سبک زندگى در سده جدید شمسى چه تغییراتى خواهد کرد؟ دیدیم که کرونا چگونه سبک زندگى را تغییر داد:مدارس و دانشگاه ها و عبادتگاه ها و مراکز تجمع، اجتماعات و تعاملات حضورى را تعطیل یا مجازى کرد که پیش بینى مى شود تا مدت ها این وضع ادامه داشته باشد و حتى در دوران پساکرونا هم کاملاً به شکل سابق باز نگردد و تغییرات ادامه داشته باشد.پیشتر نیز در فرایند گذار از زندگی سنتی به زندگی نوین، دگرگونی های گسترده ای را در حوزه های مختلف فرهنگ، هویت، معاشرت، علایق، عادات و باورها شاهد بودیم که در شکل خانواده و روابط اعضا، کاهش جمعیت، کاهش پیوندهاى درون نسلى،تغییر انتظارات، اشتغال و وضعیت اقتصادى خود را نشان داد.در تقابل سنت و مدرنیته، بعضى سنت ها و سبک زندگى تغییراتى نمود؛ حتى در سلامت جسمى و روانى شاهد گسترش مشکلات بهداشتی نظیر چاقی، بیماری های قلبی ، تشدید فشارهاى روحى و مصرف بی رویه دارو هستیم. آنچه مسلم است سبک زندگى ثابت نمى ماند و بر اثر شرایط جدید زمانه، ناگزیر تغییراتى خواهد داشت.
سبک زندگی (Life Style)هر فرد یا جامعه در حقیقت معرف هویت فرهنگى و اختصاصی آن فرد یا جامعه است.سبک زندگى مى تواند ابزارى براى نمایش ارزش هاى فرهنگى باشد.اگر سبک زندگى برخاسته از میراث تمدنى و هویت خودى باشد،نشانه عزت است و در مقابل، تقلید از سبک زندگی دیگران، نشانه ای از آلیناسیون و خودباختگی است.سبک زندگى، مجموعه ای از رفتارهای فردی یا اجتماعی است که متأثر از باورها و ارزش های پذیرفته شده، امیال فردی، محیط اجتماعی و شرایط اقلیمی است که وجهه غالب رفتار فرد، گروه یا جامعه شده باشد.این روش و نوع زندگی منعکس کننده گرایشها،ارزشها، عادات، نگرش ها، سلیقه ها، معیارهای اخلاقی و اقتصادی و …است که جهت گیرى او را در همه زمینه ها حتى نوع پوشش و مُد و نوع رابطه با دیگران و تنظیم تفریحات و شیوه هاى رفتار با خانواده و دیگران را در بر مى گیرد و در مجموع طرز زندگی کردن فرد یا گروه را می سازد که طبیعتاً معرف فرهنگ آنهاست…
امروز صاحبان رسانه ها و قدرت هاى بزرگ و صاحبان رسانه ها با گسترش ارتباطات فراگیر جهانى، سعى دارند سبک زندگى خاصى را تبلیغ و ترویج کنند و تا حد زیادى هم موفق شده اند.جوانان ما حتى نوع آرایش مو و موسیقى مطلوب و پوشش خود را از این طریق انتخاب مى کنند و براى آنکه نشان دهند امروزى و پیشرفته اند خود را شبیه سلبریتى ها و مشاهیر هنرى و ورزشی و رسانه اى مى کنند که هیچ نسبتى با فرهنگ و دین ما ندارند. این امر، نه تنها مغایر استقلال فرهنگى فرد و جامعه است بلکه با فرهنگ دینى ما نیز ناسازگار است.پیامبر اکرم (ص) می فرماید:کسی که شبیه غیر ما شود از ما نیست (لیس منا من تشبّه بغیرنا١)و امیر مومنان (ع) فرمود:هرکس ،شبیه قومى شود،از آنان محسوب مى شود(من تشبه بقوم عُدّ منهم٢)و امام صادق(ع) فرمود: خداوند به یکى از پیامبران وحى نمود که به قوم خود بگو لباس دشمنان مرا نپوشند و غذاى آنان را نخورند و به شکل آنان در نیایند که دشمن من خواهند بود چنانکه أنان دشمن من هستند٣. هزاران شبکه تلویزیونى و ماهواره اى و وبسایت ها و کانال ها و شبکه هاى اجتماعى،بطور شبانه روزى در کارند تا نوع زندگى خاصى (که شامل گرایش ها، رفتار اجتماعى و باورها ،تفریحات و مُدها و حتى نوع ازدواج مثل ازدواج سفید و طراحى و دکوراسیون خانه و حتى آشپزى و امثال آن است)را به جوانان ما و خانواده ها تحمیل کنند که براى این تهاجم باید چاره اندیشید.
همان طور که پیامبر اکرم (ص) توانستند سبک زندگی نیمه وحشیانه عرب جاهلی را به یک سبک زندگی تعالی جویانه و پیشرو تبدیل نمایند و نوعى از زندگى ساده و پاک و صمیمى و اخلاق محور را به نمایش گزارند و ریزترین مصادیق را در گفتار و کردار خود حتى در مسواک زدن،عطر زدن،لباس پوشیدن، غذاخوردن،سخن گفتن ،قناعت و صبر و خداترسى و دنیاگریزى و آخرت اندیشى نشان دهند تا الگوى عملى باشد.مردم نیز وقتى در عمل او را منطبق با باورها مى دیدند جذب مى شدند و سبک زندگى شان را چون ایشان مى کردند.باید اولیاى جامعه هم اینگونه باشند تا سخن آنان تأثیر کند.نکته دیگر اینکه در این روزگار و این دوران همچنان خدا را ناظر بر خویش بدانند و تلاش نمایند سبک زندگى خویش را طورى تنظیم کنند که موجب رضایت او باشد…
———————
١.نهج الفصاحه،حدیث ٢۴١٣. ٢.نهج البلاغه،حکمت ٢٠٧. ٣.وسائل الشیعه،ج١۵،ح٢٠١٨٠.
