اگر خداوند خودش را به ما در عوالم پیشین(عالم ذر) نمی شناسانید ، هرگز در این عالم ،راهى برای شناخت خداوند نداشتیم. روایات و احادیث فراوانی به حضور تمامی انسان ها در عالمی به نام عالم عهد و میثاق تصریح دارد و اینکه در زمانی قبل از این دنیا، خداوند آنجا معرفت خود را در نهاد و فطرت ما نهاده و ما او را شناخته ایم و بعد بر این شناخت اعتراف کرده ایم و از ما بر آن معرفت،عهد و میثاق گرفته اند.این معرفت، فعل خدا بوده و ما اختیاراً به میثاق خالق خود،بلىٰ گفته ایم. اگر معرفت عالم ذر نمى بود، چون به این دنیا آمدیم با حواس و عقل خود قادر به شناخت او نبودیم. گوهر معرفه الله در درون همه انسان ها ،همان فطرتی است که خداوند متعال در عالم ذر همه مردم را بر آن مفطور کرده و اگرچه وقتى به این عالم مى آیند آن عالم را فراموش مى کنند ولی معرفت خدا در فطرت شان موجود است و اگر حجاب هاى دنیوى را کنار بزنند خدای خود را مى یابند و با او مأنوس مى شوند…
در قرآن این آیه به عالم میثاق اشاره دارد:”هنگامی که پروردگارت از پشت فرزندان آدم، ذریه آنان را برگرفت و ایشان را بر خودشان گواه ساخت که آیا پروردگار شما نیستم؟! گفتند: «چرا، گواهی دادیم!» تا مبادا روز قیامت بگویید ما از این [امر] غافل بودیم. یا بگویید پدران ما پیش از این مشرک بودند و ما فرزندانی پس از ایشان بودیم …”١.امام صادق(ع) فرمود:”خداوند متعال همه فرزندان آدم را تا قیامت از پشت او به صورت ذرّ بیرون آورد و خود را به آنان معرفی کرد. اگر چنین نمی کرد، کسی پروردگار خود را نمی شناخت. آن گاه خدای تعالی فرمود: «آیا من پروردگار شما نیستم؟! گفتند: آری و فرمود: آیا این محمد رسول من نیست؟! و این علی امیرالمؤمنین، خلیفه و امینم نیست؟! انسان های ذرّی در عالم میثاق، مرکب از روح و بدن بوده و خداوند متعال به حضور و معاینه آنها را مخاطب قرار داده و آنان را بر خودشان در اقرار به ربوبیت و الوهیت و توحید شاهد قرار داده و از آنان درباره این امور پیمان و میثاق گرفته است؛ گروهی وفادار مانده و گروهى دیگر، به زبان ایمان آورده ولی در دل انکار کردند.
————
١.اعراف/١٧٢-١٧۴. ٢.بحارالانوار٢۵٠/۵؛ الکافى٨/٢؛ التوحید/٣٢٠؛ تفسیر عیاشی۴٢/٢. ٣.الکافی، ج۲، ص۱۲؛ صدوق، علل الشرایع/۱۲۹؛ صفار، بصائر٨٣/١و٨۶.
