانواده بصورت صحیح از عهده این کار برنیاید، بستر فساد از خانواده به جامعه گسترش می یابد…
گفتم:بعد از خانواده ،نقش نهادهای آموزشی،مربیان و متولیان اخلاق و دین و رسانه ها در ایجاد منش نیک و پرهیز از فساد ،بسیار مهم است .عامل بسیار مهم دیگر نقش دولت و حاکمیت و نظام دادرسى است.ضعف دولت ها در مقابله با انواع فساد؛موجب گسترش فساد مى شود و از آن فاجعه بارتر آلودگى خود دولتمردان و قضات و ماموران اجرائى به انواع فساد،اختلاس و ارتشاء است. دولت به عنوان یکی از مهمترین نهادهای اجتماعی، مسئولیت حفظ و نگهداری از استقلال و امنیت ملّی و پاسداری از ارزشها و باورهای مذهبی را بر عهده دارد. دولت مقتدر و مسئول، آن دولتی است که بتواند هم خود از فساد و انحرافات اخلاقی، اجتماعی،اقتصادی مصون باشد و هم در جامعه از بروز انحرافات جلوگیری نماید. اگر نظام اداری و دولت در یک جامعه به انحرافات و مفاسد آلوده باشد و یا توان مقابله جدّی با انحرافات و مفاسد اجتماعی را نداشته باشد، فساد تمام ارکان آن جامعه را فرا میگیرد و این فساد دستاورد خود انسان هاست و باید خود را برای ایجاد این وضعیت ملامت کنند نه دیگرى را(ظهر الفساد فى البر و البحر بما کسبت ایدى الناس،روم/۴١)و در این شرایط، دین ،مجال رشد در جامعه را از دست خواهد داد…
