چند مقوله اجتماعى سیاسی را به امیر واگذار کردم که روابط بین الملل درس مى دهد.گفتم:امیر، این موضوع شهروندى و به خصوص شهروندى جهانى که امروزه خیلى بر آن تأکید مى شود را تبیین کن.امیر : “شهروند”، عضو رسمی یک شهر، ایالت ویا کشور است و به همین خاطر داراى حقوق و مسئولیتهایی مى شوچند مقوله اجتماعى سیاسی را به امیر واگذار کردم که روابط بین الملل درس مى دهد.گفتم:امیر، این موضوع شهروندى و به خصوص شهروندى جهانى که امروزه خیلى بر آن تأکید مى شود را تبیین کن.امیر : “شهروند”، عضو رسمی یک شهر، ایالت ویا کشور است و به همین خاطر داراى حقوق و مسئولیتهایی مى شود که در قانون پیشبینی و تدوین شده است. از نظر حقوقی، جامعه نیازمند وجود مقرراتی است که روابط تجاری، اموال، مالکیت، زیست شهرى ، امور اجتماعى و سیاسی و حتی مسائل خانوادگی شهروندان را در نظر گرفته و سامان دهد.با توجه به شرایط ارتباطات در دنیاى معاصر و بحث جهانى شدن،اصطلاح “شهروند جهانى”ایجاد شده به این معنا که افراد عضوى از جامعه جهانى هستند و هر فرد علاوه بر هویت ملى خود،هویت جهانى دارد و حقوق و مسئولیت هائى در مورد گرمایش زمین ،تهدیدات تروریستی ، صلح جهانى، رفع محرومیت و فقر و جهل و نژاد پرستى و…در قالب حقوق بشر و منشور سازمان ملل متحد دارد…
شایان گفت: در این مفهوم شهروندى،آیا افراد نیاز به آموزش و راهبرى دارند؟امیر گفت:البته ، شهروندی از این منظر، مجموعه گستردهای از فعالیت های فردی و اجتماعی است. فعالیتهایی که اگرچه فردی باشند اما برآیند آنها به پیشرفت وضعیت اجتماعی کمک خواهد کرد. همچنین است مشارکت های اقتصادی، خدمات عمومی، فعالیت های داوطلبانه و دیگر فعالیتهای اجتماعی که در بهبود وضعیت زندگی همه شهروندان مؤثر خواهد بود و باید از کودکى این آموزش ها در خانواده و سپس آموزشگاه ها و از طریق رسانه ها و انجمن هاى مردم نهاد، انجام شود و افراد یاد بگیرند که چگونه یک شهروند فعال، آگاه و مسئولیت پذیر باشند. در واقع مبنای این آموزش ها پرورش یک شهروند خوب است به گونه اى که بداند چگونه وظایف خود را با توجه به مسئولیت هایش در زندگی فردی و اجتماعى در سطح ملى و بین المللى انجام دهد، همچون مشارکت در انتخاب افراد مناسب براى مسئولیت هاى دولتى از طریق رأى دادن، انجام خدمت نظام،مشارکت در امور نیکوکارى،دادن مالیات، نقد سازنده به منظور اصلاح و…
گفتم:آیا دین با این مفهوم از شهروندى و شهروندى جهانى، مشکلى ندارد؟ امیر گفت: نه تنها مشکلى ندارد بلکه این از اهداف و برنامه هاى دین است.دین مى گوید آنچه روى زمین است خدا براى شما آفریده١، پس باید مراقب باشید که طبیعت را از بین نبرید و حقوق یکدیگر را رعایت نمائید که بدون رعایت حقوق همدیگر زندگی تبدیل به جهنمی می گردد که بشریت در لابه لای شعله هایش می سوزد.خداوند فرمود:”مقرر نمودیم که هر کس، کسی را جز به قصاص و قتل، یا کیفر فسادی در زمین بکشد، چنان است که گویی همه مردم را کشته باشد، و هر کس، کسی را زنده بدارد، چنان است که همه مردم را زندگی داده باشد٢”.دردیدگاه دین،هر شهروند دارای حق و تکلیف است، هم حقوقش باید محترم شمرده شود و هم تکالیفش را باید انجام دهد.او حق حیات دارد،کسى حق ندارد حق حیات را از او سلب نماید حتى جنین را نمى توان از حیات محروم کرد و سقط جنین حرام است چه رسد به سلب حیات یا حتى تعرض به آبروى افراد که آبروى هر فرد مثل خون او محترم است…
شایان گفت:دین براى شهروندان غیر دیندار چه حقوقى قائل است؟ امیر گفت:بر اساس نص صریح قرآن، اکراه و اجبارى در پذیرش دین نیست(لا اکراه فى الدین٣) که بیانگر آزادی در پذیرش عقیده و اندیشه است.از سوى دیگر عدالت اجتماعی همانند شهروندان مسلمان بدون تبعیض مشمول حال شهروندان غیر مسلمان هم میشود:”خداوند شما را باز نمیدارد از اینکه نیکی و بخشش بکنید به کسانی که به سبب دین با شما نجنگیدهاند و از شهر و دیارتان شما را بیرون نراندهاند خداوند نیکوکاران را دوست میدارد۴”.در مورد اهل کتاب خداوند به حضرت دستور میدهد که در صورت حکمیت بین آنها حق و عدالت را رعایت کن و در بین آنان به عدالت حکم کن۵.در مورد اهل ذمّه هم پیامبر(ص) مى فرماید:”هر کسی فردی ذمی را اذیت کند من دشمن او هستم،و هرکسی که من دشمن وی باشم در قیامت هم با او دشمن خواهم بود۶” و قاعده اى هم نهاده اند که”لهم ما لنا، و علیهم ما علینا”آنچه برای ماست براى آنان نیز هست، و بر آنان است هر آنچه که بر ماست٧…
———–
١.سوره بقره، آیه ٢٩
٢.سوره مائده،آیه ٣٢
٣.سوره بقره،آیه۲۵۶
۴.سوره حدید،آیه ٢٠
۵.سوره مائده،آیه۴٢
۶و ٧.جامعالصغیر، سیوطی ج۲ص۴۷۳
