عصمت

 
 
 
 
 
براى سفر به یک منطقه گردشگرى خاص از سازمان گردشگرى ،درخواست راهنمائى دانا و بى خطا کردم زیرا بدون راهنما هرگز قادر به پیداکردن راه نبودم.اما چرا دانا و بى خطا؟! تصور کنید فردى را به عنوان راهنماى سفر به شما معرفى کرده اند تا شما را سلامت به مقصد برساند؛ اما در طول مسیر متوجه مى شوید او فردى نا آگاه و عامى و داراى خطا و اشتباه است و امکان دارد با راهنمائى هاى غلط، حادثه ساز شود که نه تنها به مقصد نرسید بلکه به سقوط و هلاکت شما بیانجامد.همسفرم گفت:یادت هست در مورد عصمتِ انبیا صحبت مى کردیم؟ شما برای یک سفر کوتاه، هرگز فردى خطاکار را به عنوان راهنما نمى پذیرید؛چطور مى شود که خداوند متعال، فردى خطاکار و داراى اشتباه را مأمور هدایت انسانها کند؟! هرگز خداوند،پیامبرى غیر معصوم را براى راهنمائى مبعوث نمى فرماید که با خطا و اشتباهش مردم را به گمراهى کشاند.نه، همه راهنمایان الاهى از عصمت برخوردار بوده اند…
 
گفتم:آیا قرآن هم بر عصمت انبیاء اشاره اى دارد؟ گفت:البته،در سوره نجم مى فرماید:همانا دوست و یار و مصاحب شما (محمّد صلى الله علیه و آله)، نه گمراه شده و نه از روى هواى نفس سخن مى‌گوید. سخن او جز وحى که بر او نازل مى‌شود، نیست(ما ضَلَّ صاحِبُکُمْ وَ ما غَوى‌ وَ ما یَنْطِقُ عَنِ الْهَوى‌ إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْیٌ یُوحى‌).بدین ترتیب عصمت بیانى و گفتارى را براى تمامى فرموده هاى پیامبر،مورد تأکید قرار مى دهد.در جاى دیگر نیز پیامبر و اهل بیت او علیهم السلام را داراى طهارت و پاکى از همه آلودگى ها معرفى مى نماید که از سوى خدا به این ویژگى اختصاص یافته اند:همانا خداوند اراده کرده است که پلیدى (گناه) را از شما اهل بیت (پیامبر) دور کند و کاملًا شما را پاک سازد(إِنَّما یُرِیدُ اللَّهُ لِیُذْهِبَ عَنْکُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیْتِ وَ یُطَهِّرَکُمْ تَطْهِیراً).این طهارت خاص،همان عصمت است که پیامبر و امامان از آن برخوردارند و با اراده الاهى از هر گناهى پاک شده اند و مراد از «رجس» هر گونه ناپاکى ظاهرى و باطنى است…
 
گفتم: آیا مراد از «أَهْلَ الْبَیْتِ» همه‌ى خاندان پیامبر و همه همسران ایشان نیست؟ گفت :نه مقصود علىّ و فاطمه و حسن و حسین علیهم السلام است. حتّى از عایشه و امّ سلمه نقل شده که آنان از رسول‌خدا صلى الله علیه و آله پرسیدند: آیا ما هم جزء اهل بیت هستیم؟ پیامبر فرمود: خیر.در روایات متعدّدى مى‌خوانیم: پیامبر عبایى بر سر این پنج نفر کشید (که یکى از آنان خود حضرت بود) و فرمود: این‌ها اهل بیت من هستند و اجازه‌ى ورود دیگران را نداد(حدیث کساء) و نیز  براى آنکه اختصاص اهل بیت را به پنج نفر ثابت کند، مدّت شش ماه (و به گفته‌ى بعضى روایات هشت یا نه ماه) به هنگام نماز صبح که از کنار خانه‌ى فاطمه علیها السلام مى‌ گذشت مى‌فرمود: «الصلاه یا اهل البیت انما یرید الله لیذهب عنکم الرجس اهل البیت و یطهرکم تطهیرا».در کتاب احقاق الحق بیش از هفتاد حدیث از منابع معروف اهل سنّت درباره اختصاص این آیه‌ شریفه به پنج نفر ذکر شده و در کتاب شواهد التنزیل که از کتب معروف اهل سنّت است بیش از یکصد و سى روایت در همین زمینه آمده است…

و ادامه داد:مقام عصمت براى انبیاء،و امامان موجب مى شود خیال پیروان آنها کاملاً راحت باشد که هرچه آنها بگویند و انجام دهند مورد تایید خداست و خطا و اشتباهى در سخن و فعل ایشان نیست و با اطمینان از آنها تبعیت نمایند.لذا در زیارت جامعه هم در توصیف ایشان آمد:”عَصَمَکُمُ اللّهُ مِنَ الزَّلَلِ وَ آمَنَکُمْ مِنَ الْفِتَنِ وَ طَهِّرَکُمْ مِنَ الدَّنَسِ “یعنى خداوند ، شما را از لغزش ها حفظ فرمود و از فتنه ها در امان داشت و از پلیدى ، پاک گردانید و آلودگى را از شما ـ خاندان پیامبر،برداشت. بنابر این وجود ملکه عصمت برای راهنمایان الاهى امرى ضرورى است.البته این عصمت،توفیقى الاهى است که نصیب آنها شده و با اختیار آنها منافات ندارد.یعنى با اختیار خود،خطا و گناه را انتخاب نمى کنند نه اینکه مجبور باشند که اگر اجباراً معصوم باشند مزیتى برایشان محسوب نمى گردد…گفتم:راهنمای سفر منتظر ماست،با او قرار گذاشتم،باید او را سر راه سوار کنیم؛آماده اى برویم؟گفت:آرى، برویم…

 

 

 

دین پژوه و پژوهشگر فلسفه