آیا پیامبران و پیشوایان الاهى برای ابلاغ وحى و تبلیغ دین از سوى خدا برای مردم ، باید از آنها مزد و اجر، طلب نمایند؟ قرآن تاکید مى کند که نه آنها مزدی طلب مى نمودند و نه مردم مى توانستند عظمت مقام معنوى رسالت و نبوت و امامت را با مزد های حقیر دنیوى جبران نمایند:”بگو من، از شما هیچ مزدی بر این [ رسالت] نمی طلبم. این[ قرآن ] جز تذکری برای جهانیان نیست”١؛”ای قوم من! برای این [ رسالت ]، پاداشی از شما درخواست نمی کنم، پاداش من جز بر عهده کسی که مرا آفریده است، نیست. پس آیا نمی اندیشید؟٢؛و[در این میان ] مردی از دورترین جای شهر دوان دوان آمد، [و ] گفت: “ای مردم، از این فرستادگان پیروی کنید؛از کسانی که پاداشی از شما نمی خواهند و خود[نیز ] بر راه راست قرار دارند”٣؛تنها در یک مورد پیامبر(ص)،از مردم دوستى با نزدیکان خود را به عنوان اجر رسالت در خواست نموده که آنهم بخاطر خود مردم بوده که بتوانند از نعمت وجود امامان بهره ببرند:”بگو: به ازای آن [ رسالت ]، پاداشی از شما خواستار نیستم، مگر دوستی در باره خویشاوندان”۴…
عالمان دین و مبلغان و ادامه دهندگان راه آن پیشوایان نیز خادمانى بوده و هستند که برای خدمات خود،مزدی از مردم نمى خواسته اند.آنان، شریک غم و شادی مردم و خادمان بی منت آنان بوده و هستند که خدمت به خلق را عین عبادت دانسته و هر چه از مال و مقام، نفوذ و آبرو، دانش و تخصص، و توان و جان داشته اند، وقف بندگان خدا کرده اند و صحیفه عمر خویش را به مهر خدمت به مردم زینت و نورانیت بخشیده اند و خدمات خود را انفاقی خالصانه و همه جانبه در راه حضرت حق قرار داده و مصداق این آیه شریفه واقع شده اند :”کسانی که این کتاب را می خوانند و نماز را به پا می دارند و از آنچه به آنها داده ایم در نهان و آشکار انفاق می کنند، به تجارتی امید دارند که هرگز از بین نمی رود تا اینکه خدا پاداش آنان را عطا فرماید و از فضل خود به آنان زیادتی دهد . همانا او آمرزنده و سپاسگزار است”۵.آنان به این سخن پیامبر عمل کرده اند که :مردم،عیال و روزی خوار خدایند . دوست داشتنی ترین مردم نزد خدا، کسی است که به روزی خواران خدا سود برساند و خانواده ای را شاد کند”۶.
انسان معارفى که به هدایت نفوس همت مى گمارد، آن را یک وظیفه الهی و دینی مى داند که بر اساس آن نه تنها هیچ مزدی از مردم دریافت نمی کند بلکه از وقت و عمر و امکانات خود هم در این راه مایه مى گزارد و با صدای رسا و با افتخار از از رایگان بودن تبلیغ خود هم سخن مى گوید. این تبلیغ بی اجر و مزد اثر خاص معنوی، علمی و عاطفی دارد و عمل خالص و پر زحمت تبلیغ را از تجارتی طلبکارانه خارج می کند. مبلغ ، مزدش را از خدا و از مولای زمان می طلبد و می داند اگر به درستی رسالت تبلیغی خود را انجام دهد، خدا و اولیای خدا، از جایی که او نمى پندارد او را تأمین خواهند نمود٧.آنها دور از شان خود می دانند که برای انجام تکلیف الهی خویش توقعی از مردم داشته باشند و این هدایت گری بی اجر و مزد ، خود دلیلی واضح بر دلسوزی و مردم دوستى آنان است. زندگى این خادمان نیز از طریق کارهائى چون زراعت و تجارت و صنعت(همچون حضرت داوود که زره مى ساخت) یا هدایا و نذورات بی منت مردم و یا سهمیه بیت المال یا غنایم جنگی یا موارد خاص مالی تأمین مى شده است.
مهم این است انسانی که از معارف قرآن و اهل بیت علیهم السلام سیراب شده است ، خود را خادمى مى شمرد که مزدی از مردم برای امور هدایت نمى طلبد و منت نمى گزارد و ادعاهائی هم ندارد و این وظیفه راهم نردبانی برای بالارفتن از مقام های دنیوى قرار نمى دهد.مردم باید شاهد باشند که این خادمان و هادیان از شهر و دیار و مامن خویش کوچ کرده ، دلسوزانه به تبلیغ دین می پردازند و اعلام می کنند برای عمل به تکلیف الهی خویش هیچ مزدی از مردم نمی خواهند.زیرا هم مردم نمى توانند حق عظیم آنها را بدهند و هم مزدی که پروردگار مى دهد قابل با مقایسه با مزدهای بشرى نیست:”یا اینکه تو از آنها مزد و هزینه ای(در برابر دعوتت) می خواهی؟ با اینکه مزد پروردگارت بهتراست و او بهترین روزی دهندگان است؛ بطور قطع و یقین، تو آنان را به راه راست دعوت می کنی!”. بر این اساس آنها بخشی از وقت خود را صرف معاش نموده و بخش دیگر را به رایگان و بدون ادعا در راه خدا صرف مى نمایند…
—————
١.انعام/٩٠. ٢.هود/۵١. ٣.یس /٢٠. ۴.شورى/٢٣. ۵.فاطر/٢٩. ۶. بحارالانوار٣١۶/٧١. ٧. طلاق/٣. ٨.مومنون/٧٢و٧٣.
