یکی از چالش های مهم در کار مربیان،وجود تفاوت های فردى شاگردان است.اگر چه در یک کلاس نوعاً مشترکاتى چون سن ، جنس ، زبان ، جامعه ، ملیت و …وجود دارد اما تفاوتهای زیادی هم با یکدیگر در بهره هوشی،خاستگاه طبقاتى و ویژگى هاى خانوادگى، قُوای جسمانى و شرایط روانى و میزان آموخته های قبلى وجود دارد.نا دیده گرفتن این تفاوت های فردی ، بعضاً نقصانی جبران ناپذیر در کار تعلیم و تربیت ایجاد میکند. مربى باید فرصت کافى برای مطالعه این تفاوت ها داشته باشد تا متناسب با وضعیت هر متعلم با او برخورد کند و در ارائه درس و کشف استعدادها و آزمون و دادن تکالیف ملاحظه آن تفاوت ها را در افراد بنماید…
این تفاوت ها اگر خوب برنامه ریزی شود نه تنها چالش نیست بلکه فرصتى نیک برای استفاده از آنها در مسئولیت های متفاوت است.جامعه نیاز به استعدادها و سلائق و تیپ ها و شغل های متفاوت دارد.همه نمى توانند استاد ریاضى باشند.نیازهای متفاوت، با توجه به علائق متفاوت افراد، هژمونى هماهنگى مى تواند ایجاد کند.این سخن فرهنگ عامه است که:هرکسی را بهر کارى ساختند/عشق آن را در دلش انداختند! یکی انگشتان چیره دستى برای کار هنرى دارد،دیگری صدای خوش،آن یکى کلام نافذ،دیگرى قدرت قلم و خلاصه هرکس علاقه و استعداد خاص خود را دارد و وجود این صاحبان علائق متفاوت با تفاوت های فردی آنها ،کار مربیان را دقیق و دشوار مى سازد…
در مجموعه های دینى،چه بسا ناگزیر از کنار هم قرار دادن سنین و تیپ هاى متفاوت هم هستند.ممکن است همه نوع مخاطب پای یک منبر یا خطابه دینى نشسته باشند: از کودک و نوجوان و جوان تا پیر و میانسال از زن و مرد. تنظیم محتوا بطوریکه همه فیض ببرند،دشوار است و خطیب و سخنران ماهر آن است که متناسب با این تیپ ها خوراک لازم برای هریک را مهیا و ارائه کند.در غیر این صورت افراد،بى اعتنا شده یا مجلس و کلاس را ترک مى کنند و یا خود را سرگرم کار دیگرى مى نمایند.تا آنجا که مقدور و میسور باشد باید جامعه مخاطبان را طبقه بندى نمود و متناسب هریک محتواها را ارائه کرد.بخصوص در بیان احکام و مطالب خاص هر گروه سنى و جنسیتى،جداسازی الزامى است وگرنه باید منتظر عواقب ناگوار آن بود…
در فعالیت های دینى مى توان از این تفاوت ها بلحاظ ماموریت های گروهى استفاده بهینه نمود.یکى کار تکثیر اوراق، دیگرى کارهای نرم افزاری،یکى کار آشپزى،دیگرى تدارکات،یکى سخنرانى،دیگرى انتظامات، و خلاصه هریک به خدمتى مشغول نمود که متناسب با علائق و استعدادهای آنها باشد.البته اگر کسانى واجد چند مهارت باشند کار جمعى بهتر انجام مى شود.این تفاوت ها به معنى این نیست که یک فرد مادام العمر محکوم به یک شرایط باشد بلکه با مکانیزم هائى بعضى تفاوت ها قابل تغییرند و فرد مى تواند خود را با جنبه های دیگر سازگار نماید و توان خود را افزایش دهد.موسسات دینى و مهدوى هم در زمینه آموزش و هم تبلیغ مى توانند با بهره برداری حکیمانه و مدیریت خوب از تفاوت های فردی،طراز فعالیت های خود را ارتقا دهند و بهره وری را فزونى بخشند…
