بخش هایی از زندگى مرا زیارت تشکیل مى دهد.زیارت، دیدار است ؛ یک حضور و دیدارى معنوى است با پیشوایان از دنیا رفته همچون مزار شریف پیامبر(ص)، حضور در مکان هاى خاص و انجام مناسکى ویژه  همچون حج، یا حضور در مشاهد مشرفه متعلق به امامان یا اولیای حق و نیز زیارت اهل قبور و… زیارت ، از اعمال پسندیده اى بوده که در طول تاریخ، پیروان ادیان به آن عنایت و اهتمام داشته اند و جایگاه ویژه و اثرات معنوى بسیارى دارد.پیامبر اکرم(ص) زمانی که از فتح مکه به سمت مدینه بازمی‌ گشتند، سر راه به زیارت قبر مادرشان آمنه رفتند و فرمودند:”این قبر مادر من است، از خداوند زیارت او را خواسته بودم و برایم چنین تقدیر نمود”١.احادیث درباره اهمیت و مستحب بودن زیارت پیامبر(ص) فراوان و در حد تواتر و مورد توافق شیعه و سنى است٢.به همین دلیل مسلمانان از دوران قدیم همواره به زیارت قبر ایشان می‌رفتند. این اهمیت در فرهنگ شیعی، بیشتر است و شیعیان علاوه بر زیارت ایشان به زیارت فرزندان شان یعنى امامان اهل بیت نیز اهتمام جدى دارند.امام رضا(ع) زیارت را عهد و پیمانی بر عهده دوستان و شیعیان شان معرفی کرده‌اند٣.

زیارت معصومان از نشانه‌ ها و لوازم وفاداری به آرمان های ایشان و به جای آوردن حق ولایت آنهاست؛ چرا که از این نظرگاه، پیامبر و امامان دارای مقام ولایت اندو حتی پس از مرگ نیز مقام آنان محفوظ است.از نتایج ولایت امام، تسلطش بر دلهاست؛ به این معنا که امام بر روح و دل های مؤمنان تسلط و احاطه دارد۴.در بسیاری از متون زیارت نامه ها به چنین ولایت و امامتی اقرار و اعتراف می‌شود؛ به عنوان مثال در زیارت نامه‌های امامان آمده است: «اَشهَدُ اَنَّک تَشهَدُ مَقامی وَ تَسمَعُ کلامی وَ تَرُدُّ سَلامی»۵: «گواهی می‌دهم که تو وجود مرا در اینجا مشاهده می‌کنی، سخن مرا می‌شنوی و سلام مرا پاسخ می‌دهی». از دیدگاه شیعه، روح امام با اذن الهی به زائر خویش علم و احاطه پیدا می‌کند و این تلقی، امر زیارت را برای شیعیان به دیداری عاشقانه و معنوی تبدیل نموده که  تأثیر آن را می‌توان به روشنی در ادبیات نثر و نظم شیعی مشاهده کرد. زیارت و حرم‌های اهل بیت در تاریخ شیعه نیز نقش پررنگی داشته‌اند و اهمیت به این دو از نشانه‌های فرهنگی بارز شیعیان محسوب می‌شود که یک نمونه آن حماسه پرشکوه ملیونى زیارت اربعین است که جهان را به شگفتى آورده است. وقتی به دیدارو همسخنى محبوبی می روى،با او مآنوس شده و به تکلم می پردازی و باورهایت نسبت به او را بیان می کنى.اگر این محبوب ،خدا باشدسخنت “مناجات” نام می گیرد و اگر محبوبت یکى از اولیاءالله باشد این همسخنی،”زیارت” است.بهترین مناجات ها و زیارت نامه ها،آنهائى است که “مأثور” (یعنى متنش، انشای یکى از معصومین)باشدتا سخن سنجیده و محکم و صحیح گفته شود.بین مناجات های مأثور،مناجات خمس عشر از امام سجاد(ع)و بین زیارات،زیارت آل یاسین از امام عصر(ع)بیشترین درخشندگى را دارد.این همسخنی عارفانه و عاشقانه به ساحت مقدّس امام عصر(ع)، آن چنان زیباست که قابل وصف نیست زیرا علاوه بر عبارات و سلام های مهرآمیز به آن حضرت ، یک عرض اعتقاد کامل و بیان عقائد و معارف شیعى شامل توحید، نبوّت، امامت، رجعت، معاد، بهشت و دوزخ، حساب و کتاب، صراط و میزان و…به محضر امام عصر (ع)است که پیشینه اى متقن در آیات و روایات دارد و کاملاً مطابق با هندسه معارف اسلامى و شیعى است. وقتی از سر مهر،خود امام راه و رسم همسخنی عاشقانه را در ضیافت زیارت و دیدار معنوی تدارک دیده ، اگر نه هر روز ،لا اقل هر هفته به این ضیافت رویم و با کلام خود آن حضرت، او را زیارت و دیدار معنوى نموده و با او مأنوس شویم!

زیارت هائی که امام (ع) بر آنها مداومت دارند زیارت بیت الله الحرام(تمتع و عمره) و زیارت مشاهد مشرفه پیامبر و امامان و نیز زیارت مومنان صالح است.حضور امام در حج تمتع هرسال ، مسلّم است و بعضى سعادتمندان توفیق تشرف به محضر آن بزرگوار در این ایام خاص ، نصیب شان شده و او را زیارت کرده اند.امام رضا(ع) فرمود: او در موسم حج حاضر می شود و همه اعمال را انجام می دهد و در عرفه نیز وقوف می کند و دعای مومنان را آمین می گوید.وکیل دوم آیشان جناب محمد بن عثمان هم می گوید: به خدا سوگند: صاحب الزمان در موسم حج، همه ساله حضور می یابد و مردم را می بیند و می شناسد. مردم [هم] او را می بینند، اما نمی شناسند۶…اما سایر زیارات هم که از بهترین امور استحبابى است از سوى امام،ترک نمى شود.این مواقف شریف از مواقفى است که دعا در آنها به مظانّ استجابت نزدیک است و حضرتش براى عبادت و دعا و زیارت نیاکان بزرگوارش،به آن مکان ها تشریف مى برند.مومنان نیز که براى انجام این مستحب به آن مواقف ،مشرف مى شوند،بدانند که ممکن است شمیم دل انگیز یار را در آن زمان و مکان، استشمام کنند و توفیق یابند در فضائى تنفس کنند که انفاس قدسیه حجت خدا در آن فضا پیچیده باشد…

زیارت از بهترین راه‌های ارتباط با پیشوایان معصوم است که موجب توفیق و جلب معنویت خواهد شد. همچنین تکریم امامان، ارتباط قلبی بین زائر و امام را تحکیم می‌بخشد و در حقیقت موجب استمرار راه و مسیر معنوی آنان خواهد شد.بزرگان ما توصیه کرده اند که همه امور استحبابى را به نیابت امام عصر ارواحنا فداه انجام دهیم. از جمله به نیابت آن بزرگوار به زیارت مشاهد امامان برویم .این عمل هم در حال روحى خودمان تأثیر مى گزارد و هم چون از سوى بزرگوارى ماموریت داریم که به آستان آن امام برویم ،ما را مى پذیرند و تکریم خاص مى نمایند.از سوى دیگر خود امام که کریم و بزرگوار است به لحاظ این خدمت،ما را مى نوازد و سپاس مى گوید و تکریم مى فرماید و در حقمان دعا مى نماید.تفاوت یک زیارت معمولى با یک زیارت که به نیابت امام انجام مى شود،از زمین تا آسمان است؛آنانکه طعم آن را چشیده و آثار روحى و مادى آن را دیده اند،هرگز اعمال و زیارات نیابتى از امام را ترک نمى کنند…

—————-

١.ابن شبّه، تاریخ المدینه المنوره/۱۱۸.      ٢.سبکی، شفاء السقام/۴٨؛امینی، الغدیر١١٢/۵-١١٣.   ٣و۴.مطهری، خاتمیت/١۵٣.  ۵.مفاتیح الجنان، زیارت امام رضا(ع).    ۶. الکافى٣٣٧/١؛کمال الدین٣۴۶/٢.