مى گوئید خدا خالق خیرهاست،پس خالق شرها کیست؟مگر خداوند چیز بد و شر هم مى آفریند؟ پاسخ به این معضل، قرنها ذهن اصحاب علم کلام را به خود مشغول کرده است:ما که مثل دوگانه پرستان ، دو خدا قائل نیستیم (خدای خیر و خدای شر:اهورا و اهرمن) پس شرور را به چه کسی نسبت دهیم؟ بعضى ها به جای راه حل، صورت مسأله را پاک نموده و گفته اند اصلاً شرّی نداریم تا دنبال خالقش باشیم زیرا شرور از نوع عدمى هستند یعنى عدم الخیرند و عدم،فاعل نمى خواهد! اما حقیقت این است که ما در زندگى با بیمارى و خشکسالى و ندارى و جنگ و درد و مصیبت و سونامى و بلایاى گوناگون روبرو هستیم و آنها را شر و غیر ملائم با طبع مى یابیم و نمى توانیم منکر آنها شویم.پس تکلیف این شرها چه مى شود و آیا آفرینش شر،با عدالت خداوند سازگار است؟ یعنى خدا اموری را که شر است آفریده و به جان ما انداخته تا موجب آزار و ترمز حرکت ماباشد؟
پاسخ روشن این است :اولا ، خداوند اصاله و ابتدا به ساکن هیچ شری را نمى آفریند اما بالعرض و به عنوان ضرورت کیفر، شرور را مى آفریند و این عین عدالت است.جهنم را وقتى مى آفریند که برای کیفر مجرمین وجودش ضروری باشد،عذاب ها را وقتى مى آفریند که برای کیفر قوم عاد و ثمود و…ضروری باشد،خلقت بعضى از بلایا و مصائب تابع همین اصل است.هم ضرورى و مطابق عدالت است و هم خلقتشان بالإصاله نیست بلکه بالعرض است.
ثانیاً ما بعضى امور را شر محسوب مى کنیم در حالیکه برای کمال انسان ضروری اند و در واقع خیر هستند نه شر.مثلاً رنج ها و درد ها و بلایا،در ساخته شدن و آبدیده شدن فولاد وجود آدمى،ضروری است؛در توجه دادن انسان ها به خدا و باز شدن باب دعا و ارتباط با خالق و پیوند بیشتر با ربّ الارباب،مؤثر است(خلق را با تو همه بدخو کند/تا تو را رو جانب آن سو کند…در بلایا مى برم لذّات او/ مات اویم مات اویم،مات او).بنابر این وجود بیماری و فقر و بعضی از بلایا و آزار و بدخویی مخالفان و موانع پیش روی هدایت و حتى وجود شیطان برای استعاذه و عبودیت و پناه بردن و غنودن در ساحت قدس ربوبى و گشوده شدن باب دعا و مناجات و نیایش ها،شر نیست و برای تکامل انسان،خیر است و نباید آنها را شر به حساب آریم و از خدا طلبکار شویم!
ونکته از همه مهم تر در زمینه شرور این است که بسیاری از شرور نتیجه اعمال خود انسان هاست که آنها را ایجاد مى کنند.چه کسانى جنگ افزار مى سازند و سلاح شیمیائى و اتمى آماده مى کنند و بعد در گوشه گوشه این جهان جنگ راه مى اندازند تا سلاح های خود را بفروشند؟آنها بخاطر پول هزاران بیگناه را به خاک و خون مى کشند و از این شرور خود ساخته شرم نمى کنند.چه کسانى با غارت اموال دیگران و یا بیت المال،به حق دیگران تجاوز نموده موجب فقر و گرسنگى و افلاس و بدزیستى مردم مى شوند؟چه کسانى با تخریب محیط زیست،سلامتى و آسایش و آرامش مردم را مختل مى کنند؟چه کسانى شرآفرین اند و شرور خود را به خدا نسبت مى دهند؟خدا مى تواند جلو شرآفرینى آنها را بگیرد ولی مسلزم سلب اختیار انسانهاست که نقض غرض خلقت انسانى خواهد بود.باید انسانها اختیار داشته باشند تا تفاوت ها آشکار شود…به امید روزی که انسانها به چنان شعوری برسند که خیرآفرین باشند نه شرآفرین.نوید داده اند که در حکومت مهدوی،انسانها به چنین پایه ای از شعور و علم و ایمان مى رسند…
