پس از آغاز غیبت کبرىٰ، مسئولیت عالمان،سنگین تر شد زیرا امام آنان را به نگاهبانى دین و آئین مردم موظف نموده و از آنان خواسته است به طور جدی مراقب باشند تا گمراهان و منحرفان، با تشکیک ها و شبهه ها، مردم را از مسیر اهل البیت علیهم السلام ،جدا نسازند. پیشتر نیز عالمان چنین ماموریتى داشتند اما اکنون که به حکمت الاهى،امام در پس پرده غیبت قرار دارند،این مسئولیت، سنگین تر شده است.حضرت با این عبارت عالمان را محل مراجعه مردم در همه رویدادهای نوپدید عصر غیبت کبرى قرار دادند: “در رویدادهای نوپدید، به راویان حدیث ما(عالمان دینى)مراجعه کنید”١. امام هادی(ع)هم فرمودند: “اگر در دوران غیبت حضرت قائم (ع)، نبودند عالمانی که مردم را به سوی آن حضرت فراخوانند و از دین خدا با برهان های الهی دفاع کنند، و بندگان ضعیف و ناتوان را از وسوسه های شیاطین و یارانش و نقشه های دشمنان اهل بیت نجات دهند، همگی از دین خدا روی گردان میشدند؛ اما آنها هستند که قلب و فکر شیعیان ضعیف و ناتوان را از اضطراب و لغزش حفظ میکنند.چنان که ناخدای کشتی، سرنشینان کشتی را در هنگام طوفان از اضطراب و نگرانی باز میدارند. آنان در پیشگاه الهی بالاترین مرتبه را دارا هستند”٢.
مگر نه این است که در دوران غیبت ،آن عالمان به سرپرستانى تشبیه شده اند که ایتام آل محمد(ص)را با براهین و منطق حق، در مقابل شیاطین و ناصبیان محافظت مى نمایند؟ این سخن امام باقر (ع)است که فرمود: کسانی که سرپرستی (و حفاظت) از یتیمان آل محمد (ص) را عهدهدار شوند، – یتیمانی که از امامشان جدا شدند و در جهل و نادانی سرگردانند، و در دست شیاطین (انسانهاى منحرف) و دشمنان ما اهل بیت، گرفتار و اسیر هستند – ، و آنها را نجات دهند و از سرگردانی رها سازند و با برهان ها و منطق حق و گفتار ائمه (ع) آنان را از وسوسههای شیطان و دشمنی ناصبین (دشمنان ما) برهانند، در پیشگاه الهی، از درجات بسیار بالایی برخوردار خواهند شد و برتری که پیدا میکنند، بیشتر از برتری آسمان بر زمین، عرش، کرسی و حجب (انوار حق) بر آسمان است”٣.از این احادیث و روایاتی نظیر آن،مسئولیت دانشمندان و عالمان دینی در دورانی که مردم به امام زمان خود دسترسی ندارند آشکار میشود و همچنین ارزش و اهمیت کار آنان کاملاً روشن میگردد.
رهنمود اصلى از پیامبر(ص)بود که فرمود:”جایگاه و منزلت فقیه در زمان غیبت مانند جایگاه و منزلت انبیای بنیاسرائیل است. علما، ورثه انبیا و دژ اسلام و حجت های ائمه بر مردم هستند”۴. این به معنای رسالت ویژه و تکلیف حساس و خطیر علماء به عنوان سکانداران دین، سنگربانان عقیده و ایمان و پرچمداران هدایت مردم است. آنان در عصر غیبت و عدم ظهور امام غایب باید با حضور خود در صحنه هدایت ، وظیفه مرزبانى دینى را انجام دهند لذا در کلام امام صادق(ع)، مرابطون(مرزبانان )خوانده شدند:”علمای شیعه در مرزهایی که شیطان و ایادی او در پشت آنها کمین کردهاند، مرزبانى نموده و آنها را از اینکه بر شیعیان ناتوان هجوم برند، بازمیدارند و اجازه نمیدهند که شیطان و پیروان او و دشمنان اهل بیت (ع) بر ضعفای شیعه تسلط یابند. پس هر کس از شیعیان ما که برای این موضوع نصب شود، از کسانی که با روم و تُرک و خزر در جهادند، هزار هزار مرتبه برتر است؛ زیرا او از ادیان شیعیان و دوستداران ما دفاع میکند، ولی آنها از بدنهای آنها”۵…
علمای عصر غیبت باید مردم را به سوی امام بخوانند و بر وجود آن امام راهنمایی کنند و از دین آن حضرت دفاع نموده، ضعیفان از بندگان خدا را از تورهای شیاطین و شبهات گمراهان نجات دهند و پیوند آنان را با امام محکم تر نمایند و این وظیفه را با آموزش و تعلیم و تبلیغ با شیوه های روزآمد در فضاى حضورى و مجازی و کاربرد رسانه و با اتکا به بهترین شیوه های هنرى انجام دهند.روشن است که عالم بودن و مرزبان گشتن، به لباس و منصب خاص نیست؛ هرکه در هرلباس و شغل و منصبى باشد باید خود را به سلاح علم و معرفت و تقوى مجهز نماید و به قدر توان به مرزبانى همت گمارد و به مصاف چالشهای عصر غیبت بشتابد تا از این معبر به سوی مهندسی بلوغ اجتماعی راه بگشاید و در عصر غیبت با “دعوت” خویش حیرت زدگان را نجات دهد و گره هاى کور شبهات را از ذهن و دل مردم بگشاید و شور و شعله انتظار را در جان منتظران، قوى تر و فروزان تر نماید…
—————–
١.کمال الدین٢/باب۴۵ح۴. ٢.بحارالانوار٢ص۶؛محجه البیضاء٣٢/١؛منتخب الاثر/٢٢٣؛معجم احادیث الامام المهدی (ع)٢٠٨/۴-٢٠٩. ٣.المحجه البیضاء٣٢/١. ۴.بحارالانوار٣۴۶/٧۵. ۵.احتجاج٨/١.
