از مشهورترین زیارت های سیدالشهداء سلام الله علیه،زیارت ناحیه مقدسه است.عبارت ناحیه مقدسه را شیعیان ، از نیمه اول قرن سوم هجری و به خاطر شرایط سخت سیاسی-اجتماعی در نقل مطالب از امامان برای حضرات امام هادی و امام عسکرى و امام مهدى علیهم السلام به جای نام آنها به کار میبردهاند. بعدها این اصطلاح بیشتر برای امام مهدی(ع) به کار برده شد.زیارت مشهور به زیارت ناحیه مقدسه زیارتى است که توسط یکی از وکلای خاص امام زمان (عج) به دست ما رسیده و در منابعى چون مزار شیخ مفید ،مزار کبیر و بحار الانوار و…آمده است که در روز عاشورا یا دیگر ایام خوانده مى شود.
زیارت ناحیه مقدسه با درود بر پیامبران و اهل بیت و امام حسین علیهم السلام و یارانش در کربلا آغاز میشود: «السلام علی آدم صفوه الله من خلیفته…» پس از آن، به شرح اوصاف و کردار امام حسین علیه السلام پیش از جنگ، زمینههای جنگ ، شرح سختى ها و شهادت او و یارانش، و عزادار شدن تمام عالم و موجودات زمینی و آسمانی در عزای آن حضرت میپردازد و در پایان، با توسل به اهل بیت و دعا پایان میپذیرد.در ابتدای این زیارت نام ۲۲ تن از انبیای الهی ذکر شده و پس از آن بر تک تک اصحاب کساء با ذکر برخی از خصوصیات شان سلام داده شده است. از ویژگى های این زیارت ،سلام بر امام گاهی با ذکر نام و فضائل و عملکرد ایشان و گاهی بر اعضا و جوارح با بیان مصیبت وارده بر آنهاست. همچون : السّلامُ عَلَی الشَّیبِ الخَضیبِ(سلام بر محاسن به خون خضاب شده) اَلسّلامُ عَلَی الخَدِّ التَّریبِ(سلام بر گونه خاک آلود) اَلسّلامُ عَلَی الثَّغرِ المَقروعِ بِالقَضیبِ(سلام بر لبی که با تازیانه بر آن زده شد)اَلسّلامُ عَلَی الرَّأسِ المَرفوع(سلام بر سری که بالای نیزه شد) اَلسّلامُ عَلَی الاَجسادِ العارِیهِ فِی الفَلَواتِ(سلام بر اجسادی که برهنه در بیابان رها شد) اَلسّلامُ عَلَی النُّفوسِ المُصطَلماتِ(سلام بر بدنهای به زنجیر کشیده شده) اَلسّلامُ عَلَی الاَرواحِ المُختَلسات(سلام بر جانهای به ستم گرفتهشده) اَلسّلامُ عَلَی الاَجسادِ العاریات(سلام بر پیکرهای عریان) اَلسّلامُ عَلَی الجُسومِ الشاحِباتِ(سلام بر جسمهای نحیف و رنگباخته) اَلسّلامُ عَلَی الاَبدانِ السَّلیبَه (سلام بر بدنهای جامهربوده) اَلسّلامُ عَلَی المُجَدِّلینَ فِی الفَلَوات(سلام بر به خاک افتادگان در بیابانها) اَلسّلامُ عَلَی النّازِحینَ عَنِ الاَوطان(سلام بر دورافتادگان از وطن)…
در بخش دیگر به اوصافی از امام حسین و جایگاه او و نیز بعضى از علتهای قیام عاشورااشاره میشود: “علم به شرایط موجود تو را واداشت تا پرچم مخالفت برداشته و با مخالفان کارزار کنی، با فرزندان و خاندان و پیروان و دوستان به راه افتادی و با حکمت و پند و اندرزهای نیکو به سوی خداوند خواندی، و به بر پا داشتن حدود و فرمانبری از معبود امر نمودی و از پلیدی و سرکشی بازداشتی و با ظلم و ستم مقابله کردی…پس از آنکه آنان را از کار خود بازداشتی و با حجت و دلیل تأکید نمودی؛ بیعتت را شکستند و بر پروردگار و جدّت خشم گرفته و با تو جنگیدند. و آن شخص ملعون به لشکریانش دستور داد تو را از آب و وارد شدن به آن بازدارند… تیرها و سنگها را به سوی تو پرتاب کردند و دستهای جنایتکارشان را برای نابودیات گشودند… از هر سو تو را محاصره کردند و زخمهای عمیق بر تو وارد ساختند… تا اینکه از اسب مجروح بر زمین افتادی، اسبها با سمهایشان بر تو تازیدند و ستمگران شمشیرهای بُرّانشان را بر تو فرود آوردند…تا آنکه شمر بر روی سینهات نشسته و شمشیرش را بر گودی زیر گلوی تو فرو برده و محاسنت را با دستش گرفته بود، سرت را با شمشیر خود برید”…سپس به حوادث پس از شهادت امام حسین(ع) میپردازد: «سرت بر فراز نیزه قرار داشت و خانوادهات همچون بندگان اسیر و در غل و زنجیر قرار گرفتند. چهرهشان از گرما میسوخت و در بیابانها و دشتهای پهناور پیش برده میشدند، دستهایشان به گردن آویخته و در بازارها آنان را میگرداندند»
امام زمان(عج) این ضایعه را مساوی با کشتن اسلام و… بیان میفرماید: «وای بر سرکشان گنهکار! به کشتنت اسلام را کشتند و نماز و روزه را بیهوده و مهمل گذاشتند. سنتها و احکام را شکستند و پایههای ایمان را نابود کردند. آیات قرآن را تحریف و در فساد و دشمنی سخت تلاش نمودند… کتاب خدا رها شد و به حق خیانت گردید». «با رفتن تو، الله اکبر، لااله الاالله، حرام و حلال، تنزیل و تأویل از میان رفت. پس از تو تغییر، تبدیل، بیدینی، کفر، خواهشهای نفسانی، گمراهیها، آشوبها، بیهودگیها و باطلها آشکار شد»
اهمیت این واقعه به نحوی است که سرتاسر هستی، عزادار و به ماتم و سوز و گریه نشستند: «پیامبر آشفتهخاطر شد و دلش گریست و به خاطر تو فرشتگان و پیامبران به او تسلیت گفتند و به خاطر تو مادرت زهرا سوگوار و مصیبتزده شد. فرشتگان مقرب برای سوگواری و تسلیت گفتن به پدرت امیر مؤمنان نزد او میرفتند و برایت در اعلی علیین مجلس عزا و ماتم بر پا شد… آسمان و ساکنانش، بهشت و خزانهدارانش، و کوههای گسترده بر روی زمین و کرانههایش، و دریاها و ماهیانش، و جنیان و فرزندانشان و خانه خدا و مقام ابراهیم و مشعر الحرام و حل و حرم برای تو گریستند»…
بخش پایانی این زیارت به استغفار و دعا برای زائر و سایر مؤمنین اختصاص داشته و با نماز زیارت به پایان میرسد.
