این نخستین شعار دین ماست:”جز الله،معبود دیگرى نیست”:لا اله الّا الله.عقل،بر یکتائى اش گواه است؛مگر مى شود این جهان منظم و این آفرینش دقیق،کار کسى جز الله باشد و الاه های دیگرى مشترکاً آن را پدید آورده باشند؟صرف نظر از براهین عقلى،فطرت انسانى هم بر یکتائی اش گواه است و هرگز احساس نمى کند که دو خالق یا چند قیوم او را آفریده و اداره کنند.تجربه عمومى هم مى گوید تعدّد در مدیریّت، مایه از هم پاشیدگى و فساد است؛ غذائى که دو آشپز داشته باشد یا شور مى شود یا بى نمک! و جهانى بدین نظم و ترتیب،هرگز دستپخت چند خدا نیست…قرآن نیز این حقیقت را این گونه بیان مى کند:”بگو اى پیامبر که او ،الله،احد و یکتاست (قُل هُوَ الله أَحَد١).در آیه دیگر مى فرماید:”الله،که هماره به عدل و قسط قیام دارد،و نیز فرشتگان و عالمان،همگى گواهى مى دهند که خدائى نیست جز الله که عزیز حکیم است”(شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ وَ الْمَلائِکَهُ وَ أُولُوا الْعِلْمِ قائِماً بِالْقِسْطِ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ الْعَزِیزُ الْحَکِیمُ)٢…
پروردگار هستى،قابل تعدد نیست و یکتاست.اگر جز این بود،همه آفرینش فرو مى ریخت و به فساد و تباهى مى افتاد.قرآن، چه زیبا این حقیقت را بیان فرموده است:”اگر در آسمان ها و زمین خدایانى جز اللّه بود، هر آینه، هر دو تباه و فاسد مىشدند و فرو مى ریختند، پس منزّه است خداوندِ، پروردگار عرش، از آنچه توصیف مىکنند(لَوْ کانَ فِیهِما آلِهَهٌ إِلَّا اللَّهُ لَفَسَدَتا فَسُبْحانَ اللَّهِ رَبِّ الْعَرْشِ عَمَّا یَصِفُونَ)٣.هشامبن حَکَم از امام صادق(ع) پرسید: دلیل یکتایى خداوند چیست؟ حضرت فرمود:” پیوستگى و انسجام تدبیر جهان وکامل بودن آفرینش، دلیل وحدانیّت اوست”۴. شهادت بر توحید، به معنای یکتا و بی مانند دانستن خداوند، و همچنین بی شریک بودن او در خلق جهان، اصل بنیادی آئین است .نخستین جملات پیامبر(ص) در آغاز دعوت مردم به اسلام، دعوت بر یکتائى خداوند حاوی شهادت بر یکتایی خدا و کنار زدن انداد و همتایان و معبودهاى دروغین و دوری از شرک بوده است(أدعوکم الى شهاده ان لا اله الا الله و خلع الانداد و الاصنام)۵…
چنانکه گفته شد شهادت بر یکتایی خدا و دوری از شرک، از اولین گزاره هایی بودکه پیامبر اسلام در آغاز دعوت آشکار خود، خطاب به مردم بیان نمود و نمایندگان او از جمله معاذ بن جبل که برای تبلیغ اسلام به سرزمینهای مختلف میرفتند، همواره مردم را به پذیرش یکتایی خداوند دعوت می نمودند۶.برخی از عالمان مسلمان با تکیه بر جایگاه ویژه و مهم آموزه توحید در اسلام، مسلمانان را «اهل التوحید» خوانده و توحید را نشانه مسلمانی قلمداد کردهاند٧.امیرمومنان(ع)، اعتقاد به توحید و یگانگی خداوند را اساس شناخت خداوند معرفى مى نماید٨.توحید خداوند در جاى جاى قرآن با عبارات مختلف یادآورى شده است: قُل هُوَ اللهُ أحَد(بگو او خدای یکتاست)؛ لا إلٰه إلّا الله(هیچ خدایی جز الله نیست٩)؛لا إلٰه إلّا هو(هیچ خدایی جز او نیست١٠)؛ إلٰهُکُم إلٰهٌ واحِد(خدای شما خدای یکتاست١١)؛ ما مِن إلٰهٍ إلّا الله(هیچ خدایی جز الله نیست١٢)…نفى بت ها و خدایان دیگر از نخستین آثار ایمان به پیامبر بود که با گفتن أحد،أحد بر زبان نومسلمانان حتى زیر شکنجه مشرکان(همچون یاسر و سمیه و عمار)،خود را نشان مى داد…
انحرافى که با پذیرش نظریه “وحدت وجود و موجود” توسط برخى از صوفیه و عرفا، دائر بر همه خدائى و تجلى خدا در همه چیز،ایجاد شد با روح قرآن و تعالیم اسلام و توحید،ناسازگار بلکه در تضاد کامل است.اینکه در جهان فقط یک وجود قائل شویم که در اشکال متعدد،از انسان و حیوان و جماد و گیاه،تجلى کرده است ،مخالف صریح قرآن است که با صدای بلند اعلام مى دارد:لیس کمثله شیئٌ(هیچ چیز ،شبیه و همانند او نیست١٣).توحید،تنها درهم شکستن بت هاى چوبى و سنگى نیست؛ هرچه بخواهد جاى خدا قرار گیرد،شرک و مردود است.اما توسل به پیامبران و اولیای الهی و امید داشتن به شفاعت آنها و وسیله قرار دادن آنها براى عرض حاجت به خدا که دستور خود خداست که در قرآن فرموده “وابتغوا الیه الوسیله( به سوى او با وسیله درآئید١۴) هرگز شرک نیست زیرا آنان را ربّ و زمامدار هستی نمیدانند و قصدشان از تکریم پیامبران و اولیای الهی، تقرب جستن به پروردگار از طریق آنهاست…
—————————-
١.اخلاص/١.
٢.آل عمران/١٨.
٣. انبیاء/٢٢.
۴.التوحید،صدوق،ص٢۵٠.
۵.بحارالانوار١٨،ص١٨٠.
۶. تاریخ یعقوبی،ج۲، ص۷۶ و ۸۱.
٧.طارمیراد، «توحید»، ص۴۰۶.
٨.نهج البلاغه،خطبه اول.
٩.صافات/۳۵؛ سوره محمد/ ۱۹.
١٠.بقره/۱۶۳.
١١.کهف/۱۱۰؛ سوره انبیاء/ ۱۰۸؛ سوره فصلت/۶.
١٢.ص/۶۵.
١٣.شورى/١١.
١۴.مائده/٣۵.
