“از راه راست منحرف نشوید، و به چپ نگرایید. و بر اساس سنّت آشکار الهی به وسیله محبّت و دوستی ، راه و مقصدتان را به سوی ما قرار دهید”( وَلا تَمیلُوا عَنِ الْیَمینِ وَتَعْدِلُوا إلَی الْیَسارِ، وَاجْعَلُوا قَصْدَکُمْ إِلَیْنَا بِالْمَوَدَّهِ عَلَی السُّنَّهِ الْوَاضِحَهِ)…
به نظر مى رسد مقصود امام از راست و چپ در این حدیث شریف ،اشاره به یمین و شمال (یا یسار) در قرآن باشد. توضیح آنکه اصطلاح اصحاب یمین (یاران دست راستى)و اصحاب شمال (یاران دست چپى) دو اصطلاح قرآنى برای بهشتیان و دوزخیان است زیرا در قیامت کبرىٰ، نامه اعمال بهشتیان را به دست راست آنها مى دهند (فَاَمّا مَن اوتِیَ کِتابَهُ بِیَمینِه فَسَوْفَ یُحاسَبُ حِساباً یَسِیراً)و نامه اعمال دوزخیان را به دست چپ آنها مى دهند(وَأَمَّا مَنْ أُوتِیَ کِتَابَهُ بِشِمَالِهِ فَیَقُولُ یَا لَیْتَنِی لَمْ أُوتَ کِتَابِیَهْ) که در این صورت منظور امام این خواهد بود که از راه درست به راه نادرست نگرائید ؛به راه چپ(شمال یا یسار) که نماد دوزخیان است،میل نکنید و مسیر حرکت خود را با سنت و سیره ما اهل البیت (ع) و دوستى ما تنظیم کنید تا پایان کارتان سعادتمندى باشد. در همین راستا امام باقر علیه السلام فرموده اند: ” ما و شیعیان ما اصحاب یمین هستیم”(نَحْنُ وَ شِیعَتُنا إصْحابُ الْیَمِینِ )…
اما صرف نظر از اصطلاح قرآنى یمین و شمال برای قیامت،این دو واژه یک معنای دیگر اصطلاحى هم برای افراط و تفریط ،چپ روی و راست روی در مقابل راه اعتدال و مسیر مستقیم ،پیدا کرده است چنانکه در کلام امیرمومنان علیه السلام در نهج البلاغه آمده است:”راست گرایی و چپگرایی، گمراهی است. «راه اصلى» همان اعتدال و میانه روی است که آخرین کتاب الهی (قرآن) و رهنمودهای نبوی هدایتگر آن است و سنّت پیامبر از آن نشأت مى گیرد و در پرتو آن مردم به سر منزل مقصود رسند”(الْیَمِینُ وَ الشِّمَالُ مَضَلَّهٌ وَ الطَّرِیقُ الْوُسْطَى هِیَ الْجَادَّهُ عَلَیْهَا بَاقِی الْکِتَابِ وَ آثَارُ النُّبُوَّهِ وَ مِنْهَا مَنْفَذُ السُّنَّهِ وَ إِلَیْهَا مَصِیرُ الْعَاقِبَهِ).و نیز آن حضرت فرمود:”ما تکیه گاهى هستیم در میانه و وسط، آن که عقب ماند باید خود را به آن برساند و آن که پیشى گرفته باید به سوى آن بازگشت نماید” (نحن النُّمْرُقَهُ الْوُسْطَى بِهَا یَلْحَقُ التَّالِی- وَ إِلَیْهَا یَرْجِعُ الْغَالِی)…
قرآن نیز با عبارت “امت وسط=امت اعتدالى” برای امت اسلام بر همین حقیقت تأکید نموده است تا این امت به عنوان امت نمونه و شاهد برای جهانیان باشد و پیامبر نیز برای آنها شاهد باشد (وَکَذٰلِکَ جَعَلناکُم أُمَّهً وَسَطًا لِتَکونوا شُهَداءَ عَلَى النّاسِ وَیَکونَ الرَّسولُ عَلَیکُم شَهیدًا).لذا راه مستقیم و روش اعتدال توصیه شده است و چپ روی و راست روى انحراف از جاده اصلى است که به هلاکت مى انجامد…
یک معنای دیگر راست و چپ مى تواند دو گروه “تندرو” و “کندرو” در مقابل گروه همراه و ملازم أئمه علیهم السلام باشد که در دعای ماه شعبان به آنها اشاره شده است:آنان که از شما پیش افتند منافق اند و آنانکه از شما عقب مانند نابود شوند و تنها کسانیکه همراه و ملازم شما باشند به مقصود رسیده اند(المتقدم لکم مارق و المتاخر عنکم زاهق و اللازم لکم لاحق).هم غالیان در گمراهى اند هم منکران.تنها ملازمان امامان (و این زمان حضرت صاحب الزمان علیهم السلام)که پا جای پای آنها مى گذارند و از سنت و کلام آنان پیروی مى کنند اهل نجات اند…
