شرح صدر

 

 

 

مراسم اعزام مبلغان به مناطق گوناگون بود و استاد آخرین توصیه ها رابراى آنها داشت: همیشه براى شما هورا نمى کشند و حتى ممکن است مورد بى مهرى و آزار قرار گیرید.آستانه تحمل خود را بالا برید و از خدا بخواهید به شما شرح صدر دهد؛مى دانید شرح صدر چه نعمت بزرگى است؟حضرت موسى چون ماموریت یافت نزد فرعون رود و او را به دین الاهى دعوت نماید دست به دعا برداشت و درخواست هائى براى موفقیت در این مأموریت از خدا طلب نمود که اولین آنها شرح صدر بود:”ربّ اشرح لى صدرى…”یعنى خدایا سینه مرا گشاده گردان.شرح صدر به معنى توسعه توانایى و آمادگى قلب و فکر و روح آدمى در پرتو انوار و الطاف الهى براى دریافت و پذیرش حقایق و معارف دینى و تحمل و شکیبایى در برابر ناملایمات و مشکلات تبلیغ دین است.اگر مبلغ و دعوتگر به آموزه هاى دینى،تاب مزاحمت هاى مخالفان را نداشته باشد،تبلیغش شکست خورده و میدان را به رقبا واگذار کرده است…

 

 روایت شده است پس از  آنکه رسول گرامى اسلام(ص) آیه ‏شریفه: “فَمَن یُرِدِاللّهُ أَن یَهْدِیَهُ یَشْرَحْ صَدْرَهُ لِلْإِسْلاَمِ”(یعنى هرکس را که خدا بخواهد هدایتش فرماید به او شرح صدر مى دهد) را تلاوت فرمود از ایشان پرسیدند معنى شرح صدر چیست؟ فرمود نورى است که در قلب آدمى تابانده مى‏شود و در اثر آن‏ قلب وسعت (آمادگى براى قبول حق) مى‏یابد. همچنین در حدیث مى‏خوانیم پیامبر(ص) فرمود: بیشترین ‏دعاى من و دعاى پیامبران پیش از من در عرفه این دعاست: خدایا در دلم و گوشم و چشمم‏ نور قرار بده؛ خدایا به من شرح صدر بده و کارم را آسان کن…

ببینید حضرات پیامبران بویژه پیامبر ما چقدر با اعراض و اذیت کافران روبرو بود و چه اندازه او و یارانش را زیر شدیدترین آزارها از شکنجه هاى جسمى و روحى تا محاصره اقتصادى و جنگ و…قرار دادند اما آنها با شرح صدر همه آن دوران هاى سخت را گذراندند و در نهایت پیروز شدند…

 

یکى از مبلغان جوان پرسید:استاد، نشانه شرح صدر چیست و چه کنیم که زمینه ایجاد آن را در خود فراهم کنیم؟ استاد که خود از مبلغان برجسته بود و سالها در این عرصه خدمت کرده و تجارب فراوانى داشت، پاسخ داد: همین سوال را از رسول خدا(ص) پرسیدند که نشانه شرح صدر چیست؟ فرمود: روى‌گردانى از خانه فریب (دنیا) به سراى‏ جاودانگى (آخرت) و مهیا شدن براى مرگ پیش از آنکه فرا رسد.اگر شما که پیام‌ گزار و دعوتگر آموزه های الاهى هستید نسبت به دنیا بى اعتنا باشید و براى از دست دادن ‏امکانات مادى، موقعیت سیاسى‌ اجتماعى و پست و مقام، دلتنگ و اندوهگین نشوید و پاداش‌های بى ‏پایان الهى و سراى جاوید آخرت را فراروى خود ببینید؛مصائب راه بر شما آسان مى شود و تحمل شما بالا مى رود و از موهبت شرح صدر بهره ‏مند شوید و آرام آرام در دل مردم جا مى گیرید و سخن شما در دل آنها نفوذ مى کند و به اهداف هدایتى خود نائل مى شوید…

 

همو پرسید:گاهى خشونت و بى‏ادبى مخاطبان ناآگاه ما را ناخودآگاه آزرده خاطر و خشمگین مى‏سازد، چه راهکارى توصیه مى فرمایید؟ استاد گفت:در این هنگام از سعه‌ صدر پیامبرتان یاد کنید؛پیامبر بزرگوار اسلام درپاسخ به پرسش ‏هاى توأم با خشونت ضمان‌بن‌ثعلبه، فرستاده بنى‌ سعد‌ بن‌ بکر  سعه صدر بسیارى نشان داد که در نهایت به مسلمان شدن او و قبیله‏اش ‏انجامید.او هرگز در نفرین و مجازات مخالفان شتاب نمى ‏ورزید. خداى مهربان به او فرمود: “فَاصْبِرْ لِحُکْمِ رَبِّکَ وَ لاَ تَکُن کَصَاحِبِ الْحُوتِ”، صبر کن و منتظر فرمان پروردگارت ‏باش و مانند صاحب ماهى (یونس) مباش که در تقاضاى مجازات قومش عجله کرد و گرفتار مجازات ترک اولى شد. لذا آن حضرت هنگام مواجهه با آزار و اذیت مردم به‏ جاى نفرین و گلایه، براى آن‌ها دعا مى نمود:پروردگارا، ملت مرا هدایت فرما که آنان نمى دانند(اللَّهُمَّ اهْدِ قَوْمِی فَإِنَّهُمْ لَا یَعْلَمُون‏)…

 

 

دین پژوه و پژوهشگر فلسفه