جامع

 
 
 
 
 
انسان،موجودى اجتماعى است اما ویروس تفرقه که ناشى از هواى نفس و القائات شیطان است آن را تهدید مى کند و آن اجتماع و وحدت را به انشعاب و تفرقه و تشتت مى کشاند و آدم ها را از هم دور مى کند.بلاى تفرّق،مبناى فروپاشى بسیارى از اجتماعات و تشکل ها بوده و هست.قرآن مى فرماید:به ریسمان الاهى چنگ زنید(و بر اساس توحید،با هم مجتمع باشید)و متفرق نشوید(واعتصموا بالله جمیعاً و لا تفرّقوا) و مى فرماید: با یکدیگر نزاع نکنید که سست مى‌شوید ومهابت و قوّتتان از بین مى‌رود(وَ لا تَنازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَ تَذْهَبَ رِیحُکُمْ ). در جنگ ها نیز،از طریق ایجاد اختلاف در صفوف حریف و دشمن،آنها را به تحمل شکست مجبور مى نمودند.ضرب المثل “تفرقه بیانداز و حکومت کن”(فرّق،تسدّ)ناظر به همین اصل است.نباید نعمت اجتماع و وحدت کلمه را قربانى هواهاى نفسانى کرد…
 
 
جمع و جامع از هر موضوعى،آن است که همه ابعاد و ویژگى هاى آن موضوع را در خود داشته باشد.مثلاً زیارت جامعه را از آن جهت جامعه مى گوئیم که تمام مفاهیم زیارات دیگر را در خود جمع دارد.در مقابل آن تفرّق و پراکندگى و شعث است.لقب “جامع الکلم” و “جامع الکلمه” براى امام عصر ارواحنا فداه،در روایات و زیارات به کار رفته تا نشان دهد توسط آن بزرگوار،اتحاد و اتفاق کامل و جامع در جامعه ایجاد مى شود و اوست وحدت بخش صفوف و از بین برنده پراکندگى ها و تفرقه ها و جدائى ها.در سلام به آن حضرت مى گوئیم:سلام بر مهدی(ع) که وعده ی خداوند عزّ و جلّ به امت هاست،آن وجودی که به اختلافات پایان می بخشد و بواسطه ی وجود مقدسش پراکندگی اهل ایمان خاتمه می یابد(السلام علی المهدی الذی وعدالله عز و جل به الامم ان یجمع به الکلم و یلم به الشعث)…
 
وحدت کلمه و اتحاد و اجتماع ،محور مى خواهد.محور این اجتماع هم ، تقوىٰ است.در فراز دعاى ندبه مى خوانیم: کجاست آنکه بر پایه و محورتقوىٰ ، همگان را مجتمع و متحد مى سازد؟(أَیْنَ جَامِعُ الْکَلِمَهِ عَلَى التَّقْوَى).در زیارت دیگرى ،این گونه به آن حضرت سلام مى کنیم: سلام بر مهدى هدایتگر امت ها و تحقق بخش یگانگى و وحدت کلمه ها (السَّلاَمُ عَلَى مَهْدِیِّ الْأُمَمِ وَ جَامِعِ الْکَلِمِ)‏.از همین روست که یکى از القاب آن حضرت را “جمعه ” گفته اند.جمعه یعنى روزى که مردم کنار یکدیگر جمع مى شوند و مجتمعاً نماز مى گزارند.امام نیز محور این اجتماع است که همگان بر محور وجود مبارک او،مجتمع مى شوند.لذاست که هفتمین روز هفته که روز جمعه است متعلق به آن وجود مسعود است که جامع الکلم است(هذا یوم الجمعه و هو یومک)…
 
آیا  وقتى آقا و مولاى شما، محور اجتماع و اتحاد و یگانگى است،شایسته است که شما اهل تفرقه و جدائى و تکروى باشید؟ تعالیم دین و روش امامان ما بر محور وحدت و اجتماع است،دور از عقل است که ادعاى پیروى از دین و آئین کنیم و اهل تفرقه باشیم.به مختصر بهانه اى اجتماع را رها کنیم و تکروى نمائیم یا با بهانه اى کوچک و دلخورى اندک،از صفوف جماعت جدا شویم و آهنگ انشعاب یا انزوا زنیم! آیا اگر چنین کنیم مولاى خود را خشنود نموده ایم یا دل خون؟او ما را در مقابل دشمنان دین و آئین ،متحد و قوى مى خواهد نه زبون و ضعیف و فَشَل. باید تحمل خود را بالا بریم و اختلافات را با حوصله و صبر و حلم برطرف کنیم و “ید واحده” باشیم …
 
 
 
دین پژوه و پژوهشگر فلسفه