راز این همه اصرار در مراجعه به اهل بیت(ع)در همه امور از جمله دریافت معارف حقه چیست؟ این راز را خود پیامبر گشود که از تمسّک به آنان در کنار تمسک به قرآن،سخن گفت:”اگر به آن دو(قرآن و عترت)تمسک نمایید، هرگز بعد از من گمراه نخواهید شد(ما إن تمسّکتم بهما لن تضلوا بعدی ابدا)١.حدیث ثقلین که از احادیث متواتر است و در سند آن تردیدی وجود ندارد، بر عصمت اهل بیت پیامبر(ص) “به معنای اخصّ آن” دلالت میکند، زیرا در این حدیث، اهل بیت به عنوان ثقل اصغر در کنار قرآن که ثقل اکبر است قرار گرفته و دو میراث گرانبهای پیامبر(ص) به شمار آمده که از یکدیگر جدا نخواهند شد و اگر مسلمانان به آن دو تمسک جویند گمراه نخواهند شد.تمسک به معنای چنگ زدن، گرفتن چیزی در دست و پناه بردن به چیزی یا کسی و گرایش پیدا کردن است. معنای تمسک، مشابه توسل است.طبیعى است که این تمسک بدون شناخت آنان حاصل نمی شود. با شناخت شروع می شود و با عمل به دستورات آنان ادامه می یابد؛لذا تمسک یعنی چنگ زدن و الگو برداری از خلق و خوی و رفتار و دانش معصومین با مطالعه سیره و احادیث آنان بر اساس توصیه پیامبر(ص)برای نغلطیدن به گمراهى…
روایات زیادی وارد شده که در گرفتاری ها و مشکلات و ناراحتی هایی که برای شما پیش مى آید به اهل بیت توسل پیدا کرده، خود را به آن ها نزدیک نمایید. ارتباط قلبی با حضرات معصومین پیدا کنید که در رفع مشکل و پریشانی مؤثر است. به عنوان مثال در خصوص تمسک و توسل به امام زمان عج آمده است:امام صادق (ع) می فرماید:”هر گاه در راه گم شدی، امام زمان را چنین صدا کن: “یا ابا صالح ارشدنا إلی الطریق رحمکم الله٢:ای ابا صالح، راه را به ما نشان ده، خداوند شما را مورد لطف خود قرار دهد”.بسیاری از علما و صالحان به هنگام شدت گرفتاری و ناراحتی که تمام راهها به روی آنان بسته میشد، به اهل بیت و به خصوص حضرت ولی عصر توجه خاص میکردند و رفع مشکل خود را از آن حضرت میخواستند، چون حضرت، از حال همه افراد آگاه است و بر اجابت خواسته آنان با اذن الهی تواناست.ارتباط و تمسک به حضرت مایه آرامش خاطر و رها شدن از تنگناهاست، البته همیشه باید به حضرت تمسک و توجه نمود و با او سخن گفت، چه در آسایش و چه در ناراحتی.
جلوه بارز این تمسک در مراجعه علمى به آن بزرگواران است.امیرمومنان(ع) فرمود:”به اهل بیت پیامبرتان بنگرید و به سمت و سوی حرکت آنان ملتزم باشید و از آنان پیروی کنید، زیرا آنان هرگز شما را از مسیر هدایت خارج نکرده و به گمراهی باز نمیگردانند، نه از آنان پیشی بگیرید که گمراه خواهید شد، و نه از آنان فاصله بگیرید که هلاک خواهید شد”٣ و نیز فرمود:”ما هستیم خانههایی که خدا امر فرموده است که از درهای آن داخل شوید۴ و ماییم درهای رحمت حق و خانههایی که از آنجا به حق تقرب میجویید۵”.”ما درخت نبوت و بیت رحمت هستیم”۶؛ و امام حسن(ع) خطاب به اهل عراق فرمود:”ما اهل بیتی هستیم که خداوند آیه مبارکه تطهیر را درباره آنان نازل فرموده است”٧.نخستین و اساسی ترین منبع و مرجع علمی مسلمانان قرآن کریم و پس از آن سنّت پیامبر(ص) است و اهل بیت ترجمان قرآن و حافظان و ناقلان سنّت پیامبرند، پیامبر گرامی بخش عظیمی از حقایق و معارف قرآن را برای مردم بیان کرد، ولی بخش دیگری را که شرایط بیان آنها فراهم نبود، یا مصلحت این بود که در زمانهای بعد بیان شود را به عترت معصوم خود سپرد تا آنان آن را بیان نمایند.
همه سخن در این است که ما در معارف به آنان متمسک نمى شویم و لذا سرگردانیم!؛ اگر در امر دین و معارف حقه بدانان مراجعه مى کردیم وضعمان این گونه نبود که اکنون هست به همه کس مراجعه مى کنیم و هر درى را مى کوبیم بجز در آنان و نتیجه این شده که کاسه لیس معرفت یونانیان و صوفیان و غربیان شده ایم و در معارف درجا زده ایم! میراث عظیم روایات آنها در تبیین معارف قرآن در دسترس ماست اما مراجعه نمى کنیم یا در آنها تدبر نمى نمائیم.از آن بالاتر، به امام حیّ زمان تمسک قلبی پیدا نمى کنیم تا او به طریقی که مى داند ما را دستگیرى علمى نماید -چنانکه از متمسکان واقعى دستگیرى نمود و راه را بدانان نشان داد و اخبار آن به ما رسیده است-.آن فائزان، وقتى در حیرت علمى قرار گرفتند،دانستند راه در توسل و تمسک به امام دوران و ولیّ زمان حضرت صاحب الزمان(ع) است و متمسک واقعى شدند و فائز گشتند و از حیرت درآمدند و جان شان با ارشادات ،از معارف حقه نورانى شد و بیشتر و بیشتر به مقام علمى معصومین معترف شدند…
———-
١.نفحات الأزهار فی خلاصه عبقات الأنوار، جلد اوّل ٢. بحارالانوار١٧۶/۵٢. ٣.نهج البلاغه،خطبه ٩٧. ۴.بقره/١٨٩. ۵و ۶بصائرالدرجات۵٧/١. ٧.تفسیر ابن کثیر، ج۵، ص۴۵۸؛دانشنامه کلام اسلامى٩۴/١.
